De regulis generalibus ſyllogiſmoꝝIIII
anīal: ergo oīs hō ē ſub̓ia. ¶ Si aūt arguas ī qͣrta figura: oīs hō ē aīal: quoddā aīal ē ſub̓ia: gͦ q̄dā ſub̓a eſt hō. Dicoꝙ iſtud argumētū cōcludit tm̄ ꝯn̄a materie: ſꝫ n̄ ꝯn̄a forme. Accipiā enī aliostermīos in qͥbus p̄miſſe erūt ꝟe ⁊ ꝯº fl̓avt hic: oīs hō ē aīal: quoddā aīal ē eqꝰ:gͦ quidā equꝰ ē hō. Hec aūt ordinatō trium termīoꝝ dicit̉ figura ꝑ ſil̓itudinē adtriāgl̓m: ſicut enī tres linee ꝯſtituūt triāgulū: ſic tres termini figurā. Et ſicut ẜmvariā diſpōem lineaꝝ fiūt tres ſpēs triāguli: ſic ẜm variā ordinatōem terminoꝝefficiuntur tres figure. Si enī tres lineetrianguli ſūt equales: tūc eſt vna ſpecietrianguli q̄ dr̄ yſopleurus: vt h̓. Si ꝟodue tantū fuerint equales erit alia ſpēsque dicit̉ yſocheles: vt hic. Si aūt omneg linee fuerint īequales erit alia ſpēsque dicit̉ Scaleon vel gradatus: vt h̓.¶ Eſt aūt motus ordinatio duarū ꝓpoſitionū in debita quātitate et qualitate.In combinatōibus et cōiugatōibꝰ inutilibus nō obſeruat̉ debita quātitus vl̓qualitas ẜm regulas ſequētes: et iō ſūtinutiles ad inferēdas cōcluſiōes ex premiſſis. vn̄ inutilis cōbinatio dicit̉ ordīatio duarū ꝓpoſitionū ex qͥbꝰ nō ſeqͥt̉ ꝯn̄aformali aliqͣ cōcluᵇ: ſicut qn̄ ambe p̄miſſe ſūt ꝑticulares: vel ambe negatiue.¶ Inſuꝑ ponit auctor regulas gn̄ales:quarū prima ē: ex puris ꝑticularibꝰ indefinitꝭ aut ſingularibus nō p̄t fieri bonus ſyllogiſmꝰ. cuiꝰ rō ē: qꝛ qn̄ ambe p̄miſſe ſūt ꝑticulares: extremitates poſſūtvniri cū mēdio ꝓ diuerẜ ꝑtibꝰ eiꝰ: qͣre n̄ſeqͥtur vnio illarū extremitatū inter ſe.Sed cōtra hāc regulā arguitur dupl̓r: pͥmo mō ſic: Bn̄ ſeqͥt̉: quoddā aīal ē ſub̓ia: qͥdā hō ē aīal̓: gͦ qͥdā hōeſt ſub̓ia. Et tn̄ iſte ſyll̓s eſt ex puris ꝑticularibꝰ. Itē bn̄ ſeqͥt̉: ſor. ē aīal: ſor. ē riſibilis: gͦ riſibile ē aīal: ⁊ tn̄ arguit̉ ex puris ſingularibꝰ. Reſpōdeo ad pͥmū ꝙ illud argumētū tenet ſolū gr̄a materie etnō rōne forme ſyllogiſtice. Un̄ in alijstermīs nō valeret: vt ſi arguat̉ ſic: Qd̓-
dam aīal eſt equꝰ: quidā hō ē aīal: ergoquidā hō eſt equꝰ. Ad ſecūduꝫ dr̄ vnoºꝙ licet argumētū valeat ꝑ ſyll̓m expoſitorium: nō tn̄ ꝑ ſyllogiſmum qͥ regulat̉per dici de omni et dici de nullo: de quoauctor loquit̉ qui eſt in mō et in figura.Aliter dicit Ocham ꝙ illud dictū Arꝭ.in li. pͥorū ꝙ ſine vl̓i nō ſit ſyll̓us intellitelligi dꝫ qn̄ oēs termini ſūt cōes: nō ātqn̄ eſt aliqͥs terminꝰ diſcretus. Docet eīAriſto. principaliter qūo ſyllogiſanduꝫeſt in ſcientijs que vtuntur terminis cōibus nō aūt diſcretis. Eſt aūt ſillogiſmꝰexpoſitoriꝰ ē qͥ ex duabꝰ p̄miſſis ſingularibus diſpoſitis in tercia figura: qui id̓odicitur expoſitoriꝰ qꝛ ē euidentiſſimus.Euidentiſſime enī ſequit̉: ſortes eſt hō:ſortes eſt animal: ergo aliqd̓ aīal ē hō.¶ Secūda regula eſt ꝙ ex puris negatiuis non p̄t fieri bonus ſyllogiſmus. Eteſt iſta regnla cum ceteris intelligendade ſyllogiſmis qͥ valēt ratione mat̓ie etnō ratōne forme. Ratō huius regule ē:qꝛ ꝓpter ſeparationem duoꝝ extremoꝝab aliquo tercio non ſequit̉ vnio vel ſeparatio eorum inter ſe: vt ꝓpter ſeparationē homīs et animalis a lapide nō ſequitur ſeparatio hoīs ⁊ aīal̓ ab inuicē.¶ Tercia regula eſt ꝙ ſi aliqͣ p̄miſſarūfuerit particularis: concluſio erit particularꝭ. Cuius ratio poteſt aſſignari: qꝛpropter vnionem duarū extremitatumcum medio in premiſſis infertur vnio extremitatū inter ſe in concluſionē. Quādo autē vna premiſſarū eſt vniuerſal̓: etalia particularis: licet vna extremitasvniatur cū medio vniuerſaliter: alia tamē tātū vnit̉ ꝑticulariter: ⁊ ideo nō pōtex hoc inferri vniuerſaliter vnio ip̄aruꝫextremitatum inter ſe.¶ Quarta regula eſt: ꝙ ſi aliqua p̄miſſarum fuerit negatiua: concluſio erit negatiua. Cuius rato eſt: quia quādo vnapremiſſarū eſt negatiua: licet vna extremitas vniatur cum medio in premiſſaaffirmatiua: alia tamen ſeparatur ab ipſo in negatiua: ⁊ ideo in concluſione nōdebent vniri extremitates adinuicem.