L

cōpetit exceptio. qn̄qꝫ tn̄ hec exceptio ē tēporalis.qn̄qꝫ ꝑpetua. qn̄qꝫ dubitat̉ an ſit tꝑalis vel ꝑpetuaItē quedā ē ꝑpetua fauorabilis. quedam odioſa.Itē quedā exceptio ē inducta ad rigorē iuris ẜuandum. ⁊ ſub iſtis terminis ſic in vnū redactis cōcludit̉ tota materia huius glo. Debitū naturale tm̄ eſtillud ꝙ de iure gentiū inducit̉ ſine aliqua ꝓbatiōeiuris poſitiui. vt eſt tex. in. l. cum amplius. in. §. isnatura. ff. de reg. iur̄. ⁊ in. l. ſtichum. §. naturalis.ff. de ſolū. ⁊ hec obligatio naturalis ē duplex. q̄dāque oritur ex cōſenſu vt in obligatione orta ex pacto nudo. ⁊ hoc intellige de iure ciuili ẜm ꝙ nō dat̉actio ex nudo pacto. ſꝫ cōpetit exceptio rōne natura lis obligationis. vt in. l. iuriſgentiū. §. ſed cū nulla. ff. de pact. ſed de iure canonico dic vt no. in. c. j.de pactis. ⁊ ponūt alij aliud exemplū. videlicet ī eoqd̓ relinquit̉ in teſtamento minus ſolenni. nam ibieſt ꝯſenſus defuncti. ſꝫ nō eſt approbatus per ius ciuile ſine ſolennitate debita. alij tn̄ negant hoc exēplum. ſꝫ cōiter tenent primū. ⁊ dicendū vt no. in. d.l. cum quis. Secūdo principaliter obligatio naturalis oritur ſine expreſſo cōſenſu ex quibuſdā merꝭmotibus nature ẜm quā quis obligatur naturalitad benefaciendū benefacienti. vt ī. c. cū in officijs.de teſta. ⁊ in. l. ſꝫ ⁊ ſi. §. cōſuluit. ff. de peti. here De. ¶M O bitum ciuile tm̄ ē illud qd̓ inducit̉ ex diſpoſitiōe iuris ciuilis tm̄ ſine aliqua obligatione naturali. exēplum ponit̉ in debito per cyrographū facto ſpe future numerationis. nā poſt bienniū nō pōt opponiexceptio nō numerate pecunie. l. in cōtractibꝰ. C. d̓nō nume. pecu. Sed poſt bienniū obligat̉ debitorciuiliter. ſed nō naturaliter. qꝛ nunqͣꝫ pure ꝯſenſit.ſed ſpe future numerationis que nō fuit ſecuta. qͥdam tamen negauerūt hoc exemplū dicentes ꝙ pbienniū eſt orta obligatio naturalis. qꝛ poteſt exigi pecunia. ſed cōmuniter tenet̉ exemplū ꝙ licꝫ preſumat̉ obligatio naturalis ex p̄ſumpta numeratione. tn̄ in veritate obligatio naturalis nunqͣꝫ affuit.nā qd̓ eſt certū nature ē certū legi. vt ī. l. ſi pater. ff.de ſolūt̉. Debitū naturale ⁊ ciuile ē vbi ꝯcurrit conſenſus in obligando. ⁊ approbatur obligatio a iur̄poſitiuo. nā rōne illius approbationis dicit̉ debitūeē ciuile. nam olim anteqͣꝫ eēt ius poſitiuū nō eratniſi debitū naturale. ⁊ reddebat̉ ius manu regia. ſij. ff. de ori. iur̄. poſtea ſuꝑuenit ius ciuile ⁊ quoſdāꝯtractus approbauit. quibuſdā vero cōtractibꝰ reſiſtit. quibuſdā aſſiſtit. vnde actus naturalis approbatus a iure ciuili habet hodie effectuꝫ vt ī iudiciomandet̉ executioni. ⁊ ſi nulla exceptio cōpetit tuncnō ē dubitandū de tali debito. Qn̄qꝫ ⁊ quarto debitū cauſat̉ naturali ⁊ ciuili mō ẜm qd̓ p̄dixi. ſed aliqua exceptio cōpetit qn̄qꝫ tēporalis. xxemplū ꝓmiſi tibi aliquid ſolenniter ad certū diem ante aduentum diei cōpetit exceptio cōtra hoc debitum Quādoqꝫ exceptio eſt perpetua. exemplū in velleiano.Nam mulier habet priuilegiū vt efficacit̓ nō teneatur ex interceſſiōe pro alienis debitis. ſi de facto fideiuſſit obligatur naturalit̓ ⁊ ciuiliter. ſed ꝑpetuoꝯpetit exceptio ex beneficio ſibi indulto. ⁊ hec exceprio eſt fauorabilis. qꝛ in fauorem mulierum prin

cipalit̓ inducta Quedā eſt exceptio ꝑpetua ⁊ odioſa. exemplū in macedoniano. nā ex mutuo obligatur filiuſfamilias naturaliter ⁊ ciuiliter. ſꝫ ex diſpoſitione legis habet perpetuā exceptionē ꝯͣ creditorē. ⁊ hec exceptio fuit inducta in odiū creditorum.nō aūt pͥncipalit̓ ī fauorē familiorūfamilias. Quedam ē exceptio inducta ad iuris rigorē ſeruanduꝫvt illa q̄ orit̉ ex ſnīa iniuſta pꝰ tranſitū ī reꝫ iudicatānā ſi mihi eras obligatꝰ ī cētū ⁊ iudex īiuſte declarauit te mihi obligatū nō fore non tollit̉ ꝑ hoc obligatio. qꝛ iudex declarat ⁊ nō diſponit. vt in. l. ex diuerſo. ff. de rei ven plene le. ⁊ no. in. l. iulianꝰ. ff. deconditi. indebi. dixi in. c. propoſuit. ⁊ in. c. cum noſtris. de conceſſi. preben. ſed tn̄ cōpetit exceptio exſnīa. ⁊ ꝓcedit hͦ exēplū in eo caſu qͥ ſnīa nō tollit aliquā obligationem. vtputa qꝛ eſt declaratoria. naꝫqn̄qꝫ ſnīa tollit obligationē vtputa quādo ē priuatiua ſeu diſpoſitiua. nam iudex ex cā qn̄qꝫ liberatquē ab obligatione alteriꝰ. ad hͦ. xv. q. vj. in. c. nosſanctorū. ⁊ plene no. in. d. l. cum quis. ⁊ in hoc cāuiſtud exemplū nō caderet in hac ꝑte. ſed potiꝰ ſubſpecie indebiti naturalis ⁊ ciuilis vel ciuilis tm̄ ẜmꝙ ſnīa operat̉. Qſqꝫ ⁊ vltimo dubitat̉ an̄ exceptioſit perpetua an tēporalis. exemplum cum ꝓmiſi tibi dare decē cum imꝑator venerit in italiā. nā ſi nūqͣꝫ venerit exceptio ꝑpetuo cōpetit cōtra te. ſi veniret vſqꝫ ad annū exceptio eēt tꝑalis. de pn̄ti gͦ dubitatur an exceptio ſit ꝑpetua an temporalis. ¶ Histerminis nūc breuiter declaratis venio ad pͥncipale propoſitū gl. an̄ ⁊ qn̄ indebite ſolutū poſſit repeti. ⁊ ſequēdo ordinē glo. diſtingue ꝙ aut fuit debitū naturale tm̄ ſed ciuiliter indebitum ⁊ tūc glo. diſtinguit ꝙ aut errore iuris fuit facta ſolutio ⁊ nō cōpetit repetitio. aut errore facti ⁊ poteſt repeti. exemplum heres volēs retinere falcidiā ſoluit legata integra credens ſe teneri. certe nō pōt repetere. quiaerrauit in iure. Si autē credebat hereditatē eē ſufficiētem tunc repetit qꝛ errauit ī facto. vnde erroriuris non excuſat vbi debitum naturale proceſſitſecus in errore facti. vt in. l. error. C. ad. l. fal. ⁊ intellige quādo error facti fuit probabilis. nam īprobabilis nō excuſat vt in. c. ad apoſtolice. jͣ. de cleri.excom. mini. ⁊ in. c. ij. de conſti. li. vj. Et ex his pōtcolligi vna cōcluſio ꝙ error facti ꝓbabilis excuſatetiam vbi proceſſit debitū naturale tm̄. ſecus in errore iuris. vltimā tn̄ partē cōcluſionis dic procedere in maiori ⁊ in perſonis nō priuilegiatis. naꝫ minor ⁊ mulier miles ⁊ ſimiles perſone que excuſantur ab ignorantia iuris ſoluēdo per errorē poſſūtrepetere. ar. in. d. l. cū de indebito. ⁊ licet aliqui cōtra. quia ſubeſt debitū naturale. primum tamē cōmuniter tenetur ex quo predicte ꝑſone cōiter excuſant̉ ab ignorantia iuris. ⁊ predicta procedūt ī naturali obligatione ſtricte ſumpta vt in illa que orit̉ex pacto. ſimplici ſed in obligatione naturali maglata vt ē illa qua naturaliter inducimur ad bn̄faciēdum benefacienti eſt dubium nunquid cōpetit repetitio. nam glo. notabilis in. l. ex hoc iure. ff. d̓ iuſti. ⁊ iure. videtur velle ꝙ regulariter cōpetat repetitio ſed quādoqꝫ ſecus. ꝑ. l. ſi nō ſortem. §. libertꝰ.