Druckschrift 
Expositio logicae
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

IIIDe p̄dicamēto relationis.

corū generū diuerſe ſunt ſpecies.ꝙ Ari. notificat reItem ſciendu. latōēs ꝑ hoc nomēad aliqͥd: qꝛ relaito een̄tial̓r dic̄ reſpectūvniꝰ ad aliud. Et iſta ē diffinitio cōis tārelatiuis ẜm eē: ꝙͣ relatiuis ẜm qͥd. Relatiua gͦ dicunt̉ .ſ. a doctoribꝰ antiquisad aliquid .i. re latiua quecūqꝫ dicunturalioꝝ .i. cōſtruunt̉ cū alijs ſub habitudine genitiui caſus ẜm hoc ip̄m qd̓ ſūt .i.ẜm illud qd̓ ꝑ ip̄m nomē importat̉: velquōlꝫ aliter ad aliud .i. que ad aliud referunt̉ ſub hītudine alteriꝰ caſus obliqͥ Deinde ponit tres ſpēs relatiuoꝝ dices: ꝙ quedā ſunt relatiua equiꝑantie:vt illa que eodē noīe nominant̉: vt ſil̓isſimili ſil̓is: eqͣlis equali eqͣlis. Alia aūtdicunt̉ ſuppoſitiōis: vt dn̄s pat̓ duplū.Alia vero ſuppoſitiōis vt ẜuus filiꝰ dimidiū: quia iſta ſupponunt̉ alijs: ut ſeruus dn̄o: filius patri: et dimidiū duplo.Alia ꝟo ſupponunt̉ .ſ. vt dn̄s ſuꝑponit̉ſeruo: pater filio: ⁊ duplū dimidio.ꝙ iſta diuiPro quo notando. ſio trimembris pōt reduci ad bimēbrem ſic. Quedam em̄ ſunt relatiōes equiꝑantie: queetiā dicunt̉ relatiōes cōmunes: ⁊ q̄damdiſquiꝑantie. Relatio equiꝑantie ē illaque ẜm eandē rōem fundamenti eſt inſuppoſito quod refertur: et in ſuppoſitoad quod refertur vt dicit Sco. 19. di.pͦ. ſen̄. Sicut ſil̓itudo requirit eandē rationē albedinis in hoc ⁊ in illo. Relatoaūt diſquiꝑantie nō ſic requirit eandemrōem fundamenti: vt paternitas ⁊ filiatio: quoꝝ vnū fundat̉ in potentia actiuagenerandi: aliud ꝟo in paſſiua. Hec ātdiuidit̉ in relatiōeꝫ ſuꝑpōis ⁊ ſuppōis. Conſequenter ponit aucͣt. ꝓpͥietatesrelatiuoꝝ: quaꝝ pͥma ē ꝙ ꝯtrarietas eſtin relatiōe: vt virtꝰ ꝯͣriat̉ vicio: cū vtrūqꝫ illoꝝ ſit ad aliqͥd. Hoc aūt nō ꝯuenitom̄ibus relatiuis: duplo em̄ nihil ꝯͣriat̉nec triplo. Circa ꝙ ſciendū ꝙ aliqͣ relatiua ẜm dici opponunt̉ ꝯͣrie rōe ꝯriaꝝqualitatū ī quibꝰ fundant̉ huiuſmōi relatiōes: nō aūt ẜm reſpectū quē hn̄t ad

ſua correlatiua. Virtꝰ em̄ nō ꝯͣriat̉ ꝟtuoſo ad quē refert̉ nec vitiuꝫ vitioſo: ſedbene virtus contrariat̉ vitio.ꝙ vitiuꝫ pōt ſumiItem notādu. pjupl̓r. Uno mō ꝓut dicit pͥuatiōem ꝟtutis: ⁊ ſic vitium ⁊virtꝰ opponunt̉ pͥuatiue. Alioº ꝓ habitu vitioſo. ⁊ ſic opponunt̉ cōtrarie. Item notandū ꝙ ꝟtus ⁊ vitiū dicuntur eſſe ad aliqͥd: qꝛ facilitant ſeu diſponunt ad bene vel ad male agendū: vl̓ ẜꝫSco. in quolibetis ꝓpter relatiōes circūſtantiarū. Scd̓a ꝓprietas relatiuorum eſt ꝙ relatiua ſuſcipiūt magis ⁊ minus: vt ſimile d̓r magis ⁊ minus ſimile.Sed hoc nō ꝯuenit omnibus relatiuis:vt duplū nō d̓r magis ⁊ minus duplū.ꝙ aliqͣ relaPro quo notandū tiua ſuſcipiunt magis ⁊ minꝰ rōne ſui fundamenti: qd̓ ſuſcipit magis ⁊ minus: vt aliqͥsd̓r magꝭ vel minꝰ ſil̓is ẜm ꝙ magis velminus ꝑticipat qualitate vt albedinemvel nigredinē q̄ eſt fundamentū ſil̓itudinis. Sed occurrit dubiū de ineqͣlitate: qꝛ aliqͥd d̓r magis vel minꝰ inequale: et tn̄ qͣntitas q̄ eſt fundamentū ineqͣlitatis nō ſuſcipit magis et minꝰ. ℟º ꝙlicet qͣntitas nō ſuſcipiat magis ⁊ minꝰtn̄ ſuſcipit maius et minꝰ: Et ſic ẜm maiorē vel minorem drn̄iam in qͣntitate d̓rmaior vel minor inequalitas. Terciaꝓprietas eſt ꝙ om̄ia relatiua dicunt̉ adcōuertentiā. Ubi notandū ꝙ drn̄t couerſio cōuertibilitas ⁊ cōuertētia. Conuerſio em̄ eſt ꝓpōnum. Cōuertibilitasꝟo eſt inter ſubiectū et ꝓpriā paſſione:que de ſeinuicem vniuerſal̓r p̄dicāt̉: vtom̄is homo ē riſibilis: ⁊ om̄e riſibile eſthō. Relatiua ꝟo dicunt̉ ad cōuertētiā:quia ſicut vnū refert̉ ad aliud: ita econuerſo: vt ſicut pater refert̉ ad filium: itafiliꝰ ad patre. Quarta ꝓpͥetas ē ꝙ relatiua dicunt̉ ſimul natura .i. ſimul naͣliintelligentia: ꝓbat̉ qꝛ poſito vno ponit̉reliquuꝫ: ⁊ deſtructo vno deſtruit̉ reliquū: gͦ cognito vno cognoſcit̉ reliquuꝫ.ꝓbat̉ ꝯn̄a: qꝛ ſicut res ſe hꝫ ad eſſe: itae iij