Druckschrift 
Secunda pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus ac replicis .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Nico. de lyraGlo. ordi.¶Prologus

Incipit ꝓlogus beati Hieronymi p̄ſbyteri in librū Tobię.Hromatio ⁊ heliodo aro epiſcopis: Hieronymus p̄ſbyter in docmino ſalutē. Mirari ꝑnō deſino exactionisveſtrę inſtātiā. Exigitis em̄ vt librū chaldęo ſermōe cōſcriptū: adlatinū ſtilū trahā: librū vtiqꝫ tobię quē hebręi de cātalogo diuia narū ſcripturarū ſecātes: his quę Al̓s: apocripha.agiographa memorāt: mācipar̄t ſꝫFeci ſatis deſiderio veſtro: nō tn̄ imeo ſtudio. Arguūt em̄ nos he­ kbręoꝝ ſtudia: ⁊ imputant nobis lꝯtra ſuū canonē latinis auribus iniſta trāſferre. Sꝫ meliꝰ eē iudicāsphariſęoruꝫ diſplicere iudicio: ⁊ nepiſcopoꝝ iuſſionibꝰ deſeruire: inſtiti vt potui. Et qꝛ vicina eſt chal §deorū lingua ſermoni hebraico:bvtriuſqꝫ līguę peritiſſimū loquacem reperiens vnius diei laborēᵍcarripui ⁊ quicqͥd illę mihi hebraicis verbis expreſſit: hoc ego acciyto notario ſermonibꝰ latinis expoſui. Orationibꝰ vr̄is mercedēhuiꝰ oꝑis recōpenſabo cū gratūvob̓ didicero me d̓ iubere eſtꝭ di­ ꝯgnati: cōpleſſe. Finit prologꝰ.

romatio ⁊ bello ⁊cͣ. His que apo. Potiꝰ ⁊ verius dixiſſet inter apocripha: vel large accepitagiographa quaſi ſanctorū ſcripta: ⁊ nō de numero illorū nouē q̄ ꝓprie dicunt̉ agiographa q̄ſunt de catalogo. hͦ eſt de numero. xxij. libroꝝ.Conſiſtit em̄ in pentatencho. et viij.hetis ⁊. ix. agiographis. Ꝙ autēẜm grecos in primo ordine. vij. ponitll. addēs pētatencho Ioſue ⁊ iudicū⁊ vocat ordinē illū eptatenchū: ab epta qd̓ eſt ſeptē ⁊ teuchos volumē.Et quicqͥd ⁊cͣ. Hoc dicit ne videret̉ hyꝑbole ꝙ tā breui tēpore tantūobus videret̉ adimplere. b Utriuſenebat librū chaldaicū ⁊ lebat hebraice.TobiasNico. de lyraipit expoſitio fratris Britonisgminoꝝ ſuꝑ ꝓlogū Tobie.Hromatio et heliodoro ⁊cͣ. Iſte ꝓlogꝰ treshabet ꝑtes prīcipales.ſcꝫ inchoationē: ꝓgreſAſionē: ⁊ cōcluſionē. Inchoatio cōtinet deuoī ſalutationē ⁊ illa ꝑs ꝑ ſe ptꝫ. Proeſſio cōtinet narrationem: q̄ habettres particulas. in quarū prima ponitur admiratio Hieronymi de inſtantia petitionis chromatij ⁊ heliodori:cū d̓r: b Mirari non deſino ⁊cͣ. etſubdit̉ ibidē rō duplex admiratiōis.rima ē qꝛ liber iſte ſcriptꝰ erat chaldaico ſermone: cuiꝰ adhuc modicamhabebat noticiā. vn̄ dicit: Vt librumchaldeo ſermone ſcriptū ⁊cͣ. Scd̓a admiratiōis rō eſt: qꝛ liber iſte apud hebreos nō eſt de canone: ⁊ ita ſi trāſferret incurreret eorū maliuolentiā. Un̄dicit: Quem hebrei de catalogo ⁊cͣ.nſcd̓a parte narratiōis dicit ſe trāiliſſe libruꝫ ad petitionē ip̄orū. Un̄dicit: feci ſatis deſiderio vr̄o ⁊cͣ. Intertia parte dicit ꝙ ex hoc incurrit indignationē hebreorū. Un̄ dicit: Artuūt eī nos ⁊cͣ. Cōcluſio oſtēdit finalē Hieronymi intentionē q̄ ē epiſcoporū facere beneplacituꝫ. qd̓ notat̉ ibi:Sed meliꝰ eē iudicās: nec hͦ facit neligenter ſed cū diligentia. qd̓ notat̉ibi: Et qꝛ vicina eſt. vbi dicit ꝙ peritiſſimū queſiuit interp̄tē. vlteriꝰ dicit ꝙ orationibꝰ eoꝝ attribuēdū eſt qͥcqͥd boni ſequet̉ de tone ſua. Un̄ dicit: Et oraeſtris ⁊cͣ. His dictisſiſtamꝰ. c Exactiōis .i.petis. vide in opuſculo de vocabulis biblie vbi exponit̉tor.Secantes .i. ſeparātes ⁊ repellētes. d De catalogo .i. denūero. e Diuinaꝝ ſcripturaꝝ. vn̄. sͣ. dixit ī ꝓlogogaleatoſapiētia q̄ vulgo ſalomonis inſcribit̉: ⁊ ieſu filij ſiracꝭdith ⁊ tobias ⁊ heſter nō ſūt ī canonē. Catalogus dicit̉ a cata qd̓ eſt breuis ⁊ logos qd̓ eſt ſermo: quaſi ſerulta breuiter cōp̄hendēs. vt: Omnes ſancti orate ꝓ nohis: ⁊ in ꝓpoſito .xxij. libri veteris teſtamēti decatalogo dicūtur vt patebit. Catalogus ẜm Huguitionē dicit̉ enumeratio:ordo: ſeries: vel breuis deſcriptio: vel iuſtoꝝ numerus.g Agiographa memorant .i. dicūt: vl̓ nomināt. Alia lr̄a hꝫapocripha qd̓ melius eſt: qꝛ Hieronymꝰ in ꝓlogo galeato numeros libris canonicis inter quos iſte nō eſt: infert: quicqͥd extra hos eſt inter apocripha ē cōputatū: qͥd ſit agiographū inuenies. sͣ. in ꝓlogo ſuꝑ Ioſue in principio. Gloſa quedā ſcribit ſuꝑ iſtū locū: q̄ talis ē: Potiꝰ ⁊ verius dixiſſet: Inter apotripha: vel large accipit agio grapha: qͣſi ſanctorū ſcripta: ⁊ itado eſt de numero illorū nouē q̄ ꝓprie dicunt̉ agiographa: quiſunt de catalogo hoc eſt de numero .xxij. librorū biblie: cōſiſtiteſt catalogus in pentatencho. ⁊ viij. ꝓphetis. ⁊. ix. agiographis. h Māciparūt .i. dederūt vel adiecerūt: mācipare dicit̉ta tipiū facere: in ſeruitutē redigere: manu captum adducere

tradere vel dare: vel ducere: ⁊ ſimpliciter ponit̉ ꝓ dare vel ducere. inuenit̉ etiā neutrū ꝓ ſeruire. i Nō tn̄ meo ſtudio .i.nō meo labore: ſupple ſolū: qꝛ alius mecū laborauit .ſ. chaldaicus interpres qͥ mihi expoſuit hebraice: ⁊ ego feci ſcribi latine. vel: meo ſtudio: ſit datiui caſus: vt ſit ſenſus: non ſatiſfecimeo ſtudio: qꝛ ex hoc ſuſcitata eſt cōtra me emuloruꝫ indignatio qui mihidetrahunt. k Em̄: ꝓ certe vel quiaArguūt nos ⁊cͣ. l Et imputāt nobis .i. improperant. m Contra ſuūcanonē .i. ꝯtra ſuā bibliam q̄ recte canon d̓r: nā canon grece regula d̓r latine. vn̄ biblia d̓r canon .i. regula: eo ꝙrecte ducit: nec aliqn̄ aliorſum trahit:vel dicit̉ regula eo ꝙ regat: et ꝙ normā recte viuēdi prebeat: vel diſtortūprauūqꝫ ad modū regule corrigat. Etqꝛ fecimꝰ hic mētione de canone. nota ẜm Iſidoꝝ in vj. Ethymol̓. ꝙ ſuntcanones euangeliorū: ⁊ ſūt canonescōcilioꝝ. Canōes. iiij. euāgelioꝝ Ammoniꝰ alexandrie primꝰ excogitauit:quē poſtea Euſebiꝰ ceſarienſis ſecutꝰeos pleniꝰ cōpoſuit: qͥ iō facti ſunt: vtꝑ eos inuenire ⁊ ſcire poſſimus qͥ reliquorū euangeliſtaꝝ ſimilia aut ꝓpriadixerūt. Sunt aūt numero decē: quorū primꝰ cōtinet numeros in quibusqͣttuor eadē dixerūt. Mattheꝰ Marcus: Lucas: ⁊ Iohannes: ſecūdus inquibus tres: Mattheus: marcus: lucas: tertius in qͥbus ſimiliter tres ſcꝫmattheus: lucas: ⁊ iohānes: quartꝰ īquo iterū tres: mattheus marcus: iohannes: quintus in qͥbus duo: lucasmattheus: ſextꝰ in qͥbus duo: mattheus: marcꝰ: ſeptimꝰ in qͥbus duo mattheus: iohannes. octauꝰ in qͥbus duolucas et marcus. nonꝰ in qͥbus duolucas: ⁊ iohannes. decimꝰ in qͥbꝰ ſinguli eoꝝ ꝓpria quedā dixerūt: quoꝝexpoſitio hec eſt. ꝑ ſingulos em̄ euangeliſtas numerus qͥdā capitulis affixus adiacet: cui numero ſubdita ē eraquedā ex minio notataᵇ que indicat īquo canone poſitꝰ ſit numerꝰ cui ſubiecta eſt era verbi gratia: ſi eſt prima īprimo canone. ſi ſecūda in ſecundo. ſitertia in tertio: ⁊ ſic per ordinē vſqꝫ addecimū ꝑuenies. Si igit̉ aperto quolibet euangelio placuerit ſcire qui reliquoꝝ euāgeliſtaꝝ ſimilia dixerūt: aſſūmes adiacentē numerū capituli etrequires ip̄m numerū in ſuo canone quē indicat: ibiqꝫ inuenies quot ⁊ qͥ dixerūt ⁊cͣ. Canones generaliū cōciliorū a temporibus cōſtantini ceperūt. In p̄cedētibꝰ nāqꝫ annis ꝑſecution feruente docendarū plebiū minime dabat̉ facultas ⁊cͣ.n Phariſeoꝝ. vide ī opuſculo de vocabulis biblie vbi exponit̉ phariſei. hic tn̄ phariſei cōiter dici poſſunt iudei: a phares qd̓ eſt diuiſio: qꝛ ſūt a vera fide diuiſi. o Inſtiti. tranſlationi faciēde inſto. as d̓r cōtraſtare: inſiſtere: inuigilare: inſudare: ⁊ in tribꝰ vltimis ſignificationibꝰ ponit̉ hic.p Uicina .i. cōfinis ⁊ cōſil̓is. ſicut hr̄ in principio ꝓlogi galeati. s Reperiēs quēdā loquacē .i. loqui ſciēte chaldaice⁊ hebraice: ⁊ nō ſolū loquacē vel loquentē: ſed r Peritiſſimū .i. doctiſſimū. q Utriuſqꝫ lingue. ⁊ ita bn̄ poterat interp̄tari. t Unius diei laborē. hoc dicit: qꝛ liber breuis eſt⁊ breuis labor qͣſi vniꝰ dici fuit ī eiꝰ trāſlatiōe. v Accito .i.aduocato. x Notario qͥ ſcribebat latinis lr̄is ſicut ego dictabā. y Orationibꝰ vr̄is recōpēſabo .i. attribuā vel ꝑſoluā recōpēſare ꝓprie d̓r reddere: ꝑſoluere: remūerare: iteꝝ trutinare: equare. z Mercedē .i. p̄miū ⁊ p̄ciū .ſ. oēm vtilitatē.a Huiꝰ operis. ad cuiꝰ cōpletionē me vr̄is or̄onibus adiuuiſtis. b Cū didicero. aliorū relatione. c Gratū eē vobis me cōpleſſe. opꝰ illud qd̓ vos. d Dignati eſtis iubereq. d. cū intellexero vos gaudere: eo ꝙ cōpleuerim qd̓ iuſſiſtisideo orationibꝰ veſtris attribuā: ſiqua ex hoc vtilitas cōſeqꝛ orando ꝓ me tā efficaciter me inuiſtis. Explicit̓ ꝓlogCobias

Iitnubit

Q 5