Druckschrift 
Secunda pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus ac replicis .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Glo. ordi. IudicūNico. de lyraCa. XI

mihi pręſta qd̓ depręcor.Dimitte me vt duobusmenſibꝰ circūeam mona tes: ⁊ plangā virginita­ atē meā cū ſodalibꝰ meis.Cui ille rn̄dit: Uade. Etdimiſit eā duobꝰ mēſibꝰCūqꝫ abiſſet cū ſocijs acſodalibꝰ ſuis: flebat virginitatē ſuā in montibꝰ.5Aigꝰ. lx. diebꝰ .i. ſex etatibꝰ quibꝰrgo ēccleſia congregat̉ et peccatamentaur quottidie dicens: dimittenobis debita noſtra.Explētiſqꝫ duobꝰ menſia Fin reſurrectionenerali.ia eſt eccleſia.b F chriſtum cuiusbus reuerſa ē ad pa̓trem ba F tradens ſcꝫ regnum deo patri.ſuū: ⁊ fecit ei ſicut voueiiiigͣdeſpondi em̄ vos vni viro vir.c. exhi. chriſto.rat. Quę ignorabat viꝝ.b Exinde mos īcreuit ī iſrael ⁊ cōſuetudo ſeruataeſt vt poſt anni circuluꝫcōueniāt in vnū filię iſrl̓:a 5 1tificantes preteriſſe tꝑa eccl̓iein quus beati qui lugent.et plangāt filiam iepthea ſpropter quattuor partes orbisquibus eccleſia diffuſa eſt.galaadite diebꝰ qͣttuor.

ſacramentum religionis in carnis ſue paſſione pro ſalutē humani generis expleret. Hec ergo ita per chriſtuꝫ acta ſunt vtvideantur religione iuramētieſſe completa.a Et plangāvir. Aug. Uirgo caſta: id eſteccl̓ia holocauſtū fiet in reſurrectione quando ī ea vniuerſa fiet qd̓ ſcriptum eſt: Abſorpta eſt morī victoria. Tūcverꝰ iepthe tradet regnum .i.eccl̓iaꝫ deo pr̄icompleta. ſcilicet ſexta etateſecl̓i: ideo ſexaginta dierū dilatio poſtulata ē. Ex omnibus enim etatibꝰ eccleſia cōregatur: abAdam ſcilicetvſqꝫ ad diluuium: a diluuioid eſt a Noe vqꝫ ad Abraaꝫ.inde vſqꝫ adDauid. d̓indevſqꝫ ad trāſmigrationem babylonis: a trāſmigratione vſqꝫ ad chriſtuꝫ.inde vſqꝫ ad finē ſeculi. Perhas .vj. etatesquaſi ꝑ. lx. dies flet ſācta ꝟgo virginaliaſua: quia licetꝟginalia: tn̄ fuerāt peccata deflenda. vnd̓ toto orbe clamat:Dimitte nobis debita nr̄a ⁊cͣ.Hos. lx. dies mēſes duos maluit appellare ꝓpter duos homines: vnū ꝑ quē mors: alteꝝꝑ quē reſurrectio mortuoꝝ: ꝓpter qͦs etiā duo teſtamenta dicunt̉. b Exinde mos increuit. Augꝰ. Qd̓ ꝟo factū eſt exprecepto in iſrl̓: ex diebꝰ ī diesꝯueniebant lamentari filiā iepthe: qͣttuor dies in anno: nonputo ſignificare aliqͥd poſt implētū holocauſtū qd̓ erit ī vitaeterna: ſꝫ p̄terita tꝑa eccleſie: īquibus erant beati lugentes.Quatriduo figurata ē eiꝰ vniuerſitas propter quattuor partes orbis per quas longe lateqꝫ diffuſa eſt. Ad hiſtorie autēproprietatem non arbitror hocdecreuiſſe iſraelitas: niſi quiaintelligebant in ea re iudiciuꝫdei magis ad percutiendū patrem fuiſſe oſtenſum: ne quisdeinceps voueret tale ſacrificiuꝫ. Quare enim lamentatiodecreta eſt ſi votum illud leticie eſt?

a Plangā virginitatatē meā. qꝛ tūc tꝑis opprobriū erat mori ſine ꝓle. b Reuerſa ē adpatre ſuū ⁊ fecit ei ſic̄ vouerat: eam interficiēdo ⁊ offerēdo dn̄o in holocauſtū ẜm ꝙ dicūt expoſitores catholici. Un̄ dic̄ Hiero. ꝙ fuit īdiſcretꝰ ī vouēdo ⁊ impiꝰ adimplēdo. Hebrei āt dicūt ꝙ ip̄am nō īmolauit ſꝫ votū eiꝰ fuit relaxatū ꝑ ip̄m phinees: ⁊ aliqui dicūt ꝙ fuit interp̄tatum ꝑ ſapientes ꝙ nō deberet votū adimpleri per mortem filie innocētis. vnde quedā gloſa hebraica ſuꝑ illud verbū: Dimitte me vt circūeā montes: ſic dicit .i.ſapiētes in lege: qꝛ forſitā inueniēt modū relaxatiōis ſeu interp̄tatiōisvoti tui. Queſtio iſta ē de facto: ⁊ ideo de hͦ nihil poteſt ſciri niſi qͣꝫtuꝫdicit exp̄ſſe ſcriptura vel qͣꝫtū pōt trahi ex ip̄a. Igit̉ ſine p̄iudicio ⁊ aſſertiōe ꝑ modū collatiōis pōt dici ꝙ filia īepthe nō fuit ſacrificata dn̄ꝑ mortē corporalē ſꝫ potiꝰ ꝑ ciuilē ſeu ſpūalē: eo modo qͦ religioſi dicūt̉mūdo mortui: inqͣꝫtū a mūdanis actibꝰ ſūt ſegregati ⁊ diuinis obſeqͥis total̓r mancipati. Sic filia iepthe fuit ſacrificata dn̄o ꝑ obẜuationvirginitatꝭ viuēdo ī or̄onibꝰ ac ieiunijs ⁊ pijs oꝑibꝰ. Hoc aūt dictū videt̉ ꝯſonū ei qd̓ d̓r Leui. vlt̓. Oīs ꝯſecratio q̄ dn̄o offert̉ ab hoīe nonredimet̉ ſꝫ morte moriet̉: ⁊ tn̄ vt ibidē d̓r: ager poterat dn̄o cōſecrari qͥnō eſt ſuſceptiuꝰ mortis. dicebat̉ tn̄ mortificari: qꝛ tranſibat ad ius ſacerdotū vel tēpli: ſic̄ bona eccl̓ie dicūt̉ amortizata. Sil̓r ibidē d̓r ꝙ hēpoterat dn̄o ꝯſecrari: nō tn̄ ꝓpter hͦ occidebat̉ ſed obſequijs tēpliſacerdotū deputabat̉ ꝓut ibidē diffuſe fuit declaratū. ⁊ ſic pōt dici ofilia iepthe fuit ꝯſecrata dn̄o ſeu ſacrificata: qꝛ diuinis obſequijs d̓putata mō p̄dicto. Itē. sͣ. dictū ē: Factꝰ ē gͦ ſuꝑ iepthe ſpūs dn̄i .ſ. ad pugnādū ꝯ filios āmon: ⁊ tūc fecit votū ſupradictū: qd̓ lꝫ fuit indiſcretefactū: tn̄ ītelligendū nō erat niſi ꝑ modū licitū ⁊ bonuꝫ: qꝛ ſpūs dn̄i nōinſtigat niſi ad bonū. Itē in lr̄a dr̄ ꝙ iepthe ꝯceſſit filie ſue tp̄s duoruꝫmenſiū. Cū igit̉ eēt iudex ppl̓i ⁊ prudēs hō: nō eſt veriſil̓e quin ī tꝑe intermedio colloquiū habuerit de voto ſuo cū ſapiētibꝰ ī lege: maxīe cūvotū ſuū iam eēt diuulgatū: nullus aūt talis ſibi ꝯſuluiſſet votū ſuuꝫimplēdū ꝑ occiſionē filie innocētis: cū hͦ ſit manifeſte ꝯtra p̄ceptuꝫ legꝭExo .xx. ⁊ ꝯtra intentionē legis Leui. vl. vt ptꝫ ex p̄dictis: ⁊ iō veriſil̓evidet̉ ꝙ a ſapientibꝰ fuerit ſibi dictū: votū ſuū implere debere per modum ſupradictū. Itē ad Heb̓. xj. Iepthe ponit̉ ī ſanctoꝝ cathalago: etideo nō videt̉ factū ſic enorme aſſeri debere d̓ illo niſi ex ſacra ſcpͥturaexp̄ſſe haberet̉. Sꝫ diceres ſic̄ ⁊ cōiter d̓r ꝙ ſcriptura hͦ exp̄ſſe dic̄ ſic̄. sͣ.allegatū ē. Reuerſa eſt ad patrē ſuū: ⁊ fecit ei ſic̄ vouerat. Ad qd̓ dicendum ꝙ ſcriptura nō dicit ꝙ occiderit eā: ſed ꝙ votū impleuerit. qd̓ eſtintelligendū ꝑ modū licitū ꝓut ſuperiꝰ ē exp̄ſſum. īmo ſi eā occidiſſet:nullo modo votū impleuiſſet: qꝛ emiſſio voti nō pōt fieri niſi de bononec ꝑ ꝯſequēs eiꝰ impletio: ⁊ ideo argumētū magꝭ videt̉ ad oppoſitū.Item ſic arguēs. hic ſcribit̉: Dimitte ⁊ plangā virginitatem meā. ⁊ poſtea ſubdit̉: Cōſuetudo ẜuata ē vt poſt anni circulū ꝯueniāt filie iſrl̓ ⁊plangāt filiā iepthe: ⁊ iō videt̉ ꝙ fuerit occiſa. Ad qd̓ pōt dici ꝙ ī pͥncipio iepthe credidit eā eſſe occidendā ⁊ ip̄a ſil̓iter audito verbo pris:et ideo dixit: Dimitte me ⁊cͣ. ſꝫ an̄qͣꝫ rediret iepthe mutauit ꝓpoſitū decōſilio ſapientū. Qd̓ aūt poſtea ſubdit̉: Cōſuetudo ẜuata ē ⁊cͣ. Dicendū ē ꝙ hec ꝯſuetudo facta ē rōnabiliter in memoriā filie iepthe q̄ parata fuit patri obedire vſqꝫ ad mortē corporalē ⁊ obediuit vſqꝫ ad mortēciuilē vel ſpiritualē: vt ⁊ reliquie filie iſrl̓ docerent̉ obedire parētibꝰSꝫ adhuc ꝯͣ p̄dicta arguit̉ ꝙ īmolatio innocētis ſit deo accepta: ſic̄ ptꝫ Gen̄. xxij. vbi abraācōmendat̉ de hͦ ꝙ voluit innocētē filiū īmolare. Ad qd̓ dicēdū ꝙ nō ē ſil̓e: qꝛ abraā habuit d̓hoc p̄ceptū diuinū: vt habet̉ ibidē: Oīs aūt hō qͣꝫtūcūqꝫ innoces debitorē mortis ꝓpter peccatū pͥmoꝝ parentū ip̄i deo qui hoc debitū pōt repetere qn̄cūqꝫ vult ⁊ quō vult: ⁊ iō abraambn̄ fecit: deo volēs obedire in ſui filij īmolatione: ſꝫ ꝙ aliqͥs ex voto emiſſo volūtarie interficiat innocētē eſt illicitū. Item ꝯͣ p̄dicta arguit̉: qꝛ ſcribit̉ Gen̄. ix. Creſcite ⁊ multiplicamini.⁊ Deū .vij. Nō erit apd̓ te ſterilis vtriuſqꝫ ſexꝰ. Obẜuatio ꝟo ꝟginitatꝭ excludit multiplicationem prolis. gͦ videt̉ ꝙ fuerit illicita tꝑe veteris legis: ꝓpter ꝙ videt̉ incōuenienter dictuꝫꝙ filia iepthe fuerit dn̄o ꝯſecrata vel ſacrificata ꝑ obſeruationē virginitatis. Dicendū ꝙ illud p̄ceptū: Creſcite ⁊ multiplicamini ⁊cͣ. datū fuit Nōē in exitu arce qn̄ erāt pauce perſonhumane .ſ. octo tantū: qͣttuor viri: ⁊ quattuor mulieres. qꝛ tūc genꝰ humanū indigebat ml̓tiplicatiōe ꝑ carnalem generationē ordinatā ad diuinū cultū: ⁊ ideo multiplicato genere humano ceſſauit illud p̄ceptū in ꝑticularibꝰ ꝑſonis: qꝛ in cōitate hūani generis multi ſūt proniad generatiōis actū ꝑ quos implet̉ p̄ceptū cōitati factū. Qd̓ aūt addit̉ illud Deū. vij. Nonerit apud te ſterilis ⁊cͣ. nō ē p̄ceptū: vt ptꝫ inſpicienti textū. ſꝫ ē q̄dam ꝓmiſſio facta obẜuantibus legē matrimonij de fecūditate ꝓlis habenda: ſic̄ etiā tꝑe euāgelij multiplicatio ꝓlisꝑſonis exiſtētibꝰ in mr̄imonio reputat̉ bn̄ficiū diuinū. Per hoc tn̄ nō excludit̉ qͥn obẜuatiovirginitatꝭ ſit deo acceptior: q̄ tn̄ reꝑit̉ in paucis ꝑſonis. ꝓpter qd̓ dicit ſaluator Matth̓. xix.Sūt eunuchi qui ſe caſtrauerūt ꝓpter regnū celoꝝ: qui pōt capere capiat. q. d. pauci tales inueniunt̉. Ꝙ aūt obſeruatio virginitatis nō ſolū tꝑe euangelij: ſꝫ etiā tꝑe veteris teſtamentifuerit laudabilis ⁊ deo accepta: ptꝫ ꝑ exēpla: qꝛ Helias ꝓpheta qͥ fuit valde ꝑfectꝰ ⁊ deo acceptus virginitatē ẜuauit. ſic̄ habet̉ ex ꝟbis Grego. omel̓. xix. ſuꝑ euāgelia. Raſias etiaꝫ. ij.Machab̓. xiiij. cōmendat̉ d̓ hͦ ꝙ ꝓpoſitū cōtinentie tenuit: beata etiam ꝟgo Maria votū virginitatꝭ emiſit ⁊ ſanctꝰ ioſeph ſponſus eiꝰ cū ea: vt tenēt doctores catholici. ⁊ tn̄ adhuc eratſtatꝰ veteris teſtamēti. Paulus em̄ apl̓s cū adhuc eēt legis veterꝭ emulator ⁊ euāgelij plecūtor virginitatem ſeruauit. ⁊ ſic ptꝫ ꝙ obẜuatio ꝟginitatꝭ fuit deo grata a tꝑe veteris legis.n Fuit itaqꝫ in illo tꝑe iepthe galaadites ⁊cͣ. In hͦ ca. lr̄a noſtraMONAIILEI. diſcrepat in pl̓ibꝰ ab hebraica. Primo ī hͦ ꝙ d̓r. ofiliꝰ meretricis mulieris. Hebrei dicūt. filiꝰ mulierꝭ hoſpitatricis. Scd̓o in hͦ qd̓ d̓r: de adultera matregeneratꝰ es: Hebrei ⁊ libri nr̄i correcti habēt: b De altera matre natꝰ es. Tertio ī hͦ qd̓dicitur:

B