I

De conſti.

cta regula poſſeſſor. ſed aliam regulam Bar. tradidit in. l. cunctos populos. alle. vt dixi in princi.et latius. jͣ. dicetur. Ego latius proſequor hancmateriam per enumerationem caſuum generalium ex quoruꝫ deciſione poteſt inferri ad deciſionem multarum queſtionum particularium. Primo ꝓſeqͦr in ꝯſtitutōe pͥncipis. ſcd̓o ī ꝯſtitutōe laicoꝝ inferioꝝ. ¶ Ad primū dico ꝙ qn̄ lex ciuil̓ ſpecifice diſponit ſuper eccleſijs ⁊ perſonis eccleſiaſticis. nec reperitur contrarium iure canonico. pone exemplum per totum ti. de ſac. ſan. eccl. C. Anautem talis lex ſit ſeruanda in foro eccleſiaſtico.Io. cal. in. c. j. prealle. dicit ꝙ d̓ neceſſitate non eſtſeruanda quia nō aſtringit eccleſias ſed poteſt ſeruari exquo canon non contradicit. et dico ꝙ hecqueſtio dependet ab alia. An lex ciuilis ſit approbata eo ipſo ꝙ canon non contradicit ſed ſpecificediſponit de eccleſijs ⁊ perſonis eccleſiaſticis. ⁊ credo ꝙ non ſit ſeruanda etiaꝫ de neceſſitate quia talis lex eſt nulla tanqͣꝫ condita a non habente poteſtatem. nam ſtatutū aſſumit vires a poteſtate ſtatuentium. vt in. l. fi. ff. de iuriſ. om. iu. ⁊ in. c. a nobis. de ſen. excom. in. c. vt animaruꝫ. de conſti. li.vj. certum eſt enim ꝙ imperator non habet poteſtatem ſuper eccleſias nec perſonas eccleſiaſticasvt hic et melius in. d. c. ſi imperator. et. c. cum adverum. immo hodie imperator recognoſcit imperium ab eccleſia. vnde ab eccleſia coronatur et cōfirmatur et imperium de gente in gentem per eccleſiam tranſfertur vt fuit olim tranſlatum de grecis in germanos. vt in. c. venerabilem de ele. ⁊ hodie eſt tex. bo. in extrauagā. boni. viij. que incipitvnam ſanctam. et vide Bar. in. l. j. ff. de requi. re.et quod plene dico in. c. nouit. de iudi. ideo nō potuit imperator leges cōdere ex defectu poteſtatis⁊ iō no. dicit Inno. in. c. j. de. re. ec. non alie. li. vj.ꝙ ſolennitas introducta per imperatorem in alienatione rei eccleſie de qua in aucͣ. hoc ius porretum. C. de ſac. ſan. ec. non eſt ſeruanda neceſſarioquia non potuit imperator diſponere hanc ſolennitatem. pro hoc facit ratio generalis huius tex.vbi dicitur non eſt tributa facultas ⁊cͣ. Iteꝫ ex obſeruantia illarum legum denotaretur quedaꝫ ſuperioritas imperij ad eccleſiam. vnde contra omnem honeſtateꝫ eſt vt imperator ponat falcem inmeſſem alienam et confunditur ordo totius monarchie. facit ratio. c. ſingula. et. c. ad hoc. lxxxix.di. dicerem tamen ꝙ ſi lex eſſet mere. priuilegiatiua tunc eſſet tenenda quia tunc ceſſat ratio ſuperioritatis cum quis poſſit eſſe priuilegiatus nō ſubdituſ. ſic intelligo. c. nouit. de iud. ideo dico ꝙ vbilex eſſet fundata ſuper ratione naturali poteſt iudex eccleſiaſticus illam ſeruare non ratione legisſed ratione naturali. ad hoc. l. ſcire oportet. ff. deexcu. tu. deficiente enim. l. recurrendum eſt ad rationem naturalem. vt in dicta. l. ſcire. ⁊ in. c. ſecundo requiris de appella. no. glo. j. di. conſuetudo.

Et ex his habes limitationem optimam ad illa iura que dicunt leges ciuiles ſeruandas ſi canonibꝰnon contradicunt. ¶ Secundus caſus eſt quando lex ciuilis diſponit generaliter non faciendomentionem de perſonis et eccleſijs ſed ſi ipſa nonpoſſet ſeruari ſine peccato. vt pone exēplū in legibus inducentibus preſcriptionem cum mala fideet talis lex non eſt ſeruanda nec in foro canoniconec etiam in foro ciuili. quia nulla lex valet inducens peccatū. vt in. c. fi. de preſcip. et poteſt iudexſecularis compelli etiaꝫ vt illā non ſeruet. vt in. c.licet. de iureiuran. lib. vj. hoc voluit Bar. in. d. l.omnes populi de iuſt. et in. et in. l. fi. C. ſi contraius vel vti. pu. et in. d. l. priulegia. Tertus caſusquādo lex ciuilis eſt generalis et rationabilis neccontradicit canoni. tunc ſi eſt fauorabilis eſt ẜuanda etiam quo ad clericos ſecus ſi preiudicialis. vtin. d. c. j. ⁊ in dicta theorica ſuperius alle. ¶ Circahoc tamen contingit notabile dubium quādo lexdicatur preiudicialis clericiſ. Pone ꝙ clericus inſtitutus heres non confecit inuentarium an teneatur vltra vires hereditatis. dico ꝙ vbi lex poteſthabere aliquod commodum ⁊ aliquod incōmodum nō poteſt dici p̄iudicial̓. ſecꝰ ſi aliqd̓ incōmodum. et ideo lex diſponens in contractibus in locato depoſito emptione et venditionē rei et ſimilibus omnes iſte leges exquo non contradicuntcanonibus ſunt ſeruande quo ad eccleſiam et eccleſiaſticas perſonas. d̓ hoc in. c. j. de no. ope. nūvbi demolitur eccleſia nouiter edificata cōtra nūciationem noui operis inductam per legem ciuilē et tamen eo reſpectu lex poteſt eſſe preiudicial̓.ſed poteſt dici commodoſa ſi clericus ageret contra laicum. et hoc videtur de mente Io. an. et Hoſtien. in. c. eccleſia. vt lit. penden. probatur ibi ī eoꝙ agitur contra clericum vitio litigioſi ⁊ tamen illud ius agendi fuit generaliter proditum a iureciuili. ad idē. d. c. auctoritate. vbi papa adducit legem ciuilem in arg. in deciſione cauſe ſpiritualis.hoc procedit niſi eccleſia eſſꝫ ſpecialiter priuilegiata. vnde quod dixi in clerico herede non conficiēte inuentarium ꝙ tenetur vltra vires hereditarias non extenditur ad eccleſiam que dicitur priuilegiata. et licet de hoc non ſit tex. ſunt tamen ratōnes et dicta doct. et tenet Bar. in. l. j. C. de ſa. ſan.ec. et Bal. ī. l. fi. C. de iure deli. quia ſi fiſcus nō tenetur aliquid relīquere eccleſie exquo eccleſia venit damnificanda et obliganda in aucͣ. ſicut alienatio. C. de ſacr. ſanc. ec. ſecus in clericis vt. sͣ. dixi. et in iſtis poteſt ſaluari glo. que tenet contrarium in. c. j. de teſta. et ibi dixi. ¶ Quartuscaſus quando lex ciuilis eſt generalis ſed deuiata iure canonico. exemplū in. d. c. ij. d̓ arbi. li. vj. ⁊tunc communiter dicitur ꝙ lex ciuilis eſt ſeruādain foro ſuo et canon in foro ſuo .ſ. eccleſiaſtico. vtno. in. c. cum eſſes. de teſta. ⁊ in. d. c. j. de no. ope.nun. niſi forum ſeculare eſſet de temporali iuriſ