IIIDe teſtamentis.
iſtud loquit̉ in dioceſi hoſtienſi. ⁊ ſequēs. c. in ciuitate velletrenſi. Itē in hoc. c. ſit mentio de preſb̓roparochiali. in ſequēti vero qd̓ loquit̉ in relictis adpias cauſas nullā facit mentionē de p̄ſbytero parochiali ſed ſolū requirunt̉ duo teſtes. Secūda lectura eſt vt hodie ꝑ iſtū tex. ſit derogatū iuri ciuili etiāquo ad foꝝ ſecularē. ⁊ hāc opi. tenuit Alanꝰ. Uin.Goſ. ⁊ Hoſti. ⁊ do. An. ⁊ vide gl. ij. q. iiij. §. j. ⁊ hāclecturā quā tenui in repetitione huius. c. latius reaſſumā infra. Tertia lectura ꝙ ī terris d̓ tꝑali iuriſditione eccleſie ſeruandū eſt iſtud. c. ſed in terris.imperij ſeruabit̉ lex ciuilis. ⁊ hanc lecturam taciteſentit Io. an. dicens ꝙ in relictꝭ ad pias cauſas ſufficiunt duo teſtes in om̄i foro. ꝑ. c. ſequēs. in alijsvero lex ciuilis ſeruabit̉ in terris imperij. in terrisvero eccleſie ⁊ ī foro canonico ſeruabit̉ hoc. c. ⁊ itadicit de cōſuetudine obſeruari. ſed hec lect. nimisreſtringit iſtū tex. nam rō huius. c. cōcernit etiā forum ciuile cū ius ciuile nō poſſit ſtatuere ꝯtra iusdiuinū. vnde nō dicit̉ qͥs cōdere legē ſꝫ errare. xxv.q. j. ſunt quidā. cū enī papa hic declaret irrationabilitatē illius legis ⁊ cōſuetudinis manifeſte patetꝙ illa lex tanqͣꝫ irrationabilis nō debet ſeruari etiāin foro ciuili. qꝛ lex debet eē rōnabilis al̓s nō meretur nomen legis. iiij. di. erit autē lex. no. Bar. in. l.om̄s populi. ff. de iuſti. ⁊ iur̄. Quarta lectura vt hͨc. ſeruet̉ in foro canonico lex ꝯͣria in ciuili. ⁊ tacitehanc lec. ſentit Inno. jͣ. c. ꝓximo in quadā additione. ſed hec lectura tollit̉ vt precedens ⁊ ꝑ hec declaratur hec glo. q̄ poſuit oēs p̄dictas lectu. ¶ Sed reſtat nunc examinare q̄ iſtaꝝ ſit verior. mihi ſemperplacuit ſecundꝰ intellectus qͥ aꝑtiſſime videt̉ ꝓbariper iſtū tex. ⁊ probat̉ rōne. nam humana lex cōtradiuinā eſt ipſo iure nulla. vt in. d. c. ſunt quidā. rōqꝛ inferior nō potuit tollere legē ſuꝑioris. in cle. neromani. de elec. nec dicit̉ lex ciuilis in hoc adiuuare ſeu diſtinguere ius diuinū ſꝫ potiꝰ ꝯfundere ⁊ exnumero teſtiū ius alienū tollere. nā cum ius diuinum ſolū requirat duos teſtes in om̄i re. vt voluitIo. ⁊ Uin. in. c. licet vniuerſis. sͣ. de teſtibꝰ. videt̉valde abſurdū ꝙ ius ciuile requirat ſeptē teſtes inteſtamento. nam ſanguinē elicit qͥ nimis emungitiiij. di. deniqꝫ. ⁊ in. c. niſi. de renun. Itē hec lex ciuilis eſt cōtra ſanctoꝝ patrū ſtatuta. vt in tex. q̄ etiampapa nō pōt tollere. vt in. c. ſi ea deſtruerē. xxv. q.ij. ⁊ in. c. ꝯtra. ⁊ in. c. q̄ ad ꝑpetuā. ea. cā. ⁊. q. j. Iteꝫē ꝯͣ generalē cōſuetudinē eccl̓ie que obligat ſicut ⁊p̄ceptū. xj. di. in his. de pe. di. v. in ſūma. vnde cuꝫpapa hꝫ defendere ius diuinū vſqꝫ ad animā ⁊ ſanguinē .i. vſqꝫ ad om̄s conatꝰ. d. c. ſunt qͥdam. potuit ⁊ debuit ius ciuile iuri diuino ꝯͣrium tollere maxime qꝛ ex defectu tantoꝝ teſtiū qn̄qꝫ occupat̉ ſubſtantia alioꝝ ꝯͣ dn̄i voluntatē. ¶ Sꝫ q̄ro nunquidſufficiūt duo teſtes de iure canonico. docto. cōīterſentiunt ꝙ in relictis ad non pias cauſas reqͥriturpn̄tia ſacerdotis cū duobꝰ teſtibꝰ. vn̄ dicit Spe. inti. de inſtru. edi. §. ꝯpendioſe. ꝟ. Item ꝙ per ius canonicū. ꝙ ſi interuenit alter p̄ſbyter ſeu alius teſtisleco p̄ſbyteri ⁊ tunc eēt tres non valeret teſtm̄. qꝛrex. iſte loquit̉ de ꝓprio ſacerdote de qͦ nō ē tāta p̄
ſumptio falſitatꝭ ſicut ꝯͣ extraneū. dicit tn̄ ꝙ ſi locop̄ſbyteri interuenirent duo teſtes valeret̉ teſtn̄: qꝫduo teſtes ſūt maioris auctoritatis qͣꝫ p̄ſbyter ſolꝰvt pꝫ in. c. lꝫ ex quadā. ⁊ in. c. a nobis. de toſti. Eeddo. An. deuians ab hoc generali dicto dicit ſe putare p̄ſbyteri p̄ſentiā nō fore neceſſariā ad validitatē teſtamēti ⁊ ꝙ ſufficiūt duo teſtes in relictis ad nōpias cauſas. mouet̉ ꝑ rōnem huiꝰ tex. Nec ob. tex.in eo ꝙ facit mentionē de preſbytero. qꝛ narrat accidentia facti ẜm cū. rō enī qua mouet̉ papa ꝑ iusdiuinū tm̄ ꝯcludit de duobꝰ teſtibꝰ. Sed certe hecopi. mihi nunqͣꝫ placuit. nā videt̉ extorquere iſtuꝫtex. nec ob. rō lr̄e qꝛ illa rō venit ad exaggeranduꝫ⁊ grauādū diſpōnes iuris ciuilis. nō aūt ad reddēdū rōem ſtatuti poſtea editi. papa enī pͥmo reprobauit illū rigorē iuris ciuilis. quaſi dicat ꝙ cuꝫ iusdiuinū requirat duos teſtes ſeu ſit ꝯtentū duobuſteſtibꝰ nimis videt̉ acerbū ꝙ ius ciuile reqͥrat ſeptēſꝫ volens papa ꝯſulere falſitati rōne cuius fuit motuꝫ ius ciuile ſtatuit vt vltra duos teſtes interueniat preſb̓r parochialis. nā ẜm opi. do. An. ſequeret̉ꝙ nūqͣꝫ eēt requirendi plures duobꝰ teſtibꝰ qd̓ ēꝯtra. c. licet vniu̓ſis. p̄all̓. vbi dicit ꝙ quedā ſūt cauſe q̄ plures qͣꝫ duos exigūt teſtes ⁊ ſic ex cā pōt iushumanū adiuuando ⁊ diſtinguendo ius diuinuꝫexigere vltra duos teſtes in qͥbuſdā caſibꝰ nō tn̄ dꝫrequirere magnū ⁊ diffuſuꝫ numeꝝ ſicut exigebatius ciuile. ⁊ ꝑ hͦ tollit̉ ꝯͣrium ꝙ potuiſſet formari cōtra p̄cedente lecturā. nā ſi papa deuiat a iure diuinō addendo p̄ſentiā p̄ſbyteri ⁊ nō dicit̉ tollere ſꝫ adiuuare ⁊ diſtinguere ius diuinū qd̓ pōt. vt in. c. ⁊ ſiqueſtiones in fi. de ſimo. no. Inn. in. c. q̄ in eccl̓iaꝝde cōſti. ⁊ legiſte in. l. fi. C. ſi ꝯͣ ius vl̓ vtilitatē publicam. gͦ eodē modo debuit poſſe imꝑator. Sꝫ reſpōdet̉ vt p̄dixi ꝙ imꝑator intātū deuiando non videbat̉ diſtinguere ſꝫ potiꝰ ꝯfundere ſꝫ papa proceſſitmagis mite. ſil̓e videmꝰ in p̄ſcriptiōe. nā ꝓpter bonā cām ius ciuile adinuenit p̄ſcriptionē etiā cū mala fide. ſed ius canonicū approbauit cū bona fide p̄ſcriptionē qꝛ nō erat aperte cōtra ius diuinū ſed diſtinguebat. reprobauit aūt p̄ſcriptionē cuꝫ mala fide qꝛ erat ꝯtra ius diuinū. ſic fecit hic papa. approbauit motiuū iuris ciuilis ꝓuidendo falſitati ꝑ preſentiā p̄ſb̓ri ſꝫ reprobauit inqͣꝫtū exigebat nimiaꝫ teſtiū multitudinē. Itē cū iſtud ius deuiet a iure ciuili debemꝰ reſtringere ⁊ obſeruare in terminis in qͦbus loqͥt̉. ⁊ ſic nō dꝫ omitti pn̄tia p̄ſb̓ri vel ſuo locoduoꝝ teſtiū pn̄tia. nec ꝓcedit rō do. An. dū dicit ꝙh̓ narrant̉ accidentia facti. nā hͦ videt̉ falſum. nā innarratōe nihil d̓r de p̄ſb̓ro ſꝫ ſolū in ſtatuto ſeu ꝓuſione poſtea edita. Et ex oībus ꝯcludo ꝙ in relictisad pias cauſas valet q̄libꝫ vltima volūtas in pn̄tiaduoꝝ teſtiū etiā ſine p̄ſb̓ro ⁊ iſte ē ꝓpriꝰ caſus. c. ſe.In alijs ꝟo relictꝭ reqͥrit̉ p̄ſb̓r vl̓ duo loco ſui cū aliis duobꝰ teſtibꝰ. ⁊ placet mihi p̄cedēs opi. vt nccͣionō reqͥrat̉ ꝙ iſti teſtes ſint rogati vl̓ oēs maſculi. qꝛpapa ſolū initit̉ diſpoſitioni iurꝭ diuini ⁊ ſanctorūpatrū. ⁊ hͨ ſufficiūt ꝓ tranſcurſu lectionis. ¶ In glfi. in fi. no. glo. ⁊ de hoc vide bo. glo. in. c. vnico. deſagit. vbi dixi. ⁊ in. c. ſalonitane. allegato in glo.