¶ Oratio Manaſſes Nico. de lyra¶ Glo. ordi.
Ad explēdū ſermonē dn̄i quem alocutꝰ fuerat ꝑ os hieremię: ſuſci ꝑtauit dn̄s ſpūꝫ cyri regis ꝑſarū:qͥ iuſſit p̨̄dicari ī vniuerſo regnocſuo ēt ꝑ ſcripturā dicēs: Hęc dic̄cyrꝰ rex ꝑſaꝝ. Oīa regͣ terrę d̓dit dmihi dn̄s deus cęli: ⁊ ipſe p̨̄cepit emihi vt ędificarē ei domū in hieruſalē q̨̄ eſt in iudęa. Quiſqͥs inter vos eſt ex omni ppl̓o eiᵐ: ſitdn̄s deꝰ ſuus cū eo: ⁊ aſcendat.Finit liber Dabreiamin: id ēParalipomenon ſecundus.¶ Incipit oratio Manaſſes regis iuda cū captꝰ teneret̉ in babylone: q̨̄ nō eſt in hebreo: nec ēde rextu biblię.a § inuocat deū omnipotētē queꝫſuis eſt ruinis expertus.d ¶ Omine de o̓m̄ipotēs fpatrū noſtroꝝ abraamiſaac et iacob et ſemī eoꝝ iuſto:a ſ viſibile et inuiſibile creaturā vel celū: ſctōs:terrā: carnē q̄ in ſuā gl̓iaꝫ fec̄ deꝰ ꝓpriū ornatuꝫhabentia.qͥ feciſti cęlū et terrā cū omni ora ſne limitibus motis vlterius euagari poſſit.bnatu eoꝝ: qui ſignaſti mare vera § matris vniuerſarū aquaꝝ q̄ clauſa eſt diuīoſcepto: ſubaudis: iſta creaſti ad laudē videlicetinis tui.bo p̨̄cepti tui: qͥ cōcluſiſti ābyſſū het ſignaſti terribili et laudabilic nomini tuo. queꝫ oēs pauēt ettremunt a vultū virtutis tuę: ⁊d inſuſtētabilis ira ſuꝑ pctōres cōe minationis tuę. Immenſa veroa ſ īfirmi eī īfirma cogitamꝰ: q̄ oculus nō viditnec auris audi. nec in cor homīs aſcendit ⁊cͣ.t ⁊ inueſtigabilis miſericordia ꝓg miſſiōis tuę: qm̄ tu es dominꝰhaltiſſimꝰ ſuꝑ omnē terrā lōganiimis et multū miſericors: et penitēs ſuꝑ maliciaꝫ hominū. Tuaudiāt penitentes: intelligāt cōtēptores: ꝓſſa ē peni. remiſ. pec. ſi deſerat̉ ꝑuerſitas īpioꝝautē dn̄e ẜm bonitatē tuaꝫ prōmiſiſti pęnitentiā remiſſiōis peccatoꝝ: ⁊ tu deus iuſtoꝝ nō poſua § remediū pctōꝝ ē penitētia: iuſtis vero nō ēpenitētia ꝯſtituta: quibꝰ ꝑ gr̄aꝫ dōata ē culpa.iſti pe̓nitētiā iuſtis: abraā iſaacket iacob: his qui tibi non peccauerunt: quoniā peccaui ſuꝑ nu imerum arenę maris. Multipliincatę ſunt iniquitates meę: incuruatus ſum multo vinculo ferri:n et nō eſt reſpiratio mihi: quia excitaui iracundiam tuam et malū corā te feci: ſtatuens abominatiōes ⁊ ml̓tiplicās offenſiōes.
¶ Incipit expoſitio oratiōis Manaſſe.Omine deꝰ om. Iuſtoꝝ oīpotēs deꝰ ē: nō imd Ipioꝝ qͥ ſibi noua figmēta cōponūt. Cur iſtorū triū tm̄ deꝰ ē ⁊ nō etiā alioꝝ; qꝛ in iſtꝭ xp̄iani myſterij figurata eſt plenitudo. Per abraā xp̄inatiuitas. ꝑ iſaac cōgregatio credule pleb̓. ꝑ iacobreſurrectio ītimata ē ſaluatorꝭ. h Mare. Tropol̓.Mare ppl̓s ſubditꝰ idolatrie qͥ īfidelitatꝭ fluctibꝰ vagabatur. quē dn̄s verbo ſuo ſignauit: cum xp̄i crux(qͥ verbū patris) cordibꝰ ⁊ frōtibꝰ eoꝝ īſignit̉: qd̓ eſtmari ſignari ꝟbo diuīo. c Quē oēs pa. Tremūtangeli p̄ſentiā cōtēplātes: pauēt homīes iudiciū expectātes formidāt demones virtutē īgentiſſimā ſentiētes: qꝛ vultꝰ dn̄i circūſpicit vniuerſa. Vniuerſa rationalis creatura ⁊ ſi nō oīs reſpicit creatorē: virtutē tn̄ eiꝰ agnoſcit oīs. d Suꝑ pctōres. Nō aduerſus. vn̄ in euangelio: Sed ira dei manet ſuꝑ eos originalis videlicet dānatiōis vl̓ celeſtis iudicij: qꝛ nōde īferioribꝰ ſed de ſuꝑioribꝰ iudicāt̉ pctōres: ē celoenī iudiciū iaculatū eſt. eImmēſa ꝟo. Immēſamiẜicordia dn̄i d̓r: qm̄ euāgelica ꝓmiſſa nullaꝫ hn̄tꝓmiſſā mēſurā. Legalia ꝟo mēſurata fuerāt. Und̓:Replebo cellaria vr̄a tritico vino ⁊ oleo ⁊cͣ. f Etinueſtigabil̓ mi. Suꝑant enī becillitateꝫ nr̄am diuīeꝓmiſſiōes: q̄ nec ſermonibꝰ explicari: nec oculis poſunt cōtēplari. g Dn̄s altiſſimꝰ. Nihil mirū ē inlaudibꝰ dei qd̓ dictū eſt: Tu es deus altiſſimꝰ ſuperomnē terrā. Et celi ⁊ angeli altiores ſūt terra: niſi mirabilius intēdamus. Myſterio nimirū xp̄i p̄dictuꝫ:qui cū fuiſſet caro (quia verbū caro factū eſt) altiſſimus factus eſt ſuꝑ omnem carnē que terre nominenūcupatur. h Lōganimis. Peccatores ad penitentiā differēdo: nec delicti tꝑe puniēdo. Multū miſericors: quotiens peccaueris veniā pollicēdo. Penitēs ſuꝑ maliciā. h. qd̓ teſtat̉ Hieremi. oſtēdēſ dn̄mꝓmittere bona bonis: ⁊ mala malis: ſed tamen poſtſe vltro citroqꝫ cōuertere ſi cōmutatio fuerit īſecuta:nec de bona pollicitatiōe ſecurior videaris cū facismala: nec de mala cōminatione diffidas ſi cōuerſusfacias meliora. i Multū miſericors et penitēs.Siquidem ſi ſemel indulgētiā tribuiſſet miſericors.Nunc aūt cū frequēter delinquētibus frequēter miſericordiā impendit: multū miſericors appellatur.k His qui tibi nō peccauerunt. Peccauerunt vtiqꝫ ⁊ in delicto nati ſūt genitali: heredes nimirū ade.Sed gratia gratis preuenti ſine peccato ſunt coniuncti qui erant de peccatorum ſemine propagati.l Super numerum arene maris multiplicate ſuntiniquitates mee. Solent delicta capillis capitis aliquotiens coaptari: ſicut propheta egregius: Cōprehenderunt me iniquitates mee ⁊ non potui vt viderem. Multiplicati ſunt ſuper capillos capitis mei.Arene marꝭ ille: capillis iſte cōparat ml̓titudinē peccatorum. Sed intereſt ꝙ arene maris ille qui vitiorūponderibus ita violentiſſime p̄grauatur: vt ſub eorum ſarcina nequeat reſpirare. Is autē qui carnalibus conuincit̉ incētiuis: facile tamē medicīali ferropoteſt putredinē reſecare: capillis capitꝭ cōparat offenſam ſuam. m Incuruatus ſum multo vincl̓oferri. Maloꝝ cōparatio diuerſitate ſecernit̉ numeroſa. Uidet̉ q̄dā eluceſcere ratio veritatis vt ꝓ delictimodo ꝑſecutoꝝ qͥſpiā puniat̉ quo penā cruciatꝰ ſanctis ingeſſit: vt aſa rex iuda incuruatꝰ ē: ⁊ manaſſesnō vno vl̓ duobꝰ: ſꝫ multo v .ſ. Tot eī ſibi vincl̓a ſpiritalis ferri in quibus ligaret̉ īpreſſit: quot ip̄e ſctōrū mēbris iniecit. n Quia excita. ⁊cͣ. Iniqͥs actibꝰꝓuocādo: excitat ergo iracūdiā dei qui mala coraꝫdeo cōmittit. Sed vidēdū qꝛ maluꝫ ſingularit̓ ſe cōmiſiſſe teſtat̉: hͦ vniꝰ mali cōmiſſio īdignationē dn̄iꝓuocauit: cū ml̓ti ml̓ta fecer̄t mala: nec ilico ē vltioſubſecuta. Qd̓ malū expōit ſtatuēs abomīationeꝫ.In ſacrꝭ volumībꝰ abominatio ſiue offenſio ſil̓acradicunt̉: q̄ qͥ fuit veneratꝰ p̄uaricatiōis crimīe polluitur. Pn̄t ⁊ alit̓ ītelligi: Om̄ pctm̄ offēdiculū ē invtiqꝫ offēdit̉ ad ruinā. Sil̓r etiā abomīatio: qꝛ deꝰabomīat̉ oē delictū: qd̓ ī p̄uaricatorꝭ corde defixuꝫefficit̉ ſimulacrū. Cōgruit ⁊ doctrinis demonioꝝ aptari: q̄ ꝟe ab omīatiōes ⁊ offēſiōes grauiſſime: qͥbusira dn̄i.
a Ad explēdū ſer. dn̄qꝛ tc̄ fuerūt. lxx. āni trimigratiōis cōpleri. qs p̄dixerat Hieremias. Hie.xxv. ca. ⁊ xxix. b Suſcitauit dn̄s ſpūm. l. voluntatē cyri regis ꝑſaꝝ.ꝑ ip̄m eī monarchia trāſlata ē ad pſas. ¶c Auiiuſ. p̄di. i. ſolēnit̓ d̓gari. d Oīa regna terre .i. multa regna: qꝛ regna oriētalia fuerunt eſubiecta: nō aūt occidentalia: ⁊ eſt modꝰ lodi hyperbolicꝰ ad ſui magnificentiā. e Et ipſepce. mi. vt e. ei domū ⁊cͣ.ſignatū enī fuit ſibi d̓ ꝓphetia Eſa. xlv. ⁊ ī eo cōpleta vbi p̄dixit eſaiaſ ꝙcyrꝰ ſubijceret ſibi gētes⁊ regna ⁊ captitē iudeoꝝ remitteret: ⁊ tēplūreedificari p̄ciꝑet: qd̓ etfactū eſt: vt pleniꝰ habetur Eſdre .j.PPoſtilla venerabilisfratris Nicolai de lyraſuꝑ libros Paral̓. finit.¶ Expoſitio Nicolai delyra ſuꝑ orationeꝫ Manaſſes Incipit.Omine deus.FIſta orō regiMNanaſſe niſtī hebreo nec eſtde textu: ⁊ ideo nō ītēdoeā exqͥſite exponere: ſedtantum breuiter pertrāſire. In hac enim orōnepͥmo recurrit ad diuinaꝫmagnificētiā. ſcd̓o recōgnoſcit ꝓpriaꝫ miſeriā.ibi: Qm̄ peccaui. tertiopetit miẜicordiā. ibi: Etnūc flecto. Circa pͥmū cōfitet̉ pͥmo dei oīpotētiaꝫſiue maieſtatē ꝓpt̓ quamdebet coll. dicēs: Dn̄e deus oī. ⁊cͣ.Qui ſigneſti mare. dicēſ Gen̄. j. Cōgregēt̉ aq̄ q̄ ſub celo ſūtī locū vnū ⁊cͣ. h Quiꝯcluſiſti abyſſū. repetitōē eiuſdē: qꝛ mare ⁊ abyiſus idē īportāt. Scd̓o fatet̉ eiꝰ iuſticiā ſeu equitatē qͣ dꝫ timeri. dicens:Terribili ⁊ laudabi. ⁊c̄.Tertio eius miſericordiam ſeu pietatem qua ꝓmiſit penitentibus miſreri. ibi: Et inueſtigabilmiſericordia pronſſionis tue. ⁊cͣ. Et ſequitur:Quoniā peccaui. Hic recognoſcit ſuam miſeriam. primo in peccatoruꝫmultitudine. ibi: Supernumerum arene maris.⁊cͣ. et eoruꝫ grauitate ſetmagnitudine. ibi: Statuēs abomīatiōes ⁊ multiplicans offenſiones: etpatet. ęxnune
I.
D
E