Uoniaꝫ inter cetera que utiliaſūt: p̄uidi legiſtis ⁊ canoniſtisqui propter tꝑis breuitatem ſeu libri ꝓlixitatem uel penuriaꝫ ſtude̓ in decretisueūt hoc opꝰ fore utile. Et quia queuiſ bene ſcit ita memorie ꝯmēdare nō poteſt quin oblinioni tradant̉. ideo ego Iohānes diaconꝰ hiſpanusꝓfeſſor iuris canonici ⁊ ciuilis ad ſūmariaꝫ totiꝰ libriquā breuiſſime potui deo ſuū auxiliū prebēte collegi. q̄flos decreti merito dici pōt. Et cū eo qn̄qꝫ ꝯcordātiasdecretoꝝ ⁊ leguꝫ tā d̓ tex. quā de notatꝭ ut mihi memorie occurrebant inſerēdas decreui. Summaqꝫ totiuslibri hec ē ꝗa ꝑ partes diuiſus eſt. Et pͥma ꝑs ē diuiſain. c. ⁊ diſtincti īes. modos quaꝝ ſeu intentioneꝫ ſigillatim ⁊ ſūmarie in hoc oꝑe declarabo. Secūda ꝑs eſtdiuiſa in. xxxvi. cās quaꝝ quelibet habet ſub ſe certaset ꝯnumeratas ſpecies. quaꝝ oīuꝫ ſolutiōes ⁊ ſnīe in hͦopere breuiter patefiūt. In hac ſecūda ꝑte in. xxxvi. cāet quō inter ipſas cās inſerit̉ tractatꝰ de penitētia qui aquibuſdam tertia ꝑs ipſiꝰ libri dicit̉. qd̓ non plꝫ qui invij. di. eſt diuiſus. quaꝝ mēs in hoc oꝑe breuit̓ claret ⁊aperte. Tertia ⁊ ultima ꝑs eſt de ꝯſecratione diuiſa inv. di. quaꝝ mēs hic ſūmarie p̄libat̉. Sumāt itaqꝫ dn̄imei legiſte ⁊ d̓cretiſte hͦ donum ſui amici. qd̓ qͣꝫuis exiguū ꝯmēdāduꝫ tn̄ ab eis ſi memores erūt illiꝰ dicti. qd̓philoſophus ait. Exiguuꝫ munꝰ cū dat tibi pauꝑ amicus ⁊cͣ. Aliqui ponūt hic v̓ſus. Cētū diſtinc. ⁊ vna cāeſūt trias⁊ ſex. Pena tenꝫ ſeptē d̓ ꝯſecra qͦqꝫ quīqꝫUmanū genus duobꝰ modisregitur et cetera.Tractaturꝰ in hoc libro magiſter gratianꝰ de iure canonico incipiēs quaſdamiuris diuiſiones premittit vſqꝫ ad qͣrtaꝫdi. In pͥmis ¶ Prima qō cū aucͣtatibꝰ ſequētibꝰ pōit⁊ ꝓbat dr̄iaꝫ que eſt inter ius diuinuꝫ ⁊ hūanuꝫ ſeu legem diuinaꝫ ⁊ hūanam que eſt vſqꝫ ad. i. di.Prima di. ponit dr̄iaꝫ inter ius ſcriptuꝫ ⁊ nō ſcriptumet docet certas exceptiones iuris. pͦ quot modis ſumit̉uel accipit̉ apud canoniſtas.Secūda di. ponit ⁊ ꝓbat dr̄ias inter leges ⁊ plebiſcitaſeu ꝯſulta. ⁊ de oībus habet̉ meliꝰ. ff. de iuſti. ⁊ iure. etde legi. ⁊ ꝯſti. ⁊ ſequen. per totum.Tertia di. docet diffinitiōes canonuꝫ ⁊ dr̄ias eoꝝ.Quarta di. ponit ⁊ docet cām quare facte ſunt leges ⁊canones. ⁊ qualiter fieri ⁊ ꝓmulgari debeāt. ⁊ quod d̓eis uel in eis ꝓmulgari d̓beat. de hͦ noͣ. C. de legi. ꝑ toⁿQuinta di. ponit ⁊ exponit dr̄iam inter ius naturale etciuile et cetera iura.Sexta di. querit vagando exͣ maͣꝫ aliqͣꝫtuluꝫ ⁊ expōitſuperfluitatem nature que accidit hōi in ſomnis an̄ adpeccatum imputetur.Septima di. ponit qui fuerūt auctores iuris. ⁊ qualit̓incepit ius. ⁊ hoc melius. ff. de origi. iuris. C. de ve. iu.enū. per totum.Octaua di. ponit dr̄iam int̓ ius naͣle ⁊ ꝯſuetudineꝫ. ⁊ qͣliter ꝯſuetudo cedit iure naturali. et ꝙ iuſ naturale vīcitalia iura. ⁊ de hoc exͣ de ꝯſue. per totū. ff. de le. ⁊ conſtit.l. de quibus. ⁊. l. ſequentibus.Nona di. ꝓbat ꝙ quelibet ꝯſuetudines debēt cede̓ iuri naturali. ⁊ ꝙ ius naturale preiudicat humano.Decima di. ꝓbat ꝯſuetudines pͥncipū ſeu leges canonibus nō ꝓponi. vbi aūt euāgelijs atqꝫ canonibꝰ ꝯcordauerint oī reuerētia ſūt digne. de hͦ de ſecū. nup. c. fi. ⁊de ope. no. nū. c i. C. d̓ ſacro. ſanc. eccle. pͥuilegia.Undecima di. ꝓbat ꝙ ꝯſuetudo que nō obuiat legibꝰvel canonibꝰ ſeruāda eſt. ⁊ ꝙ ꝯſuetudo praua cedit legiDuodecima di. ponit ꝙ nō lꝫ nouitatē induce̓ ⁊ alteriꝰquā romāe ec. ꝯſuetudinē ẜuari. ⁊ q̄ ꝯſueº. ſit ſeruanda.Decimatertia di. pōit ꝙ aduerſus ius naͣle nulla admittit̉ diſpēſatio. niſi forte duo mala vrgeāt. ⁊ neceſſariuꝫſit alterum eligi.Decimaqͣrta diqquerit ⁊ ſoluit vt̓ꝝ liceat nobis minorapctā ꝯmitte̓ ut alij grauiora vitēt. ⁊ dicit ꝙ nō. d̓ hͦ. xxij.q. ij. nequis arbitretur.Decimaꝗnta di. ponit origineꝫ ⁊ aucͣtem eccl̓iaſticarūcōſtitutionuꝫ. ⁊ que opuſcula ſunt admittenda.Decimaſexta di. pōit ꝙ canones apl̓oꝝ ſunt recipiendiet nō inter apocripha nūerandi. ⁊ gn̓ͣalia ꝯcilia. ⁊ quoꝝtēpore celebrata ſunt. ⁊ quoꝝ aucͣtas preemineat.Decimaſeptima di. pōit ꝙ gnͣalia ꝯcilia nō ſūt ꝯgregāda nec habent vim niſi aucͣte apl̓ice ſedis.Decīaoctaua di. tractat de ꝯcilijs archiep̄oꝝ in quibustractabāt̉ cāe antiꝗtꝰ. ut h̓ docet̉. ⁊ cet̓oꝝ p̄latoꝝ maxīeep̄oꝝ. et quo tꝑe celebranda ſunt ⁊ quātaꝫ vim hēant.Decīanona di. docꝫ ⁊ ꝓbat ꝙ eccl̓iaſtice epl̓e canonibꝰconſilioꝝ pari iure adequande ſunt.Uigeſima di. ꝓbat ꝙ clericꝰ romāoꝝ pōtificū ⁊ ſacriscanonibꝰ ꝯcilioꝝ eccl̓ie negocia t̓mināt̉. in ꝗbꝰ t̓minandis ptās ⁊ ſcīa neceſſaria ē. ⁊ inqͣꝫtuꝫ p̄emineāt decreta⁊ canones expoſitiōibꝰ alioꝝ ꝗ ſacraꝫ paginā gloſauerūt. ⁊ ſic an̄ dicta expoſitoꝝ ſacre pagine p̄ferant̉ ꝯſtitutionibus papalibus.Uigeſimapͥma di. ꝓbat ꝗ ſūt executores mīſtri canonuꝫ a maiori vſqꝫ ad infimuꝫ. ⁊ dr̄ias mīſtroꝝ locorūaſſignat ꝓbās ꝙ maior a minori iudicari nō debet. ⁊ d̓eccleſiaſticis ordinibꝰ et ipſoꝝ ordine.Uigeſimaſecūda di. docet ꝙ int̓ oēs eccl̓ias rōana obtinet pͥncipatū. ⁊ ꝙ ſūt qͣtuor pr̄iarchales ſedes. ⁊ de ordinationemāioꝝ eccleſiaꝝ ⁊ pͥmatu ro. eccleſie.Uegeſimatertia di. ꝓbat ⁊ docet qͣlit̓ ꝗs mīſter in ecleſia dei ꝓmoueri ⁊ ordinari debeat incipiēs a ſūmo pōtificeuſqꝫ ad inferioreꝫ gradū ul̓ ordinem ꝗ pſalmiſtaappellatur.Uigeſimaqͣrta ⁊ quīta di. ꝓbat ꝗd ad ep̄ꝫ ⁊ ꝗd ad vnūquēqꝫ inferioreꝫ ꝑtineat. ⁊ ſic de clericoꝝ ordiātoꝝ examinatiōe. ⁊ ꝙ ꝗ ē ep̄s ſine crimīe dꝫ eē. ⁊ ibi incipit rel̓a.apl̓i miſſa ad timo. ſb̓ illo. c. nūc vidēduꝫ. ⁊ qͦt mōis crimē acccipit̉. q̄ regl̓a apl̓ica. xiij. hꝫ capl̓a. q̄ ꝓſeꝗt̉ uſqꝫad. xlix. di. ⁊ h̓ ꝓſeꝗt̉ pͥmū. c. in. §. nūc aūt per ſinguloscirca ordinandos.Uigeſimaſexta di. ꝓbat ꝙ ordinādi in ep̄ꝫ uel ſacerdotem debēt eſſe vniꝰ vxoris viri. ⁊ ꝙ bigamia nō tollit̉ ꝑbaptiſmum. ſed peccata delentur ⁊ incipit ibi. ij. c. apl̓i. ⁊de eo tractatuſqꝫ ad. xxv. di.Uigeſimaſeptima di. ꝓbat ꝙ nolentes vouere ꝯtinentiam ad ſacros ordines ꝓmouendi nō ſint. aſſignās differentiam inter votum ſimplex ⁊ ſolēne. ⁊ ꝙ ꝓmoti adſacros ordines nec ꝯͣhere matrimoniuꝫ nec iam cōtracto vti poſſunt.Uigeſimaoctaua di. ꝓbat ꝙ clericis habe̓ vxoreꝫ nonlicet in eccl̓ia occidētali. addēs de ſubdiaconatu ꝗ olimꝓhibitꝰ nō erat. ⁊ in qua etate ⁊ in quibꝰ ordinibꝰ promouendi ſūt. et vtꝝ laicꝰ in ep̄m ꝓmoueri poſſit in. c. d̓ſua. ⁊ ꝙ laici de clericis etiā malis iudicare nō debent.Uigeſimanona di. ꝓbat per plura. c. ꝙ ex cā loco ⁊ tꝑe