De obligationibus
da. poſ. vel nō. Cetere aūt res ec. ꝓhibiteſunt alienari niſi vrgeat tale debituꝫ ꝙ exmobilibꝰ ſolui nō poſſit. tunc em̄ det̉ pͥmoin pignore creditori. vt ip̄e creditor tādiuteneat eā ꝙ de fructibꝰ ⁊ de ſorte ſibi fuerit ſatiſfactū. vl̓ ſi nō inuenit̉ qͥ rē pignorivelit reciꝑe. tūc rector domus coram ep̄odebet iurare pn̄te maiore ꝑte ibidē ẜuientiū vt debitū ſit vrgens. ⁊ ꝙ de mobilibuſſolui nō poteſt. ⁊ hoc facto debet res ſubhaſtari ⁊ ſtare venalis. xx. diebꝰ ⁊ plꝰ offerenti det̉. deinde res debet vendi cū ꝯſenſu maioris ꝑtis ibi ẜuientiū facta mentione de p̄dictis oībꝰ ſolēnitatibꝰ. ⁊ hͦ ẜm leges. Scd̓m iura canonica vero venditiorei īmobilis ec. etiā ſi ſolū interueniāt iſteſolēnitates q̄ in emphiteoticis ꝯceſſiōibꝰhͦ mō eſt. vt ſi res valet. x. addat̉ vndecīaꝑs ⁊ interueniat ep̄i auctoritas ⁊ capituliꝯſenſus vtili cauſa aſſignata ſi nō inuenitur aptior modus debet dari emptori velinſolutū creditori adiecta vndecima ꝑteOin p̄cio vniuerſe eſtimationis rei. no. in. l.ſanximus. in aut̓. p̄terea. C. de ſa. ſan. ec.Capl̓m. VI.Om viſum ſit deduobꝰ ex quibꝰ ꝯtractus ꝯſtat. ſcꝫperſonis ⁊ rebus. reſtat nunc videre de obligationibus. Et aūt obligatioiuris vinculum qͦ neceſſitate aſtringimuralicuius ſoluende rei vel aliqͥd dandū vl̓faciendum ẜm noſtre ciuitatis iura. vt inſtit̉. de obli. in pͥncipio. Obligationū alianaturalis tm̄. alia ciuilis tm̄. alia naturalis ⁊ ciuilis ſimul. Naturalis eſt que naturalem equitatē continet ac naturali ſolum obligatione ſe obligat pupillus ꝓximuſ pubertati ſine tutoris auctoritate nōfactus locupletior nec dolum cōmittens.Iteꝫ ſeruus dn̄o ⁊ cuilibet alteri perſoneItem filius patri in eiꝰ poteſtate exiſtens⁊ econtra. ſed talis naturalis obligatio inefficax eſt ad agendū. Ciuilis obligatio ēcum quis ſolēnitati iuris aſtrictus eſt. ettalis obligatio ex ſola diſpoſitione legisꝓcedit. vt cū qͥs confeſſus eſt mutuo recepiſſe decem ſpe future numerationis. dequo mutuo ſcriptura eſt facta poſt biēniūtenet̉ ciuiliter. licꝫ pecunia nō ſit numerata. ſꝫ naturalis equitas eū tenere nō ſua-
det. Unde licꝫ ẜm ius ciuile talit̓ ꝯfeſſusſit obligatus. Naturalis tn̄ equitas nonvult vt ſoluat id qd̓ nō recepit. ſed qꝛ pōtinfra bienniū excipere de nō numerata pecunia quā ſi nō oppoſuerit. tūc vult naturalis equitas ꝙ ſibi imputet̉ ⁊ tenet̉ naturaliter ⁊ ciuiliter. Patet ergo ꝙ naturalisobligatio ꝑ ſe ſeu ciuilis obligatio per ſead agenduꝫ eſt efficax ⁊ ineuitabilis. Naturalis ⁊ ciuilis obligatio ē vbi ambo cōcurrūt. ſcꝫ perſona que de iure contraherepoteſt ⁊ diſpoſitio legis. Et hec efficax ēad agendum. Obligationū naturalium ⁊ciuilium ſimul. alia eſt ex contractu. aliaex quaſi contractu. alia ex maleficio. aliaex quaſi maleficio. Obligatio ex contra octu eſt que p̄cio contrahitur. ⁊ que ex ipſop̄cio ⁊ contractu deſcendit. vt emptio. vēditio. locatio. cōductio. donatio. ⁊ huiuſmodi. Et quaſi ex contractu obligatio eſtvt cum quis gerit alterius negocium ſineipſius mandato. vt ſunt tutor. curator. ſiue negociorum geſtor. ⁊ ſimiles perſone.Iſti em̄ non contraxerunt cum illis quorū negocia geſſerunt. vnde nō tenentur excontractu ſed quaſi ex contractu. Ex maleficio vt quando aliquis furtum. rapināvel iniuriam alicui fecit tenetur ex maleficio. Ex quaſi autem maleficio eſt quādoaliquis directe nō deliquit ſed quaſi. vtquando ex domo ſua quam inhabitat aliquid effuſum eſt vl̓ eiectū. quod alteri nocuit. vt inſtit̓. de obli. que ex quaſi maleficio naſcunt̉. in pͥncipio. Contrahunt̉ aūtobligationes aliquando re. aliquādo verbis. aliquando litteris. aliquādo conſenſu. Ex re contrahitur obligatio vt in mutuo cōmodato depoſito. ſimil̓r ⁊ in pignore ⁊c̄. Ex re igitur mutuata tenetur quisad ſimilem rem reddendā. Ex re vero cōmodata depoſita vel pignorata tenet̉ qͥsad eandem rem reſtituendam. Pro euidentiori intellectu obligationū eſt notandum. ꝙ reꝝ quedam nullum habent vſuꝫꝓprie loquendo ſicut pecunie que ſolumſunt mediū reꝝ que vſum habēt vnde pecunie ꝓ hmōi generis ꝯcordia inuēte ſūtad ſupplementū eaꝝ reꝝ q̄ ꝓ vſu hoīm ſūtneceſſarie. vt vult Ariſto. j. poli. ⁊ ideo pecunia ꝓprie nō pōt vēdi emi vel locari necꝯduci. pōt tn̄ mutuari deponi ⁊ ꝑmutari.
m 4