III De emptio. et venditio.
j. in fi. ſed quare papa nō pronunciauit cōtractumnullū ex defectu ꝯſenſus capituli. So. nō fuit ad hͦactum. nec fuit hoc probatū ſed ſimplicit̓ in libelloallegatū. ⁊ per hoc declaratur glo. que eſt in verboreddenda. ¶ In glo. in ꝟbo. queſtionē in fi. ſꝫ queritur quid poterant petere canonici de nouo. So.poterant petere reſtitutionē in integrum pretextuenormis leſionis. vt in. c. ad noſtrā. de rebꝰ eccl̓. nōalienā. ⁊ puto ꝙ licet cōpetat remediū de iure ꝯmuni qn̄ interuenit deceptio vltra dimidiā iuſti precijnichilominus poterit eccleſia vel minor petere reſtitutionē in integrum. Nec ob. ſi dicat̉ ꝙ vbi competit ordinarium remediū ceſſat extraordinariuml. in cauſe. ff. de mino. qꝛ illud procedit niſi pinguiꝰſuccurrat̉ ꝑ remediū extraordinarium. iuxta no. īc. ex parte. sͣ. de reſcrip. ⁊ in. c. j. de in integ. reſti. li.vj. in hoc aūt caſu pinguiꝰ ſubuenit̉ ꝑ remediuꝫ reſtitutionis qꝛ reſcinderet̉ ſimpliciter cōtractꝰ. Iteꝫſatis eſt probare enormē leſionē abſqꝫ eo ꝙ ꝓbaretur deceptio vltra dimidiā iuſti precij. Itē poſſuntcanonici agere de dolo ſi dolus interuenit. Itē allegare nullitatem ex defectu forme. hos gͦ ⁊ ſimileſmodos agendi recitat iſte tex. in fi. ¶ In glo. fi. infi. ibi. nō valet cōtractus. no. bn̄ glo. in eo ꝙ ponitdr̄iam inter cōtractum bone fidei ⁊ ſtricti iuris. vtſi dolus dedit cauſā cōtractui bōe fidei ſit ipſo iurecōtractus nullus. ſecus ſi dedit cām cōtractui ſtricti iuris. ⁊ qui dicant̉ ꝯtractus bonefidei ⁊ ſtricti iuris ⁊ qͣre ſic dicantur cum in quolibet cōtractu reqͥratur bona fides. vide bo. glo. in. c. cū venerabilisde excep. Sed Pe. de bellapertica tenet cōtrariumreprobando glo. iuris ciuilis que tenet idē qd̓ iſtain. l. ij. C. de reſcin. vendi. ⁊ in. l. elegant̓. ff. de dolodicit enī ꝙ dolus nūqͣꝫ annullat cōtractū ipſo factoſiue ſit bone fidei ſiue ſtricti iuris. mouet̉ inter cetera qꝛ ex quo cōtractus habet ſubſtātialia ſua puta ꝯſenſum ꝯtrahentiū ⁊ preciuꝫ debet tenere. l. dolum. C. de inuti. ſtipu. ⁊. l. ſi quis cū aliter. ff. de ꝟ.obli. nec eſt veꝝ dicere ꝙ dolus hoc caſu impediatcōſenſum. qꝛ ſi hoc eēt verū nō valeret ꝯtractus etiam ſtricti iuris. cuius cōtrariū eſt expreſſum in iuribus prealle. nam dolus nō interuenit hic in contractu ſed in cā contractꝰ qꝛ p̄tendit vendere lꝫ fuerit deceptus in cauſa propt̓ quā fuit inductꝰ ad vēdendū. ad idem allegat̉. l. metus. §. volenti. ff. qd̓me. ca. vbi tenet cōtractus initus ꝑ mētū licet veniat reſcindendus ꝑ actionē qd̓ metus cā. vt le. etno. in. c. abbas. qd̓ metꝰ cauſa. Itē hec differentiaẜm eum iure nō probat̉. ⁊ cū hac opi. pe. tranſiuitIo. an. hic. Sed Bar. in. d. l. eleganter ſuſtinet gl.⁊ mouet̉ multis motiuis. īter cetera adducit ꝙ dolus dans cauſam cōtractui manumiſſionis redditillū cōtractū ip̄o iure nullū. vt in illa. l. elegant̓. ſi ergo cōtractum ita fauorabilē annullat multo fortiꝰcōtractuꝫ minus fauorabilē. Nō ob. d. l. metū. qꝛibi nō fuit quis ita deceptus in cōtractu nec in cauſa cōtractus ſed volens euitare mētū. rem vēdiditnam coacta voluntas volūtas ē. xv. q. j. merito. ſꝫin caſu noſtro dolus excluſit cōſenſum in cauſa cōtractus. qꝛ agebat iſte vendere ex illa cauſa q̄ erat
falſa. Et ſi diceres quare nō ſic annullat cōtractuꝫſtricti iuris. Rn̄detur qꝛ ꝯtractus ſtricti iuris iudicat̉ ſtricte. cōtractus vero bone fidei iudicat̉ ẜm maximā equitatē. ⁊ multa veniunt de quibꝰ exp̄ſſe nōfuit actū. vt no. in. d. c. cū venerabilis. ⁊ hanc opi.tene. Sed excipe caſum quādo dolus interuenit īſpūalibus. nam talis dolus nō annullat actū neqꝫpoteſt excipi qn̄ fuit inductꝰ ad bonū. qꝛ nō pōt ꝓprie dici dolus. exemplū dolo te induxi ad intrandū religionē tenet ingreſſus. ad hoc qd̓ le. ⁊ no. inc. cū dilectus. qd̓ metus cā. Item vide no. glo. ff. deritu nup. l. a diuo. que vult etiā hauc regulā fallere in matrimonio vt ſi dolo te induxi ad matrimoniū cōtrahendū qd̓ pōt eſſe rōne p̄dicta fauore ſpiritualiū. Itē cape aliā limitationē licet cōtractꝰ rōedoli ſit nullus. tn̄ deceptus poteſt ſi vult ſtare illi cōtractui ne dolus ꝓſit doloſo. nā nullitas cauſat̉ infauorem dolum paſſi ⁊ nō inferētis qꝛ iura ſubueniunt deceptis ⁊ nō decipientibꝰ. c. cū vniuerſoruꝫde reꝝ ꝑmū. qd̓ intellige niſi cōtractus ſit a lege ꝓhibitus. vt in. d. l. a diuo. vbi glo. no. ¶ Sed opp.contra tex. extra glo. ⁊ videtur ꝙ iſta ſententia debuit tenere per. l. miles. §. decem. de re iudi. vbi patet ꝙ cōtra dominū ſerui qui dānum intulit poſſuꝫagere ⁊ preciſe petere reſtitutionē dāni. ⁊ ſic poteſtdominus ſimplicit̓ cōdēnari ſed dominꝰ habet poteſtatem reſartiendi dānum vel dandi ſeruū ꝓ noxa .i. ꝓ damno. ita dicemꝰ ī propoſito licet ſimpliciter petatur reſtitutio rei vendite debet nihilominꝰtenere libellus ⁊ ſententia inde lata ſed actor habetfacultatem ſupplendi iuſtuꝫ preciū. ſi vult ergo iſtaſententia nō debuit pronunciari nulla. So. cōtrariū procederet ⁊ cōcluderet ſi teneremus opi. quorundā qui tenuerūt rem reſtitui ſoluꝫ eē in obligatione ⁊ ſuppletione iuſti precij in facultate. ſed contrarium eſt veꝝ vt ſatis colligit̉ hic. ⁊ in. d. l. ij. vtrūqꝫ enī eſt in obligatione alternatiue tamē iō nō potuit alterū ex alternatiuis preciſe peti nec ad alteꝝfiet cōdēnatio qd̓ eſſet petere plus cā. vt in. c. vno.de plus peti. ſed in. d. l. miles. reſartio damni eratſolū in obligatione. traditio ꝟo ſerui ꝓ noxa erat īfacultate ideo potuit alteruꝫ preciſe petere. ⁊ hancopinionē tenet Io. an. hic. ⁊ cōmuniter docto. noſtri ¶ Ex quo infertur no. dictum. ꝙ etiam re vendita perempta poteſt agi vt ſuppleatur iuſtum precium qd̓ non eſſet ſi ſuppletio precij eſſet in facultate ⁊ nō in obligatione. pro hoc facit qꝛ quādo duoalternatiue ſunt in obligatione vno perempto remanet aliud in obligatiōe. l. plerūqꝫ. ff. de iure do.⁊. l. ſtichū. ff. de ꝟbo. ob. Et ex hoc poſſet ſeqͥ vnuꝫſatis abſurdum ꝙ ſi res vendita adhuc exiſtēs penes venditorem periret caſu cum pereat emptori⁊ non venditori iuxta ea que habentur ī. l. neceſſarie. ff. de peri. ⁊ cōmo. rei ven. ꝙ poteſt agi ad ſuꝑplementum iuſti precū ex quo vtrūqꝫ eſt in obligatione alternatiue. qd̓ bene no.Si vir habeat alia bonao ErueN. vn̄de vxor poſſit ſibi cōſulere ⁊ ꝯſentiente vxore rem propt̓ nupti-as donatā vxori vendiderit emptorē qͥ ſpatio. xxx.