IDe conſueterdine.

dicit fuiſſe determinatū ꝙ non ſaltem ẜm cōſuetudines ⁊ ſtatuta iuri cōtraria. mouet̉ per aut̓. preſides. C. de epiſcopali audi. ⁊ per. l. rem nō nouā.C. de iud. Item quia appellatione iuris intelligit̉de iure cōmuni romanorū. inſti. de iure na. gen. ⁊ciui. in. §. ſed quotꝭ. ⁊ hoc dictum refert Io. an. inaddi. Spe. in ti. de arbitris. §. excipitur. ver. itē ꝙcorruptꝰ. ⁊ ſequit̉ ibi Io. an. dicens ꝙ arbitri poterunt in ordinatorijs iudicij vti ſtatutis ⁊ cōſuetudinibus loci exquo reſpectu ꝓnunciationis tātuꝫfuit poteſtas reſtricta ad ius. ſed ſi fuiſſet dictū vtdeberet procedere ⁊ ꝓnunciare ẜm iura eſſet illudvalde periculoſum. quia ⁊ in procedendo ⁊ ꝓnunciando tenent̉ obſeruare iura cōmunia ⁊ non ſtatuta vel cōſuetudines loci. hanc opi. retulit ⁊ ſecutus fuit do. Car. j. e. ti. c. fi. Sed ꝯtrariuꝫ reperi tenuiſſe do. Anto. in. c. quintauallis. de iutur. ⁊ anteqͣꝫ eum viderē. hec opi. cōtraria mihi plus placebat. Et primo adduco qd̓. sͣ. dixi. videlicet ꝙ conſuetudo eſt quoddā ius non ſcriptū. ¶ Item cuꝫnon ſumus in materia odioſa verba generalia debent verificari in qualibet ſpecie cōtenta ſub genere. vt in. c. ſciſcitatus de reſcrip. cuꝫ ergo ſtatuta ⁊cōſuetudines ſunt quedā iura. vt ſupra dixi. ergoveniūt appellatione iuris. ¶ Item iura mādant iudicari ẜm ſtatuta ⁊ cōſuetūdines locorū. vt in. c. iijde eo qui mit. in poſ. ⁊ in. c. illa. xij. di. ⁊ in. l. an intotum. C. de edificijs priuatis cuꝫ ſi. ergo ſi iſti arbitri pronūciant ẜm conſuetudines etiam iuri cōtrarias videntur iudicare ẜm iura. Ad idem bo.tex. iuncta glo. in. c. j. vt li. penden. vbi dicit̉ de iure competere id quod cōpetit de iure ſpeciali. Adidem. c. licet in prin. de ꝓba. pro ⁊ ꝯtra. facit. c. cūmana. in ver. idem iuris. de ele. ⁊ in. d. c. iij. ſed idquod ſtatim dixi puto verius ꝙ maxime ſtatutalocorum ⁊ conſuetudines ſunt ius ciuile. j. di. iusciuile. ⁊ in. l. omnes populi. ff. de iuſti. ⁊ iure. ⁊ ad.§. ſed quotꝭ. prealle. poteſt reſpōderi ꝙ loquit̉ qn̄de vnico iure diſpoſitio eſt intelligenda. ſecus autam quādo verbū generale poteſt verificari ī qualibet ſpecie ſua. quia tunc non apparet ratio reſtrigendi genus ad certam ſpeciem. ¶ Item ⁊ ſubtilius p̄ſuppoſito ꝙ appellatione iuris intelligeret̉ decōi dūtaxat tamē ſatis pronunciatur ẜm ius comniune exquo ius cōmune mandat ſeruari conſuetudines. ar. optimū in. l. ſi ita ſcripſero. ff. de ꝯdi.⁊ demon. Et hec bene no. quia faciunt ad multa.aliqua tacta hic per doc. ſuper rubrica expediui inc. ij. ⁊ in. c. eccleſia. sͣ. de conſti. ideo dic vt ibi.Onſuetudines.Poteſt legi duobus modis. et ẜmcprimuꝫ ⁊ cōmunem intellectū hocintendit. Cōſuetudo inferēs grauamē eccleſijs vel eis grauoſa nōtenet. vel ẜm alium intellectū magis ſingularem.Conſuetudo inferens grauamen eccleſijs debetiudicis officio tolli ⁊ non diuidit̉. ¶ Nota primo⁊ tene menti vnam regulaꝫ generalē ⁊ notabilemin fauorem eccleſiarū vt in earū preiudiciū ⁊ gra-

uamen non modicum conſuetudo induci nō poſſit. per quod arguo idem dicendum in ſtatuto. nāconſuetudo ⁊ ſtatutum non differunt niſi ſicut tacitum ⁊ expreſſum. quia in conſuetudine interuenit tacitus conſenſus. in ſtatuto vero expreſſus.vt in. l. de quibus. ff. de legibus. Et pondera iſtuꝫtex. quia loquitur generaliter. nec reſtringit ſe adconſuetudinem contra libertatem eccleſie ſed pōderat grauamen. ⁊ ſic facit vt neqꝫ ſtatutum neqꝫconſuetudo eccleſijs grauoſa teneant. Et ſi quereretur de ratione decidendi poſſet reddi duplex ratio. ¶ Prima fauor religionis. nam multa ſpecialia ſunt inducta fauore religionis ⁊ eccleſiaruꝫ. vtin. l. ſunt ꝑſone. ff. de reli. ⁊ ſump. fune. ¶ Scd̓a ratio ⁊ ſubtilior. Cōſuetudo eſt quedā lex vt dixi. sͣ.ſuper ꝝica. ſed lex debet eſſe rōnabilis ⁊ cōuenirefini eterno. et ſic religioni. ſed cōſuetudo grauoſaeccleſijs eſt cōtra finem legis cum ſit cōtra debitaꝫreligionē deo ⁊ ſanctis. ideo cōſuetudo talis nonvalet. Et ex his verificat̉ pͥma lectura vt tex. iſte intelligatur de cōſuetudine abuſiua que tanqͣꝫ rōnecarens nūqͣꝫ tenuit. jͣ. eo. c. fi. ⁊. lxviij. di. corepiſcopi. ¶ Scd̓a lectura magꝭ noͣbilis q̄ nō ſolet dari adiſtū fex. ē vt ītelligat̉ ꝙ ꝯſuetudo tenebat inductaforte ex aliqͣ rōne ſeu neceſſitate. q̄ quidē conſuetudo cum grauamen inferat ipſis eccleſijs debet exofficio iudicis tolli et caſſari. et hec lectura magisconuenit verbis littere. nam appellatione cōſuetudinis intelligitur de ea que tenet ⁊ que iam preſcripta eſt. vt no. jͣ. de elec. cumana. ¶ Item tex. dicitꝙ debet remitti conſideratione noſtra ⁊cͣ. q̄ verbaclare ſonāt vt iudicis officio remittant̉ illa. nō em̄eſſet opus officio iudicis vel remiſſione ſi ꝯſuetudo ꝓrſus nulla eſſet. ⁊ maxime hoc pōt ſuſtentariquādo a principio cōſuetudo non erat in tantumgrauoſa. ſed ex poſtfacto incepit inducere grauamen non paruū. nam tunc indubitant̓ dicendumvt iudicis officꝭ. illa remittat̉. ad hͦ bo. text. in ſil̓i īc. quanto. de cenſi. ⁊ in. c. ſuggeſtū. jͣ. de deci. namiudex ex officio ſuo dꝫ ꝓuidere indēnitati eccl̓iaꝝvt in. c. cū veniſſent. in fi. de inſti. facit qd̓ not̉. in. l.iiij. §. hoc autem iudicium. ff. de dam infec. Et exhis habes declaratam ſecundam lecturam. ⁊ facitiſte tex. ẜm vtranqꝫ lecturam ꝯͣ quoſdam ruſticosnolentes ſoluere decimas eccleſie niſi prius aliqd̓munus eis a preſbytero tradat̉. ⁊ ad hoc allegantconſuetudinem quod eſt contra. c. decimas. el. j.xvj. q. vij. et fuit his diebus. et credo ꝙ adhuc vigeat diſceptatio magna ī caſtro corciani inter plebanuꝫ illius caſtri ⁊ homines qui ex antiqua conſuetudine dicunt ꝙ ante ſolutionē decimarum debet dare preſbyter certas libras carnium porcina.rum cuilibet parochianorum. Sed quero nunquid diſpoſitio huius tex. vendicet ſibi locuꝫ quoad ipſos clericos et eorum bona patrimonialia.Hoſtien. videtur velle ꝙ ſic. nam ſuper verbo eccleſijs addit idem in clericis. alleg. c. clerici. jͣ. deiudi. Et per hoc infert do. Anto. ꝙ ꝯſuetudo nonvalet in graue preiudicium bonoruꝫ patrimonialium ipſorum clericorum. vnde quemadmodum