Druckschrift 
Secunda pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus ac replicis .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Nico. de lyra. Regu.Ca. II Nico. de lyra

lis prelata. ideo bene dicit̉: Et ſublimabit cornu .i. poteſtatē: chriſti ſui. Tūc em̄ ptās chriſti ſublimabit̉ qn̄ oīa ei ꝑfecte ſubijcient̉: qd̓ nō eſt adhuc impletū. ẜm ꝙ dicit Paulusapl̓s Heb̓. ij. Nūc aūt necdū videmꝰ oīa eſſe ſubiecta ei. Adcuiꝰ intellectū ꝯſiderandū ꝙ in chriſto ē duplex natura .ſ. dinina ⁊ hūana. Scd̓m diuinā naturā oīa plene ſūt ei ſubiecta.nec poteſtas eiꝰ deprimi pōt aūt ſb̓limari cū ſit īfinita. Scd̓mvero naturā humanā ſublimata ē ptās chriſti: ⁊ adhuc ſublimabit̉. licet em̄ ab inſtanti illiꝰ ſancte vnionis nature diuine ⁊ hūane in ſuppoſito verbi: oīa plene ſubiecta fuerint humanitati chriſti auctoritatiue: n̄ tn̄ executiue. Primū ptꝫ: qꝛquāto aliqua ſunt deitati ꝓpinquiora: tāto alia ſunt ei magis ſubiecta ſic̄ ptꝫ de elemētari regiōe q̄ tota ſubiecta ē lationi aſtroꝝ: vt oīs virtꝰ eius inde gubernet̉: vt d̓r .j. methaurorū. Corpora ꝟo celeſtia ſubiecta ſūt angelis ſiue intelligētijsmouētibꝰ ea: ⁊ iteꝝ angeli inferioris ⁊ medie hierarchie ſubiecti ſunt angelis hierarchie ſuꝑioris. Natura aūt hūana inxp̄o ab inſtāti vnionis p̄dicte ꝓpinquior fuit deitati om̄ibꝰangelis: qꝛ vnita ē ei ī eſſe hypoſtatico. Angeli em̄ qͣꝫtūcūqꝫſup̄mi nō ſūt ei ſic vniti: qꝛ nuſqͣꝫ angelos apprehendit: vt drad Hebreos. ij. ſꝫ tn̄ ꝑ oꝑationē .ſ. ꝑ aꝑtam viſionē ⁊ fruitionē ꝑfectā: ⁊ iō ab inſtāti vnionis p̄dicte oīa ſūt ſubiecta xp̄ohoī auctoritatiue. Scd̓m ſil̓r patꝫ: qꝛ an̄ reſurrectionē natura hūana ī xp̄o fuit paſſibilis ⁊ ſubiecta penalitatibꝰ ad cōplendū myſteriū nr̄e redēptiōis: ⁊ ſic nō fuer̄t ei oīa ſubiectaexecutiue. Sꝫ qn̄ reſurrexit ad vitā īmortalē: natura illa fuitplene gl̓ioſa ī aīa ⁊ corpore: ⁊ ꝑ ꝯn̄s ptās eiꝰ tūc fuit ſb̓limata: ꝓpt̓ qd̓ tūc dixit apl̓is Matth̓. vlt̓. Data ē mihi ⁊cͣ. et adhūc ſublimabit̉ ī futuro iudicio qn̄ ſnīa eiꝰ quā ꝓferet in natura hūana: vt p̄dictū ē: ꝑfecte implebit̉ ī oībꝰ tā in electꝰ qin dānatꝭ: ⁊ ẜm hͦ dic̄ hic: Et ſb̓limabit cornu xp̄i ſui. Sciedū aūt ꝙ ionathan filiꝰ ocibel ī trāſlatiōe chaldaica alit̓ exponit cāticū anne p̄dictū: cuiꝰ ſenſuꝫ accipiā ꝓut potero. addēdo etiā aliqͣ ad maiorē ītellectū: Dic̄ igit̉ ꝙ anna ꝑ ſpm̄ ꝓpheticū cognouit ſtatū iudeoꝝ futuꝝ tꝑe filij ſui ſamuelis: ⁊tꝑibꝰ ſeq̄ntibꝰ: ⁊ ẜm hͦ ꝓphētiā ſuaꝫ ꝓtulit ꝑ modū orōni⁊ diuine laudis: ſic̄ ⁊ pſalmi ſūt q̄dā ꝓphetie ꝓlate ꝑ modūlaudis dinine. Dic̄ igit̉ ꝙ anna pͥmo ſpū ꝓphetico cognouitfiliū ſuū ſamuelē futuꝝ ꝓphetā magnū ī iſrl̓: ⁊ facturū ſignaet mirabilia: ſic̄ ptꝫ. .j. Regū. vij. ꝙ ip̄o offerēte ſacrificiū ꝓ filijs iſrl̓ dn̄s intonuit fragore magno: ⁊ exterruit philiſteos ⁊debellauit ⁊ .j. Regū. xij. Samuele rogāte deū: dn̄s dedit voces ⁊ pluuias ꝯtra ſolitū curſū nature vt ꝑ hͦ ppl̓s iſrl̓ petendo regē cognoſceret ſe peccaſſe: vt hr̄. j. Regū. xij. Cognouitetiā ꝙ tꝑe filij ſui filij iſrl̓ de ẜuitute philiſtinoꝝ eēt liberandi ſaltē in ꝑte. ⁊ ẜm hͦ dixit: Exultauit cor meū in dn̄o: ꝓptercta. Scd̓o cognouit in ſpū ꝓphetico ꝙ filiꝰ filij ſamuel̓ .ſ.hemā cum q̄ttuordecim filijs ſuis futuri erāt cantores diuinaꝝ laudū in tēplo dn̄i: vt hr̄. j. Pa. xxv. ⁊ ꝓpter hͦ dixit. Etexaltatū eſt cornu meū .i. gl̓ia mea in deo meo. Tertio viditanna ꝑ ſpiritū ꝓphetie ꝙ philiſtei ꝓpter captionē arce ⁊ deductionē in terrā ſuā ꝑcutiendi erant a dn̄o: in tantū ꝙ compellerent̉ eam remittere ſuꝑ plauſtrū nouū cū emēda ꝓ peccati ſui recognitiōe: ponēda in capſella iuxta arcā mures aureos ⁊ anos aureos: vt habet̉ .j. Regū. .vj. ⁊ ꝓpter hoc dic̄:Dilatatū eſt os meum. ad narrandū vindicta dn̄i. Suꝑ inimicos meos .i. philiſteos qͥ erāt inimici populi iſrael. Quialetata ſum in ſalutari tuo: in hoc ꝙ coges hoſtes remitterearcam modo p̄dicto. Quarto vidit anna ꝙ ſennacherib dicturus foret blaſphemias ꝯtra dominū: ⁊ ꝙ niteret̉ deſtruere ciuitatem hieruſalē ⁊ templū: ſed ab angelo dn̄i ꝑcuteret̉eius exercitus vſqꝫ ad. clxxxv. milia viroꝝ: ⁊ ſic compelleret̉fugere in terram ſuam verecūde: vt habet̉. iiij. Regū. xix. Etꝓpter hͦ dixit anna: Nō eſt ſanctus vt eſt dn̄s: quia ip̄e ē ſanctus ſanctorū: vt habet̉ Dan̄. ix. Neqꝫ em̄ eſt aliꝰ extra te ſcꝫverus deus: quia alij dicunt̉ dij erronice: ſicut iupiter et ſaturnus ⁊ ꝯſimiles: vl̓ participatiue: vt iudices ⁊ viri ſancti.Et nō fortis ſicut deus noſter: quia in momento ⁊ per vnicūangelum conteret ipſius ſennacherib exercituꝫ. Quinto vidit futuꝝ eſſe ꝙ nabuchodonoſor rex babylonis deſtrueretciuitatem ⁊ templū: ⁊ populū iſrael captiuaret: vt habet̉. iiij.Regū vlti. et de hoc multum gloriaret̉. propter quod dixit:Nolite multiplicare loqui ſublimia: gloriantes. de ciuitatisdeſtructione ⁊ populi iſrael captiuationē. Recedant veterade ore veſtro: id eſt verba ſuperba que dicunt̉ vetera: qꝛ initium omnis peccati eſt ſuperbia vt habet̉ Eccī. x. Quia deꝰſcientiarū dominꝰ eſt quaſi dicat ipſe ſcit tempora futura determinata in quibus adducet ſuper vos vindictam propter

peccata veſtra. ⁊ poſtea nabuchodonoſor in furiā verſus ē:vt habet̉ Dan̄. iiij. Et balthaſar eius abnepos ẜm Ioſephūocciſus eſt. Scd̓m ꝟo alios hebreos balthaſar fuit̉ eius nepos: cui concordat dictū Hieremie. xxvij. Ego dedi omnesterras iſtas in manu nabuchodonoſor regis ⁊ ſeruiēt ei oēsgentes ⁊ filio eius ⁊ filio filij eius: nec plures ibi exprimunt̉:et babylon deſtructa fuit per Cyrum ⁊ Darium: vt habeturDan̄. v. Et ip̄i preparant̉ cogitationes: quia homo videt eaque parent: deus aūt intuet̉ cor: vt habet̉ j. Regū .xvj. Sexto vidit ꝙ greci afflicturi eſſent filios iſrael tempore Antiochi illuſtris qui coegit filios iſrael tranſire ad gentilē ritū:et in templo domini poſuit abominandū idolū: vt habet̉ .j.Machab̓. jͣ. Et ꝙ per mathathiā ⁊ filios eius greci forēt debellādi ⁊ mūdandū templum dn̄i: vt habet̉ .j. Machab̓. iiij.et ꝓpter hoc dixit anna: Arcus fortium ſuperatus eſt .i. virtus grecoruꝫ eſt debellata. Et infirmi accincti ſunt robore .i.machabei qui reſpectu grecoꝝ videbant̉ nullius momenti:et tamen pluries eos ſuperauerūt ⁊ de terra iſrael eiecerunt:vt patet in proceſſu libri Machab̓. Septimo vidit in ſpiritutribulationem futuram iudeis tempore aman agagite: ⁊ filios iſrael liberandos ab illa per mardocheuꝫ ⁊ heſter vt habetur in proceſſu libri heſter. ⁊ quantum ad hoc dixit anna:Repleti al̓s ſaturati: prius .i. aman et filij eius pleni diuitijset delicijs temporalibus. Pro panibus ſe locauerunt: quiapro ſeruanda et ſuſtentanda vita ſua libenter ſuppoſuiſſentſe ſeruituti heſter ⁊ mardochei: vnde Heſter. vij. d̓r ꝙ amanrogauit heſter reginam ꝓ aīa ſua ⁊ famelici ſaturati ſunt .i.iudei qui tunc erant pauperes ⁊ abiecti: per heſter ⁊ mardocheum fuerunt eleuati per totum imperium aſſueri. Donecſterilis peperit plurimos .i. hieruſalem ſiue iudea que ẜm hebreos mō d̓r ſterilis: eo ꝙ iudei qui ſūt eiꝰ filij inde ſunt eiecti: ⁊ per orbem diſperſi: pariet tamen plurimos: vt dicūt qꝛin aduentu meſſie quem expectant: dicunt hieruſaleꝫ ⁊ iudeam debere replere filijs iſrael ibidem de diuerſis mundi partibus congregandis: ⁊ dicunt ꝙ tunc omnes alie nationesſubijcient̉ eis. Et que multos habebat filios infirmata eſt .i.roma ſiue romanum imperium quod vaſtauit iudeam et diſperſit iudeos: tunc debilitabitur ⁊ ad nihilum deducetur.Sed illud quod hic dicitur de partu ſterilis ẜm veritateꝫ intelligitur de eccleſia que primo videbatur ſterilis ꝓpter paucitatem fidelium. ſed peperit plurimos in conuerſione multitudinis gentiuꝫ ad fidem. ⁊ ſic exponit apoſtolus ad Gal̓.iiij. ca. Letare ſterilis ⁊cͣ. Et que multos habebat filios infirmata eſt .i. ſynagoga: vt patꝫ per orbem vniuerſuꝫ. Dominꝰmortificat. hic oſtenditur ẜm dictum ionathan filij ociel. vnde contingant ſcilicet ex virtute diuina qui poteſt mortificare viuentes: ⁊ viuificare mortuos: id eſt potentes huius ſeculi deducere ad nihilum. ⁊ abiectos ⁊ impotētes qui quaſi mortui ⁊ deſcēdentes ad inferos computant̉ reducere adproſperum ⁊ potentem ſtatum: ⁊ eodeꝫ modo exponit̉ quodſubditur: Dominus pauperem facit ⁊ ditat humiliat et ſubleuat: quia ẜm ipſum populum iudaicum quē depauperauitet humiliauit per romanos ditabit ⁊ ſubleuabit ꝑ regeꝫ meſſiam: ⁊ ſic eleuabit eum de ſtercore vilificatiōis ad ſedem glorie et exaltatiōis temporalis. Dn̄i enim ſunt cardines terre.In hebreo habet̉: Fortes terre. Et poſuit ſuꝑ eos orbem: qꝛterra tenet infimū locum: ſicut in domo fundamentum. Pedes ſanctorū ſuorum ſeruabit: ne ruant in culpam: ⁊ inde ingehennam. Et impij in tenebris cōticeſcent .i. in tenebris gehenne. Quia non in fortitudine ſua roborabit̉ vir. quia nonpoteſt ꝓpria virtute ſubſiſtere niſi diuina virtute ſuſtentet̉.Dominū formidabunt aduerſarij eius .i. omnes gentiles qͦsvocat omnes extra ſectam iudaicam exiſtentes: ⁊ ideo vocateos aduerſarios dei: ⁊ in aduentu meſſie deterreri ⁊ ſubiugari. ideo ſubdit̉: Dominꝰ iudicabit fines terre. reddens penāpro peccatis perpetratis. Et dabit imperiū regi ſuo .i. meſſiefuturo ẜm ipſos. Et ſublimabit cornu .i. poteſtatē chriſti ſui:id eſt meſſie: quod ideꝫ ſignificat. Meſſias em̄ hebraice: chriſtus grece: ⁊ vnctus latine ideꝫ ſignificant. Reges enim perinunctionem inſtituebant̉: ⁊ iudei expectant meſſiam futuꝝregem ⁊ dominari temporaliter ſuper totum mundum. Ex p̄dictis patet ꝙ expectant predictum meſſiam circa ceſſationēromani imperij: ⁊ ẜm veritatē ille qui tunc veniet in maximapoteſtate temporali erit antichriſtus: ẜm ꝙ dicit apoſtolusij. ad Theſſal̓. ij. ca. Ubi ſignum precedens aduentum antichriſti dixit eſſe ceſſationem romani imperij dicens: Quoniam niſi venerit diſceſſio primuꝫ: id eſt diſceſſio a ſubiectiōeromani imperij: ẜm ꝙ exponūt doc. ⁊ reuelatꝰ fuerit hō peccati filiꝰ

i 5