I

eſt contra naturam cōmodati. ergo facit tranſire īprecarium qꝛ non repugnat precario vt dixi ꝙ fiatad certum vſum ec obſtat ſi fuit dictuꝫ cōmodoqꝛ verbū cōmodo poteſt referri ad precarium. naꝫad cōmodum recipientis cōſtituit̉ precarium. neceſt curandum de verbis expreſſis in cōtractu ſꝫ potius recurrendū ad ſubſtantialia materie ſubiectevt eſt tex. in. l. ſi vno. ff. loca. ⁊ in fi. glo. An autē pupillus obliget̉ ex cōmodato ita vt cōtra eum poſſitvtiliter agi dic ꝙ ſic quatenus eſt effectꝰ locupletior. de quo dic vt legit̉ ⁊ no. in. l. ſed mihi. ff. eo. ⁊ ſptene menti iſtam glo. quā no. ¶ In gl. ij. ibi. p̄ſtat ꝰ.ꝰ mines tue cōditionis nō feciſſent Leuis vero cudolum ⁊ latam culpam. īmo ⁊ leuem ex quo ꝯͣctusſit gratia vtriuſqꝫ. vt no. glo. in. §. interdum. alle. Mhabent homines diligentes. nō dico cōiter ſed diliin glo. ꝑ. l. in rebus eo. ti. hoc etiā tenet glo. inſti. qͥbus modis re cōtra. obliga. §. item is cui. Dic ergoꝙ in cōmodato regulariter ⁊ in alio contractu qͥ fugratia recipientis tm̄ tenet̉ recipiens de dolo lataleui ⁊ leuiſſima vt hic. In contractu vero qͥ ſit gratia vtriuſqꝫ nō qꝛ recipit tantū beneficium nō tenetur de leuiſſima. Si vero fit gratia cōmodantis tm̄tunc ſolum tenet̉ de dolo ⁊ lata culpa que equiparatur dolo. qꝛ non eſt ſibi beneficium. ideo nō aſtrīgitur tm̄ ad cuſtodiā. ⁊ idē eſt ī depoſito. vt in. l. qd̓nerua. ⁊. l. j. ff. depoſiti. ⁊ no. jͣ. ti. prox. c. ij. SSedpro intellectu terminorum queritur quid ſit culpain genere. ⁊ quot ſunt ſpecies culpe. ⁊ quid ſit quelibet culpa de per ſe. Io. an. aliquid hic poſuit. ſedlonge plenius ⁊ ſubtilius poſuit Bar. ī. d. l. quodnerua. vbi videre poteris ad plenum de materia.Sed breuiter pro intellectu glo. dicendum ꝙ culpain genere eſt deuiatio ab eo qd̓ bonum eſt ⁊ ꝑ hōminū diligentiā preuideri poterat. ⁊ hoc vltimumadditur ad differentiam caſus fortuiti qui nō poteſt preuideri. vt in. c. Ioannes. de homī. Ad ſecūdū glo. cōmuniter ponunt tres ſpecies culpe. vt lata leuis ⁊ leuiſſima. Bar. vero facit quartaꝫ qn̄qꝫ.dicit enī ꝙ eſt culpa latiſſima latior lata leuis ⁊ leuiſſima/ ⁊ culpam latiſſimā appellat dolū verum: latioreꝫ dolū preſumptū. nā is qͥ ē ī dolo ē ī culpa quoddicit notandū ꝓ his qui promittūt ſeruare aliquēindēnem de culpa alicuiꝰ famuli. ſi enī famulus cōmiſit furtum ⁊ receſſit tenetur promiſſor qꝛ licet doloſe cōmiſit furtum nihilominus ex culpa ꝓceſſit.facit. c. ſacro. de ſen. excom. dum dicit cum non ſitleuis culpa. ⁊cͣ. ⁊ loquitur etiaꝫ qn̄ iudex doloſe excōmunicauit aliquē ſine monitione. Uenio adtertiuꝫ ſcꝫ que ſint ſpecies culpe de per ſe. Quo adprimū .ſ. culpam latiſſimā dicit ꝙ diffinit̉ vt dolusverus. Eſt enim dolus machinatio ſeu circūuētioad decipiendū ſeu fallendum aliū manifeſte adhibita. ita diffinit iuriſconſultus. i. l. j. ff. de dolo. Uide glo. in regula ſciēti. li. vj. Tulpa latior eſt fallaxcircūuentio ad decipiendū aliquē p̄ſumptiue adhibita. ⁊ licet dolus nō poſſit probari niſi ꝑ ꝯiecturasvt habet̉ in gl. c. ij. de renuncꝭ. li. vj. ⁊ in. l. dolum.C. d̓ dolo. tn̄ qn̄ ſigͣ ſūt manifeſta dicimꝰ dolū veꝝ.qn̄ nō patēt dicimꝰ dolū p̄ſumptū. Lata vero culpa multipliciter diffinit̉. ẜ Bar. diffinit ꝙ eſt deuiatio incircūſpecta ab ea diligētia quā habēt cōmuni

ter homines illius cōditiōis ⁊ ꝓfeſſionis. vnde dicimus vulgariter ꝙ ignorare illud ꝙ cōiter homines ſciūt eſt lata culpa. ad. hͦ. l. lata culpa. ff. de ꝟſigni. Et dicit in diffinitione predicta incircūſpectavt differat a dolo. quia ſi ſerioſe deuiaret ab illa diligentia eēt in dolo. ſed hic ponit̉ deuiatio incircūſpecta .i. incōſiderata qꝛ non conſiderauit id qd̓ cōmuniter homines ſue profeſſionis ⁊ cōditionis cōſideraſſent. puta cōmodaui tibi librū quē tu inconſiderate dimiſiſti ī banco ante domū ⁊ īde fuit ſubtractus. nam certe fuiſti in lata culpa qꝛ cōiter hopa eſt deuiatio incircūſpecta ab ea diligentia quaꝫgentes vt differat a lata culpa. Leuiſſima culpa eſtdeuiatio incircūſpecta ab ea diligentia quā habētcōmuniter diligentiores ⁊ diligentiſſimi hominesvnde ſi diligentiſſimꝰ ſciuiſſet precauere ⁊ tu nō p̄cauiſti es in culpa leuiſſima. ⁊ hec ſufficiunt ꝓ intellectu terminorū. Iudex ergo circūſpiciēs habebitarbitrari ex circūſtantijs ⁊ cōiecturis in qua culpatu fuiſti ⁊ qn̄ diligens vel diligentiſſimus ſciuiſſetp̄cauere. ⁊ in eo ꝙ glo. dicit cōmodatum. qn̄qꝫ fierigratia cōmodantis tm̄. pone exemplū ī eo qui ſpōſe ſue cōmodauit aliqua ornamenta vt ob honorēſuū veniret ornatior ad aliqd̓ feſtum. Inquantumdicit de cōmodato qd̓ ſit gratia vtriuſqꝫ pone exēplum quādo inuitaſti amicū cōmunē ⁊ ob honorētuum ⁊ meū cōmodaui tibi vaſa argentea vl̓ quidſimile. ⁊ diſtinctio glo. in cōmodato procedit regulariter in alijs cōtractibus. vt le. ⁊ no. in. l. cōtractꝰp̄alle. In ea. glo. ibi caſus vero fortuitus ⁊ ſpecialius poteſt calus fortuitus diffiniri ſic. Eſt inopinate rei euentus cui p̄uideri non poteſt. vbi ergo diligentiſſimus p̄uidiſſet nō eſt caſus fortuitus. vt ī. d̓c. Ioannes. pone exemplū domus minabat̉ ruinam demū corruit ⁊ interfecit equuꝫ tibi cōmodatum. certe nō poteſt dici caſus fortuitus. qꝛ diligentiſſimus reparaſſet domum vel ibi nō habitaſſet. ſiautē domꝰ nō minabatur ruinam ſed impetu tempeſtatis valide corruit nō eſt tibi imputanduꝫ/ Etiſta faciunt ad queſtionē. Nunquid furtū cōputet̉inter caſus fortuitos. glo. iuris ciuilis reperiunturcōtrarie. ſꝫ cōmuniter tenet̉ ꝙ aut ꝑ violentiam fuitres tibi ſubtracta ⁊ eſt caſus fortuitus. intellige inbono ſenſu quādo non fuiſti in aliqua culpa. putaqꝛ nō tranſibas per loca periculoſa. arg. in. l. nō ēveriſimile. ff. qd̓ me. ca. Si autē cōmittit̉ furtumclādeſtine ⁊ tunc ſi ab ea ꝑſona a qua etiam diligetiſſimus nō p̄cauiſſet. puta ab vxore vel filio ⁊ ē caſus fortuitus ſecus auteꝫ ſi ab ea perſona a qua diligentiſſimꝰ p̄cauiſſet puta a famulo. ad hoc qd̓ le⁊ no. in. l. que fortuitis. C. de pigno. acti. ¶ In ea.glo. ibi per nō idoneam perſonam. aduerte qꝛ adcōſiderandū idoneitatē ꝑſone cum qua mittit̉ ſeiremittitur cōmodatū debemus cōſiderare qualitatem rei deſtinate ⁊ tempus ⁊ loca ⁊ cōſimiles circūſtantias. Itē cōſiderare debes vtrum famulus ſitdeſtinatus a cōmodāte an vero electus a cōmodatario. ⁊ de his ⁊ ſimilibus. per Bar. in. l. eum qui