ſis. poteſt em̄ verificari ex cauſa donationis. Itēex cauſa depoſiti. ex cauſa mutui ſi ad numerumpecunia fuit tradita preſumatur a iure ꝙ traditafuit cauſa mutui. quia in dubio non preſumit̉ qͥsdonare ⁊ iactare. l. cum de indebito. ff. de probat̉.ideo tunc non procedit libellus niſi ipſe libellansalleget ꝙ ex cauſa mutui ille accepit dictam pecuniam. ⁊ ſic intelligatur dictum Bart̓. quia vt dixiloquitur quando factuꝫ narratum ſui natura nōeſt determinatum ad producendum certam obligatōeꝫ ⁊ actōem. Et per predicta habes expeditūintellectuꝫ glo. poſitum in glo. j. hic quia iſte intellectus videtur repugnare littere dū dicit ſine cauſe cognitione. quia exponitur id eſt ſine cauſe cognitione expreſſione. Item aliqualiter videtur repugnare illi verbo euenerit qd̓ videt̉ ſonare īquiſitōeꝫ .i. veſtigatōeꝫ circa merita ⁊ n̄ circa p̄paratoria ipſiꝰ exceptionis vel actionis. Ideo alia fuit lectura Tancre. videlicet ꝙ hic tantum fuit vna queſtio vt ſi aliquis repetat beneficiū ſuum ⁊ opponat̉exceptio ſpotanee renūcrationis ⁊ replicetur peractorem ꝙ īmo non ſponte renūciauit. an vero teſtes rei an ꝟo teſtes actoris erunt recipiendi. ⁊ ẜmiſtam dum littera dicit ſine cauſe cognitione debꝫexponi id eſt anteqͣꝫ cognoſcatur plenarie de cauſa renūciationis ſiue coactionis. vt etiam hic tetigit Inno. ſuper illo verbo. ⁊ etiam dixi in euidentialibus deberet exponi dum dicit. ⁊ an actorum.⁊ pro ideſt. Sed certe iſta violat litteram vt patetex p̄dictis. Et ideo fuit lectura Hoſti. ꝙ hic ponantur due queſtiones ſed prima differt a lec. glo. qꝛaliter poni illam. Naꝫ dicit ꝙ prima queſtio eſt anteſtes qui interrogant̉ ⁊ admittuntur ſuper ſpontanea renūciatione ſunt interrogandi ſuper cauſa renūciationis. ⁊ huic cauſe reſpondet papa dicens ꝙ non eſt ſuperuacuū īmo vtile ⁊ neceſſariūdictos teſtes interrogari ſuꝑ cauſa ⁊ exceptio renunciationis ſuper qua deponunt habet preſumptionem contra ſe quia non eſt veriſimile ꝙ quisſponte renunciauit beneficio multis laboribus acſumptibus acquiſito. ¶ Secunda queſtio eſt anadmittantur teſtes actoris ſuper non ſpontanearenūciatione. an vero rei ſuper ſpontanea. ⁊ reſpondetur vt hic refert do. Anto. ꝙ ambo admittuntur vt dictum eſt in ſimili in prima lec. Sed certe Io. an. hic aliter refert dictum Hoſtiē. videlicetꝙ debeant admitti teſtes actoris ⁊ non rei. quiaactor fatetur renunciationem licet dicat illam nōſpontaneam ⁊ ſic non eſt expediens reo ꝙ probetrenunciationem cum ſatis probetur per confeſſionem partis. jͣ. de confeſ. c. fi. ⁊ ſic non eſt neceſſeꝙ admittantur teſtes rei. ſaluo niſi ip̄e duplicādoallegaret ꝙ primo ſponte renunciauit ⁊ hoc velletprobare quia tunc vterqꝫ admitteret̉. ⁊ ſimilitervtriuſqꝫ teſtes. et obtinebit qui meliꝰ probabit habito reſpectu ad dignitatē teſtium vt dicit̉ in fi.Et ex hac lec. Hoſti. potes ꝯcludere p̄cticā ẜm do.Anto. per quam inſtruit̉ iudex vt quando habetexaminare teſtes ſuper exceptione ꝯtra quam eſt

preſumptio ſcū contra cuius factum p̄ſumitur ꝙdebeat ipſe examinator eſſe curioſus in ꝓſequendo cauſas renūciationis ſeu ipſius facti ita ꝙ poſſent apparere cauſe ex quibus concludat̉ exceptionem habere preſūptioneꝫ contra ſe videt̉ ꝙ nonſufficeret teſtes probari exceptionem niſi tali modo probarent per queꝫ concluderet̉ quod eſt no.ẜm eum ¶ An autem hoc dictum ſimpliciter ſit verum patebit ex ſequentibus. Et ex hac etiam lect̉.potes colligere duo. ¶ Primo ꝙ licet teſtis nō debeat examinari extra articulū nec deponere extraipſum articulum. vt patet ex his que habent̉ in. c.de teſtibꝰ. jͣ. de teſti. Ex eo etiam quod no. ī. l. momentanee. C. qui legi. perſo. ⁊. l. ſi duo patroni. §idem iul. ff. de iur. ⁊. l. ſiquis libertatem ad fi. ff. depeti. here. tamen illud videtur fallere ſi interrogetur de cauſa facti deducti in articulo quando ip̄mfactum non eſt veriſimile licet cauſa facti nō ſit inarticulo expreſſa vt patet ex predictis. Et ratio poteſt eſſe quia tunc poteſt dici ꝙ in effectu non dicitur oeponere extra articulum deponendo ſupercauſa cum illa tendat ad certificandū articulū velad iuſtificandū factum deductum in articulo. ⁊ ſichabes limitationē ad iura p̄alle. qꝛ ꝓcedunt quādo id quod eſt extra articuū nō ꝯcernit id qd̓ in articulo cōtinet̉. ¶ Item ſcd̓o habes ex hac lec. ꝙ licet̓ teſtis nō artet̉ regularit̓ ad dicendū cauſam facti relati ab alio geſti. vt patet. jͣ. de re iudi. c. ſicut.vbi teſtis ꝓductus ad ꝓbandū ſententiā nō artat̉ad dicendū cauſam ſcientie. nā videt̉ fallere iſtudquando contra factū ſuper quod teſtificat̉ eſt preſumptio ſi nō iuſtificet̉ ex aliqua cauſa ipſius factiſuꝑ quo deponit̉. exquo tale factū nō eſt veriſimile. ⁊ ſuſpectū tenet̉ allegare cauſam aliquā ipſiꝰ facti. qd̓ intellige vt patebit in ſequētibꝰ. Et ꝯcludithic do. Anto. aliqua verba ſi querit̉ an teſtes artent̉ ad cauſam expͥmendā. diſtinguit̉. qꝛ aut noninterrogauit de cauſa ⁊ nō artat̉ ad expͥmendamcauſam aliquā. ſed ſufficit ꝙ reſpondeat ⁊ ſimpliciter deponat dictū ſuū quia non debet eſſe verboſus. facit qd̓ no. sͣ. de reſcrip. ſi quādo. ⁊. jͣ. d̓ teſti.c. cum cauſam ¶ Nam hoc procedit quando teſtisdeponit ſuꝑ eo qd̓ percipi poteſt īmediate ꝑ ſenſūcorporeū. ſecus ſi deponat ſuꝑ eo qd̓ percipit̉ iudicio rationis. puta ſi deponit ꝙ titius ſit dominꝰ talis rei. nā dominiū ꝯſiſtit in iure ⁊ nō in intellectu⁊ nō percipit̉ īmediate per ſenſum corporeū ſꝫ periudiciuꝫ rationis. puta ſi vidit ip̄m titium illā rememere ⁊ tanto tēpore poſſediſſe ꝙ p̄ſcripſit. ⁊ ideonō ꝓbaret licet deponeret titium eſſe dominū niſietiā nō interrogatus aſſignaret cauſam. quia dic̄ꝙ p̄ſens fuit qn̄ emit ⁊ vidit eū tanto tꝑe poſſiderepoſtea cū pͥuato titulo bona fide ꝙ p̄ſcripſit. ⁊ idēin ꝯſil̓ibus. de qͥbus ꝑ Inn. in. c. cū cauſam. ⁊ quādo deponeret quē eſſe ebrioſū qꝛ illud ꝑcipit iudicio intellectus ⁊ rationis vt tangit Inno. in p̄all̓.c. idem etiaꝫ ſi dicat ꝙ titius eſt infamatꝰ apud bonos ⁊ graues. qꝛ iudicare quē bonū ⁊ grauē videtur ꝑcipi ex iudicio rationis ⁊ intellectus. ⁊ iudica