I

De conſti.

dixit canoni in p̄ſumendo eſt maius dubiū. Sedcrederē ꝙ nō valeat hͦ caſu p̄ſumptio legis exquomateria ſpectat ad eccleſiaꝫ. qꝛ cū in iſtis nō poteſtſecularis cognoſcere. gͦ nec p̄ſumere. Id̓o Frede.dicit in quodā ꝯſilio. videlicet ꝯſilio. xcvj. nō valere ſtatutū laicoꝝ ꝑ qd̓ ex certis ꝯiecturis ꝯtractusp̄ſumit̉ vſurariꝰ. hͦ dicerē veꝝ qn̄ lex principal̓r nōdiſponit circa actū ſpūalē. ſed ſuꝑ tꝑali cui eſt ānexus ſpūalis. ⁊ ꝑ hͦ ſaluo nota. dictū Bar. in. l. oēspopuli. p̄all̓. vbi dicit valere ſtatutū laicoꝝ ſi in certo caſu p̄ſumit ꝯtractū ſil̓atū. lꝫ ſit appoſitum iuramentū in ꝯtractu. qd̓ intellige qn̄ p̄ſumit̉ ex rōnabili cauſa. al̓s poſſet in fraudē iuramēti lex p̄ſumere ſimulatōnē. ⁊ hoc voluit do. An. in. c. cū ꝯtīgatde iureiur. ſecus aūt vbi ſtatutū irritaret iuramentū nō p̄ſumendo ſil̓ationē ꝯtractus vel aliā cauſaꝫꝯͣctus ānullatiuā. vt voluit Bar. ī. d. l. oēs ppl̓i. vtdiximus plenius in quadā diſputatione q̄ incipitſtante ſtatuto. hec oīa ꝓcedunt dū q̄ritur de validitate legis. vel de vi cōprehenſiua legis. Sed ſi cauſa agitat̉ in iudicio ſeculari vel eccleſiaſtico in deciſorijs tene qd̓. sͣ. dixi. ⁊. jͣ. latiꝰ ſubijciā. ſꝫ in p̄paratorijs iudicijs tene hāc regulā ꝙ ſemꝑ ſeruabit̉ ſtatutum ſeu ꝯſuetudo illiꝰ loci vbi cauſa ventilat̉. Id̓oſi cā clerici vertit̉ corā iudice ſeculari ſeruabit̉ in p̄ꝑatorijs ſtatutū ſeu ꝯſuetudo laicoꝝ. ita intelligoglo. no. in. d. c. ꝙ clericis. de fo. ꝯpe. nec hͦ caſu ſtatutum laicorum extenditur ad clericos. ſed cauſaregulatur ẜm naturaꝫ fori vbi agitatur. ad hoc. l.iij. ff. de teſti. ⁊ quod nota. c. illa. xij. di. ⁊ quod nota. ſuper ℟ica. de ꝯſue. ⁊ ab hoc nemo diſcrepat.⁊ ex hͦ infert̉ ꝙ ſi cauſa clerici eſt corā iudice ſeculari recipiat ibi ꝑēptōnē inſtantie ẜm leges ⁊ ſtatutalaicoꝝ. Si aūt cauſa laici eſt coraꝫ iudice eccl̓iaſticonō habebit ibi locū ꝑemptio inſtātie. qꝛ nō habꝫ locum de iure canonico vt in. c. pe. de iudi. ita voluitno. Cal. in quadā ſua diſputatōe q̄ incipit ſtatutocauet̉. ꝑ hͦ etiā dixit Archi. ij. q. vj. in. c. nō ideo. ꝙſi clericus litigat corā iudice laico nō pōt appellarean̄ ſnīam. niſi in caſibus ī quibꝰ iura ciuilia admittunt appellationē. de quibꝰ dixi in. c. ſuꝑ eo. de ap.Et ſi laicus litigat in foro eccl̓iaſtico pōt appellarean̄ ſnīam indiſtincte ſicut canōes ꝑmittunt in. c. vtdebitus. de ap. ⁊. c. de ap. e. ti. Ad p̄dicta adde bonā glo. in cle. diſpendioſam d̓ iudi. q̄ dicit ꝙ licꝫ iudex eccleſiaſticus poſſet ſuꝑ vſuris ꝓcedere ſimpliciter ⁊ de plano ꝑ illā cle. tn̄ ſi cauſa vſuraꝝ agitat̉corā iudice ſeculari nō ꝓcedet̉ ſimpliciter ⁊ de plano. ſed ſeruato ordine iudiciario. qꝛ lex canonicanō pōt dare foro ſeculari modū ꝓcedendi. ⁊ ꝑ hocſit expeditum primū membꝝ principale. ¶ Uenioad ſcd̓m cū queritur de validitate ſtatuti ſeculariūinferioꝝ. Et primꝰ caſus ſit qn̄ ſtatutū ſpecintē diſponit ſuꝑ rebus eccl̓iaſticis vt diſponebat ſtatutum baſilij. ⁊ dicēdū ꝙ nō valet ex defectu poteſtatis vt hic. ⁊ idē dic in oībus caſibꝰ ī quibꝰ dixi legēpͥncipis nō valere. vnde fortiꝰ tūc nō valebit ſtatutum inferioꝝ. ⁊ idem puto ſi ſtatutū laicoꝝ diſponit ſuꝑ bona patrimonialia clericoꝝ. nā hec nō ſb̓

ijciunt̉ foro laicoꝝ. ar. optimū in. c. ſi clericus laicūde fo. ꝯpe. ⁊ in. c. fi. de vi. ⁊ hone. cle. ⁊ in. c. j. de immuni. ec. li. vj. ⁊ facit qd̓ no. Bar. in. l. reſcripto. d̓mu. ⁊ ho. vnde falſa eſt opinio quorūdā dicentiuꝫꝙ qn̄ agit̉ reali pōt clericus ꝯueniri corā laico. qͣſitūc nō trahat̉ ꝑſona ſed res. facit. c. ſolite. de ma.⁊ obe. vbi d̓r ꝙ in tꝑalibꝰ clericus recognoſcit principeꝫ ſeculare in ſuꝑiorē. Sꝫ vt dixi hͨ opi. eſt falſaqꝛ clerici indirecte traherent̉ ad foꝝ ciuile. qd̓ eſt ꝯͣaucͣ. ſtatuimꝰ. C. de ep̄i. ⁊ cle. vbi d̓r ꝙ nec in criminali nec in ciuili clericus trahi debet corā iudice ſeculari. qͥnīmo ſuꝑ re ꝓpria clericus pōt trahere laicum corā eccl̓iaſtico iudice vt eſt caſus ſingularꝭ ind. c. ſi clericus. bona em̄ ſunt acceſſoria ad ꝑſonasfacit. c. ſil̓r. xvj. q. j. Et hāc opi. ẜuat curia. vt refert⁊ ſequit̉ collec. in. c. qualiter. ⁊. c. clerici. de iud. nōob. c. ſolite. qꝛ intelligit̉ de rebꝰ tꝑalibꝰ feudalibusnā ſi feudū habet̉ a laico tūc eccl̓ia vel clericꝰ debetillū recognoſcere in ſuꝑiorē. vt in. c. veꝝ. de fo. cōpe. ſecus ſi bona non ſunt feudalia vt ibi no. ⁊ ꝑ hͦdecidit̉ queſtio. pone ꝙ dicat ſtatutū laicoꝝ ꝙ conductores poſſeſſionuꝫ pn̄t dimitte̓ poſſeſſionē certo caſu quorūcunqꝫ ſint poſſeſſiōes etiā cle. an valeat ſtatutū? Bar. tenet ꝙ nō. qꝛ laici nō potuerūtſtatuere hͦ in p̄iudiciū clericoꝝ. vt ptꝫ ex p̄dictꝭ. obligatio em̄ eſt data clerico ⁊ acquiſita q̄ non poteſtei tolli ꝑ nō ſuꝑiorē ſuū. ⁊ ex his dicere ꝙ ſtatutumſenen̄. quo cauet̉ ꝙ ſemel ꝯducēs apothecā nō poteſt expelli ſoluēdo penſionē primo ſtatutaꝫ nō extenditur ad apothecas clericoꝝ ſeu eccleſiaꝝ. Iteꝫfacit ad. q. pone cauet̉ ſtatuto ſeculariū ꝙ ideꝫ iusreddat̉ clericis in foro ſeculari qd̓ reddit̉ laicis ī foro eccleſiaſtico. in foro ſeculari ſunt multa ſtatutavtilia an clericus poſſet illis vti? dicendū ꝙ non. qꝛnulla fit iniuria clericis ſi rediguntur ad diſpoſitionem iuris cōmunis. vnde nō poteſt dici ſtatutuꝫcontra libertatem eccieſie. vt no. Bar. in aucͣ. caſſa. C. de ſa. ſan. ⁊c. Secūdꝰ caſus principalis quādo ſtatutum laicoꝝ eſt generale non diſponens d̓clericis vel eccleſijs an extendatur ad clericos? dicbreuiter in hoc ꝙ aūt eſt p̄iudiciale ⁊ non extendit̉quia ſtatutum generale non extenditur ad nō ſb̓iectos. vt in. c. a nobis primo. de ſen. excō. in. c. vtanimarum. de conſtitu. li. vj. ⁊ ideo fuit al̓s conſultum ꝙ ſi ſtatuto cauetur ꝙ ſtantibꝰ maſculis femine non ſuccedant. ſi femina erat monialis ſtatutūnon extenditur ad eam. In hoc tamē aduerte adtres caſus. aut ſtatutum iniecit vinculum ante clericatum. aut poſt. aut origitur ius agendi ex factoclerici ſeu quaſi ſiue ſtatutum iniecerit vinculumante ſiue poſt. Primo caſu ſtatutuꝫ porrigitur adclericum. exempluꝫ ſtatuto cauetur ꝙ primogenitus ſuccedat pater ſi ſecundogenitus fiat clericuspoſt ſtatutum ligatur illo ſtatuto. vt no. Io. an. inregula ſine culpa. de regū. iur̄. lib̓. vj. in mercū. ſicpoteſt intelligi vno modo. c. conſtitutus. de in integ. reſtitu. Si vero iniecit vinculum poſt clericatum ſi ſtatutuꝫ eſt preiudiciale non porrigitur adclericuꝫ. Ideo ſi tꝑe ſtatuti ſecundogenitꝰ erat cle-