Pſalmus
I Fiant filij eiꝰ orphani: et vxcor eiꝰ vidua. Nutātes trāſferant̉ filij eiꝰ ēt mēdicēt: et eijciant̉ de habitationibꝰ ſuis.
f Scrutet̉ fęnerator oēꝫ ſubg ſtātiā eiꝰ: et diripiāt alieni lah bores eiꝰ. Nō ſit illi adiutor:nec ſit qͥ miſereat̉ pupill̓ eiꝰ.
a FFFiāt filij eiꝰ orphani. q. d. moriat̉. Et qꝛ etiā ꝑ morteꝫmr̄is poſſent fieri orphani: det̓minat ꝙ d̓ morte pr̄is ⁊ nō demorte mr̄is intelligit cū ſubdit: b ¶ Et vxor eiꝰ vidua:qd̓ fit ꝑ mortē viri: qd̓ planū eſt d̓ iuda ⁊ etiā d̓ iudęis: qꝛ multi eoꝝ īterfecti ſūt a tito ⁊ veſpaſiano. Exo. xxij. d. Percutiāvos gladio ⁊ erūt vxores vr̄ę viduę ⁊ filijvr̄i pupilli. Quartapęna/ ē punitio filioꝝQuę ī plures diuidit̉pęnaſ. Prima ē inſtabilitas: Un̄ dic̄: c¶ Nutātes trāſferāt̉ filij eiꝰ d̓ loco ad locū. Scd̓a pęna/ ēmēdicitas: Un̄ addit: di Et mēdicēt. Hęc ſuſtinuert filijiudę ⁊ filij iudeoꝝ ī captiuitate ſua: qn̄ capti ſūt a tito ⁊ veſpaſiano? Sꝫ h̓ duo pn̄t quęri: Primo: qͥd faciat ad pęnā patrūiam mortuoꝝ pęna filioꝝ viuentiū? Scd̓o: qͣre ꝓ pctō patrūpuniunt̉ filij? Uidet̉ enī iniuſticia: cū ſcpͥtū ſit Ezech̓. xviij. e.Filiꝰ nō portabit iniqͥtatē pr̄is. Ad pͥmū dicēdū eſt: ꝙ pr̄esmortui in hͦ affligunt̉ ꝙ timēt filijs ſuis: qꝛ cū eos nō videantſecū in pęna: nec cū bonis ī gloria: ſic̄ diues lazarū ⁊ abraā:Lucꝭ. xvj. f. timēt ne tādem veniāt cū eis in tormēta: et hͦ timere ē eis pęna. Ad ſecūdū dicēdū: ꝙ filiꝰ nō portat iniqͥtatē pr̄is vt puniat̉ ęt̓nalit̓ ꝓ pr̄e: ſed qn̄qꝫ punit̉ tꝑalit̓ ꝓ eo: licet ip̄e nō peccauerit cū pr̄e: ſi ꝟo imitet̉ pr̄em in pctō tūc ettꝑalit̓ ⁊ ęt̓nalit̓ punit̉. Un̄ bn̄ debuer̄t puniri filij iudę ⁊ vxoreiꝰ/ qͥ ea comedebāt quę ip̄e dn̄o furabat̉: et filij iudęoꝝ/ quiapr̄es fecerūt chriſtū occidi/ ⁊ filij eiꝰ reſurrectionē volebāt ſepelire. Un̄ bene eis accidere debuit ꝙ ⁊ ip̄i imp̄cati ſunt ſibi:Matth̓. xxvij. c. Sāguis eiꝰ ſuꝑ nos ⁊ ſuꝑ filios nr̄os. Tertia pęna filioꝝ/ fuit amiſſio poſſeſſionū: Un̄ dic̄: e ¶ Et eijciant̉ d̓ habitationibꝰ ſuis .i. de poſſeſſiōibꝰ īmobilibus.Quarta fuit amiſſio mobiliū: qd̓ fit duobꝰ modis .ſ. ꝑ fraudēet ꝑ violētiā. De pͦ dic̄: f ¶ Scrutet̉ fęnerator oēm ſubſtātiā eiꝰ. qd̓ forte ad lr̄am fuit verū de ſub̓a quā iudas dimiſerat filijs ſuis. De ſcd̓o addit: g ¶ Et diripiāt alienilabores eiꝰ. Hoc fecerūt romani ⁊ ſucceſſoribꝰ iudę ⁊ alijsiudęis. Vel myſtice: fęnęrator ſpiritualis eſt diabolus: quipctm̄ dat ad vſurā. Vel ipſe etiā dn̄s d̓r fęnerator: qͥ cōmittit talētū ſuū ad vſuram: Matth̓. xxv. b. et Lucꝭ. xix. c. Devtroqꝫ iſtoꝝ pōt dici: Scrutet̉ fęnerator oēm ſubſtātiam eiꝰ/ iudę ⁊ iudęi: qꝛ deꝰ ī iudicio diſtricte reqͥret qd̓ ei cōmiſit: ⁊ diabolus puniet ꝓ oī pctō. Quarta pęna/ ē defectusꝯſolatiōis: Quę ſit duob modis .ſ. adiuuādo ⁊ cōpatiendo.Primū remouet dicēs: h ¶ Non ſit illi adiutor: Secūdū cū ſubdit: Nec ſit qͥ miſereatur pupillis eiꝰ. Quinta/ eſt defectus et annihilatio ipſiꝰ poſteritatꝭ: Vnde ſubdit:Fiāt nati eiꝰ ina ¶ Fiant filij eius orphani: et vxor eius vidua. Filij ꝑlatoꝝ ſūt ſubditi/ ⁊ vxor eccleſia. Et meliꝰ ē iſtis filijs vtſint orphani: ⁊ vxori vt ſit vidua qͣꝫ p̨̄latū malū habeāt. Itēfilij cuiuſlibet hoīs/ ſūt eiꝰ oꝑa: vxor eſt aīa. On̄s tn̄ principalit̓ eſt pater iſtoꝝ filioꝝ/ ⁊ ſpōſus huiꝰ vxoriſ: qꝛ filij nō pn̄tgenerari/ nec ſpōſa ꝯciꝑe pōt: niſi ipſo pͥncipalit̓ oꝑante. Filijergo ſūt orphani: qn̄ nō ſūt dei oꝑa. Uxor ē vidua: qn̄ a ſponſo deo ſeꝑat̉ ꝑ pctm̄. Iob. xxiiij. d. Pauit ſterilē ⁊ q̨̄ nō parit:et viduę nō bn̄ fecit. Vel de filijs .i. de imitatoribꝰ maloꝝ pn̄tintelligi p̨̄dicta. Iudas diſcipulus chriſti ⁊ ep̄s fuit: ⁊ iō malos epiſcopos ſignificat: quoꝝ filij ſūt ſubditi vel imitatoresvel etiā nepotuli: De qͥbꝰ Iob. xxj. a. Sublimati ſunt impijꝯſortatiqꝫ diuitijs: ſemē eoꝝ ꝑmanet corā eis: ꝓpinquoꝝ turba .i. nepotū/ in ꝯſpectu eoꝝ. Uxor eoꝝ ē eccleſia: de qͣ ⁊ in qͣdeberēt generare filios ſpūales. Sed multi nō habētes mēbrū generatiuū accipiūt hāc vxorē cōtra legē. Deut̓. xxiij. a.Nō intrabit eunuchꝰ attritꝭ vel amputatꝭ teſticulis ⁊ abſciſoveretro eccleſiā dei. Un̄ meliꝰ eēt eccleſię ꝙ eēt vidua qͣꝫ ꝙ tales maritos hr̄et: Iō dic̄ ꝓph̓a: Fiāt filij eius orphani:et vxor eiꝰ vidua. De qͥbꝰ etiā ſubdit̉: c ¶ Nutantestrāſferāt̉ filij eiꝰ ⁊ mēdicēt: Ip̄i enī ſūt nutātes .i. fluctuantes ⁊ inſtabiles in ꝓpoſito. Tob̓. vij. c. Et cū nutaret nullūqꝫ daret petēti reſpōſū: dixit ei angelus: noli timere. Sunt
etiam nutantes vt ebrij ⁊ dormitantes ⁊ furioſi: ſicut de dauid dicit̉. j. Regꝭ. xxj. d. Collabebat̉ int̓ manꝰ eoꝝ: Tranſferunt̉ a mūdo cum moriunt̉/ ⁊ ferunt̉ in infernū: vt Lucꝭ. xvj.f. dicit̉ de diuite/ ꝙ mortuꝰ eſt ⁊ ſepultꝰ in inferno. d ¶ Etmendicēt/ ibi: ſicut ille diues quęſiuit guttam aquę: nec tn̄habere potuit. Hęc ēamara mendicitas.Prouer. xx. a. Propter frigus piger ararenoluit: mendicabit ergo ęſtate .ſ. in ardoregehēnę: ⁊ nō dabit̉ ei.Et poſſent dicere mali diuites: nos bene ſumꝰ h̓ in diuitijs ⁊delitijs nr̄is: non mouebimꝰ nos: ꝓpter hͦ ſubiūgit ꝙ violentexpellent̉: Un̄ dicit: e ¶ Et eijciant̉ de habitatiōibusſuis .ſ. de diuitijs ⁊ delitijs ⁊ palacijs/ q̨̄ habitare ſe diu putabāt. Exemplū Lucꝭ. xij. c. dicebat diues: Aīa mea multahabes bona poſita in ānos plurimos: reqͥeſce/ comede bibeepulare. Dixit aūt deꝰ: Stulte hac nocte repetēt aīam tuā ate. Psͣ. Fiat habitatio eoꝝ deſerta: ⁊ in tab̓naculis eoꝝ nonſit qui inhabitet. Hiere. xxij. d. Uę qui ędificat domū ſuaꝫ ininiuſticia ⁊ cęnacula ſua nō in iudicio. f¶ Scrutet̉ fenerator oēm ſubſtātiā eiꝰ. Hoc ad lr̄am aliqn̄ accidit: qꝛ mortuo diuite iudęi calūniant̉ ⁊ vexāt hęredes eiꝰ ⁊ imponunt eiꝙ ab eis recęperat ad vſurā. Uel fęnerator .i. pͥnceps: quieſt fęnoris occupator: et ī veritate vſurariꝰ eſt: qꝛ ꝑmittit vſurarios dare ad vſurā ⁊ particeps eſt eoꝝ. Iſte ſcrutat̉ omnēſubſtantiā diuitis mortui: quia in multis locis hęc eſt ꝯſuetutudo ꝙ cum morit̉ diues homo: ſtatim tota ſubſtātia eiuſ accipit̉ in manu eius/ et dicit̉ ꝙ vſurariꝰ erat: vn̄ ad regem ꝑtinet ſubſtātia eiꝰ: Et ſic accidit qd̓ ſequit̉: g Et diripiantalieni labores eius .ſ. bedellij ⁊ militeſ. Lucꝭ. xij. c. Queautem paraſti cuius erunt? Eccͣj. x. b. Cum morit̉ homo hęreditabit ſerpentes: id eſt dęmones de anima ſua: et beſtias:id eſt pͥncipes de pecunia ſua: et vermes ad litteraꝫ de carneſua. Uel d̓ diabolo legi poteſt: Qui eſt fęnerator dans peccatū ad vſuram / momentaneā delectationē: ⁊ exigens pęnaꝫęternā: Qui ſcrutat̉ etiam omnē ſubſtantiā: ſcilicet ipſa bonaopera/ ſi forte īueniat ibi aliqd̓ latens peccatū: Vnde ſignificatꝰ ē per laban: qui quęrens idola ſua/ ſcrutatꝰ eſt totam ſupellectilem iacob. Gen̄. xxxj. e. Scrutare quicqͥd tuoꝝ apudme inuenerꝭ/ aufer. Et pręmiſit ante: Apud quēcūqꝫ inueneris deos tuoſ/ necetur coram fratribꝰ noſtris. Sic apud quēcunqꝫ inuenta fuerint idola peccati/ necabit̉ gladio vltionisdiuinę coram omnibꝰ qui erunt cōgregati ad iudiciū: Et tūcdiripient alieni labores eius .ſ. dęmones. Prouerb̓. v. b. Nedes alienis honorē tuū ⁊ ānoſ tuoſ crudeli: ne forte impleant̉extranei viribꝰ tuis: et labores tui ſint in domo aliena ⁊ gemas in nouiſſimis. Poſſet autem aliquis cogitare ꝙ in morte vel in iudicio haberet amicos qui eum iuuarent: Vnde cōtra hoc bene ſequit̉: h ¶ Non ſit illi adiutor. Hoc veꝝeſt: quia poſt mortem non habet homo adiutorem niſi bonaopera/ ſi forte fecerit ea: nec ſimiliter in die iudicij. Un̄ Barlaam narrat exēplū bonū de tribꝰ amicis: quoꝝ primꝰ dixitamico ſuo in neceſſitate poſito quia dominꝰ ſuus volebat ꝙredderet rationem villicatiōis ſuę/ ꝙ non iuuaret eum niſi devno lintheo. Secūdus dixit/ ꝙ tm̄ iret cum eo vſqꝫ ad mediam viam. Tertius de quo minus ꝯfidebat dixit/ ꝙ iret cū eoante dn̄m ſuum et ſtaret pro eo ⁊ faceret pacē ei. Et idem exponit dicēs: ꝙ primꝰ amicꝰ eſt mūdus: qui nō dat niſi lintheum in morte: quando hominē deo oportet reddere rationemvillicationis ſuę. Secundus amicus eſt parētela eiuſ: quę ipſum deducit vſqꝫ ad ſepulchrū tm̄. Tertius eſt opus miſericordię ⁊ bona opera quę facit homo: quę ſi habet/ tutū eumfaciunt corā deo. Hoc eſt ꝙ de peccatore qui iſtum tertiumamicū nō habet dicit: Nō ſit illi adiutor. Eſa. x. a. Quidfacietꝭ in die viſitatiōis ⁊ calamitatꝭ delonge venientꝭ? Ad cūius ꝯfugietis auxiliū ⁊ vbi derelinquetis gloriam veſtram?i ¶ Nec ſit qͥ miſereat̉ pupillis eiꝰ. In p̨̄ſenti ad lr̄aꝫ accidit hͦ d̓ pupillis maloꝝ diuitū: Et ī futuro nō erit qͥ miſereatur ⁊ cōpaſſiōe moueat̉ ſuꝑ pctīs maloꝝ. Sup̄ enī diximusX pupillos ſiue orphanos
C
23. diſ. c. i. in fiAl̓ Commotiamoueantur
Psͣ.61.
Diabolustur fenerato
Moralit̓ X