Druckschrift 
1 (1488) Pars hiemalis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Dominica

ſuorum ciuiū ⁊ ruſticorum ⁊ eos opprimere violēter. Ideo legitur cum qͥdam malefactor diupauꝑes oppreſſiſſet qͣdam nocte ſibi ſomniauitꝙ comederet brachiū pueri quem imago beate ꝟginis tenebat ſuper altari. ⁊ cum pre anguſtia famis vellet comedere brachiū alteruꝫ. puer eleuata manu ꝑcuſſit eum ⁊ cecidit ante altare. Et cum ex illo caſu euigilaſſet ⁊ ſomniū narraſſet vxori ⁊ familie. ſtatim ſubita morte mortuus eſt. ibiqꝫ oſtēdit ꝙ pauꝑes et boni xp̄ianiſunt mēbra ieſu xp̄i. ⁊ ꝙ ip̄e eſt qͥ eos vindicat.De ſecūdo ꝙ nullus debet decipere alium pervſuras. eſt notanduꝫ. Due ſunt ſpecies vſure.Una ē palliata. alia māifeſta. Manifeſta vſura eſt cum qͥs tradit alicui pecuniā mutuam vl̓ponderatā vel menſurataꝫ. tali pacto vt vltraſortem aliqͥd detur. quod tamen non eſt faciendum. Quia dicit regula generalis. Quicquidacciderit extra capitale vſura eſt. xiiij. q. iij. c.pleriqꝫ. Sed vſura palliata habet ſex ſpecies.Prima accidit circa pignora vl̓ obſides. ⁊ hocquinqꝫ modis. Primus cuꝫ aliqͥs habet grangiam. ⁊ fructus colligit vltra ſorteꝫ. Secūdusmodus cum qͥs vtitur pignoribus ſicut fecerūtilli de qͥbus dicit̉ Amos. ij. Super veſtimētispignoratis accubuerūt. Unde Tho. ſcd̓a ſcd̓eq. lxxviij. Si pignus ſit res aliqua cuius vſusp̄cio eſtimari poteſt debet ille qͥ mutuauit computare illius rei extimationē eiꝰ qd̓ mutuauit.alioqͥn ſi pecuniāacciꝑet ꝓ mutuo illd̓ qd̓ accipit eſt vſurarium. niſi forte talis cuius vſus ſine p̄cio ſolet cōcedi inter amicos. ſicut patꝫ delibro accōmodato. Et hoc intellige ꝙ ſit vſuraſi vtatur pignore cōſentiēte debitore. Si verovtat̉ eo nolente eēt furtū. C. de fur. l. ſi pigno.Tertius modus cum aliqͥs habet equos in pignore ⁊ facit eos comedere plus qͣꝫ poſſibile ſitQuartus cum habet vſurarius obſides et eorū expēſis viuit. Quintus modus cum obſidibus non vult dare dilationē niſi ſibi aliqͥd det̉Secūda ſpecies vſure palliate ē circa venditiones ⁊ emptiones. ⁊ fit tribus modis. Primusquādo vſurarius emit aliquā poſſeſſionē lōgominori precio qͣꝫ valeat. tali conditione ꝙ venditor eam rehabere poſſit quādo p̄cium ſoluere voluerit. Secūdus modus eſt quādo aliqͥdad terminū vendit plus qͣꝫ valet. qꝛ ſunt aliquiqui vendūt res ſuas longe chariꝰ ꝓpter dilationem ſolutionis qͣꝫ eis incōtinēti ſoluerēt. ſicutptꝫ extra de vſuris. c. Conſuluit. Si enī venditor ſtatuat in corde ſuo ꝓ quāto p̄cio velit remſuam dare nō poteſt ſine peccato ꝓpter dilatienem p̄cium augmētare Sed ſi pecunia ꝓmptaindigeat pōt qͥdem ꝓ parata diminuere. ſꝫ nonpōt ꝓ dilata augmētare. vt extra d̓ emp. ⁊ vē.c. Dilecti. et. c. vlt̓. Tertius modus eſt quādoante terminū illū emit aliqͥd minori p̄cio qͣꝫ va

let. ſicut bladū in terra. Tertia ſpecies cuꝫ vſūrariꝰ aliqͥd extra ſortē accipit ſine pacto exp̄ſſoQuarta ſpecies cum qͥs palliat vſuraria ſocietate. vt cū aliquis tradit pecuniā ſuaꝫ alicui negociatori tali conditiōe vt ſit ſocius eius ī lucri⁊ nō in dāno. qd̓ eſt maxima iniqͥtas. cuꝫ pauꝑcui tradit̉ pecunia laborē habeat ⁊ ꝑiculū tancorporis qͣꝫ anime. Et ſuꝑ eū adhuc ponat̉ periculū pecunie. Uult enī vſurarius ꝙ pecuniaſua ſit quo ad lucrū ⁊ pauꝑis quo ad periculū.Sil̓iter hec ſpecies vſure eſt ẜm Guil. Cum aliqͥs aīalia ſua tradit pauperi tali cōditione ꝙ ſibi īmortalia ſint que aīalia vocant̉ vulgarit ferrea. Quinta ſpecies eſt ꝙ cum noīe pecunie palliat vſuram. ſicut faciūt romani. ꝙ lꝫ aliquādoiuſte poſſit fieri ẜm ꝙ iuſtum eſt negligentianalicuius puniri. ſicut dictum eſt ſupra de nō ſoluentibꝰ cēſus tēpore ſtatuto. vt ſupra feria. iiijqͣttuor tēporū. U. A. hoc tamē quo ad ml̓tosvſura ē. qꝛ non intendūt in penis talibus vt ſibi ſoluant̉ ampliꝰ vt dicit Guil. Sexta ſpecieseſt vbi palliat̉ vſura in trāſlatione facta a re inrem. a ꝑſona in ꝑſonā. Are in rem fit trāſlatiovt cuꝫ diues nō vult vltra ſortē acciꝑe pecuniāa pauꝑe. ſed bene accipit vt operet̉ in vinea ſuaduobus diebus vel aliquid ſimile. Aperſonavero in ꝑſonam fit cum vſurarius nō accōmodat ſed habet aliquē amicuꝫ quē facit accōmodare. quas ſpecies om̄es ꝓhibet hic apl̓us cuꝫdicit. Neqꝫ circūueniat fratrē ſuuꝫ in negocio.De tertio ꝙ nullus debet circūuenire vel decipere ꝓximū ꝑ mercatiōes dictū eſt aliqͣliter dominica. iij. poſt ep̄i. ẜmo. j. O. G. Eſt tamē notandū ꝙ ꝑ multa mala mercatores ꝓximū decipiunt. Primū malū eſt vendere quāto chariꝰpoſſūt. ⁊ emere quāto viliꝰ poſſunt. Illd̓ malūexcludit v̓bum dei a negociatoribꝰ et facit eosidolatras eſſe. Exquo enī aliquis nulluꝫ reſpectum habet ad deū vel ad ſuꝑnam charitatemin ſua negociatione ip̄m ſeruitiuꝫ qͥdem qd̓ deberet deo impēdere diuitijs impēdit qd̓ idolatrie eſt. qꝛ dicit apl̓us ad Eph̓. v. Auaritia eſtidolorū ſeruitus. Secūdū malū eſt mēdaciurqꝛ dicit Chryẜ. diſ. lxxxviij. c. Eijciens. Mercator ſine ꝑiurio ⁊ mendacio eſſe non pōt. Dehoc legitur ꝙ erāt duo mercatores qͥ inter cetera peccata cōfeſſi ſunt duo genera peccatoꝝ ſcꝫmēdaciū ⁊ periuriū dicentes nihil pene emerevel vendere poſſumus quin oporteat nos mētiri vel peierare. Quibus ſacerdos. Iſta peccata grauia ſunt. a ſaluatoreqꝫ ꝓhibita cuꝫ dixit.Sit ẜmo veſter. ē eſt. nō nō. Reſpōderūt: Nōpoſſumus hoc in negociationibꝰ noſtris cuſtodire. Ait ſacerdoſ: Utimini cōſilio meo. Sicutmercatū veſtrū dare vultis ſic ⁊ laudate. Et ꝓmiſerunt ꝙ tēptare vellent vno anno. Sed impediente ſathana qͥ ſaluti hoīuꝫ aduerſat̉. pene

T