Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtioeis dederūt. ẜmcoꝝ. iiij. Laboramꝰ oꝑantesibꝰ nr̄is. Gꝯmanibꝰ noſtris .ſ. neceſſariantes. qꝛ nemo dat nobis. Heſunt cauſe qͣreelico potuit acciꝑe accepit. iſte eēdē cāe ſiqͣre laborauit. ex eiſdē laborauiex ꝗbꝰ accepit. ex his pꝫ nec acciꝑe nec acciꝑe ſitꝑſe ſꝑ tenēdū. nihiloīnꝰ exēplo pau. qē potuit. qn̄qꝫ accepit ex ꝗbꝰ laborauit: maī nullꝰ aſtrictꝰ ē ad laborādū ſeu ad recipiēdū: niſi ī certis caſibꝰ.et hoc ex et rōe. oꝑa ſuꝑerogatōis arbitraria ſunt.p̄ceptoria neqꝫ obligatoria. ī p̄ceptōe ſꝫ in electōe niſiex circūſtātia. vn̄ coapl̓i eiꝰ peccabāt laborabātẜm dicit aug. de oꝑe monachoꝝ. Un̄ apl̓us paulꝰ ſuꝑerogare voluit cuiꝰ rōem dic̄ ibidē aug. qꝛ ip̄e ſciebat curin eccl̓ijs gentiū oportēt euāgeliū venale. culpāscoapl̓os ſuos: ſꝫ diſtīguēs miniſteriū ſuū. qꝛ ſpūſct̄omonēte paulꝰ barnabas ī gētes illi ī circūciſionē miſſi ſunt. Rn̄dēdum ē ad qͣſtionē p̄poſitā. ē neceſſe pauꝑibus euāgelicis. neqꝫ p̄ceptū laborare labore manuali. Ad cuiꝰ euidētiā notādū. iudiciū vnaquaqꝫ reſumēdū ē ẜm finē ad quē ē ſiue ordinat̉. Labor autē manuū ad tria videt̉ vtilis et ī merito ordinat̉. primo adociū vitādū. ſecūdo ad corpꝰ domādū. tercio ad victū q̄rē. Propt̓ primū dicit hiero. ad ruſticū monachū. ſꝑ aliqd̓ oꝑis facito ne te dyabolꝰ ocioſū inueniat. de oꝑmanuali intelligat. pꝫ illd̓ qd̓ ſubiūgit: vel fiſcellā texeiunco. Et pꝰ. In deſiderijs ē oīs ocioſus. Propt̓ ſecūduꝫdr̄. ij. coꝝ. vj. In laboribꝰ. ī ielijs. Glo. ī laboribꝰ oꝑum. qꝛ manibꝰ ſuis oꝑabat̉. at̄ laborabatpter carnē domādā. pꝫ qd̓ dr̄ ī ieiunijs. vigilijs. ī caſttate. Propt̓ terciū. actuū. xx. dr̄. Ad ea mihi opꝰ erantet his mecū fuerūt miniſtrauerūt manꝰ iſle. Si ꝯſideret̉ labor manuū ẜm ordinat̉ ad tollēdū ociū vl̓ ad corpꝰ domādū. idē ē iudiciū de labore manuū de alijs exercitijs ad ordinatis. Sic̄ ē ſub p̄cepto ociū p̄ciſatollat̉ tali vl̓ tali occupatōe: ſꝫ ſufficit qualicūqꝫ licitaoccupatōe ab ocio ꝗs deſiſtat: ſil̓r corpꝰ pōt domari ieiunijs. vigilijs orōibꝰ. et ſic occupatio laboris manuūē in p̄cepto ꝯſiderato fine. ſil̓is ē de labore manuūẜm ordinat̉ ad finē .ſ. ē ad domādū carnē. Nulluꝫ qhoꝝ inꝙͣtum ordinat̉ ad hūc vel illū finē. ē ī p̄cepto ī ſpeciali. ꝙͣuis in generali ſit ī p̄cepto domare corpꝰ qualicūqͣꝫ exercitio: vt mortifere ꝯcupīe refrenant̉. Scd̓m aūtrdinat̉ ad victū querēdū. ẜm illud.. theẜ. iiij. oꝑaminimanibꝰ vr̄is ſic̄ p̄cepimꝰ vobis. nec ſolū ē ī p̄cepto iurispoſitiui: ſꝫ etiā natural̓. Illa ſunt lege naturali ad ex ſuis naturalibꝰ ordinat̉ vel inclinat̉. Sic̄ autē exip̄a diſpoſitōe corꝑis naturalit̓ hꝫ ordinē ad opꝰ manuale. ꝓpter qd̓ dicit Iob. v. ad laborē naſcit̉. em̄alijs aīalibꝰ ſufficiēter natura ꝓuidit ī his ad ſuſtentatōem vite ſue ꝑtinēt in cibis et tegumētis: hoī in his nonꝓuidit. qꝛ ip̄e ē p̄ditꝰ rōe quā pōt ſibi ꝓuidere ī oībꝰ ſupradictis. dedit ei loco oīm p̄dictoꝝ manꝰ ꝯuenientes ad diuerſa oꝑa. quibꝰ ꝯceptōes rōis diuerſis exercitijs exequat̉. vt dic̄ ph̓s. xiiij. de aīalibꝰ. Sciēdū adhuc duplex ē p̄ceptū legis nature. Quoddā ordinat̉ ad tollēdum defectū ſingl̓aris ꝑſone .ſ. ſpūalē. ſicut de actibusv̓tutū p̄ceptū. vl̓ corꝑalē. vt illd̓ Gen̄. ij. de ligno ꝑadiſi ꝯmedes. Aliud v̓o qd̓ ordinat̉ ad tollēdū defectuꝫ ſpēi.ſicut illd̓ gen̄. iij. Creſcite et multiplicamī ⁊cͣ. p̄cipituractꝰ generatōnis quo natura ſaluat̉ et multiplicat̉. Hoctn̄ intereſt int̓ hec duo p̄ceptoꝝ genera. qꝛ ad p̄ceptū legis nature obſeruādū quilibꝫ tenet̉ .ſ. ad p̄ceptū qd̓ ordinat̉ ad ſingularis ꝑſone defectū ſpūalē tollēdū et corꝑa. Ad ſecūdū v̓o qd̓ ordinat̉ ad d̓fectū ſpēi tollēdū ꝗlibet tenet̉ ſingl̓ariter. In his que ꝑtinēt ad ſpeciē: oēshoīes cōputādi ſunt vnꝰ. iuxta illd̓ porphirij. ꝑticipatōe ſpēi pl̓es hoīes vnꝰ. vn̄ ſicut vnꝰ habꝫ diuerſabra quibꝰ occupat̉ in diuerſis officijs ordinatis ad defectū ꝓpriū tollēdū. que pn̄t oīa vnū mēbrū exerceri. ſicut oculꝰ videt toti corꝑi: et pes totū corpꝰ portat. ita oꝫ.cviij. ī eis ad totā ſpeciē ꝑtinēt. ſufficēt vnꝰ ad exequēdā oīa quibꝰ ſocietas humana indiget: ſꝫ diuerſis officijs diuerſa occupari oSic̄ ī vno coUn̄ dr̄ Ro. xijpore multa mēbra halidē actū nohabēt: ita vnū corꝑl̓i at̄ alt̓ alteriꝰ mēbrahec aūt diuerſificatio hoīm ī diuerſis officijs. primo contīgit ex diuīa ꝓuidētia hūanū ſtatū ſic diſpoſuit: vt nihil deeſſe inueniat̉ de neceſſarijs ad vitā. Secundo v̓o excauſis naturalibꝰ ex ꝗbꝰ ꝯtirt ī diuerſis hoībꝰ diuerfficia vel artificia vel adſe inclinatōes ſint ad diuerſediuerſos modos viuēdi. qꝛ labore manuū aliꝗs pt̄ ſubuenire ꝓprio defectui et alieno poſſit vnꝰ ſibi ſufficere in oībꝰ ſꝫ indiget alieno auxilio: pꝫ p̄ceptū de labore manuū quodāmō ſub vtroqꝫ genere p̄dictoꝝ ꝯtinet̉Inqͣtū labore manuū vniꝰ ſuibuenit̉ neceſſitatibꝰ alio: ſic ꝑtinet ad ſecūdū genꝰ. inqͣtū aūt aliꝗs ſibi ī neceſſitatibꝰ ſubuenit ꝑtinet ad primuꝫ genꝰ. ſic̄ ī p̄cepto decomedēdo. Preceptū at̄ qd̓ ordinat̉ ad defectū naturalēvel corꝑalē tollēdū. obligat niſi defectu exigēte. Un̄ ſieēt aliꝗs qui poſſet viue̓ ſine cibo: obligaret̉ ad p̄ceptūde comedēdo. Sic p̄ceptuꝫ de oꝑe manuali obligataliquē ſingl̓ariter ẜm ordinat̉ ad tollēdū defectū: ſꝫmunit̉ aliqͣ. nec ẜm ordinat̉ ad tollēdū defectū niſidefectu exigēte: ille qui hꝫ al̓s vn̄ licite poſſit viuere tenet̉ manibꝰ oꝑari. et pꝫ apl̓m ī tribꝰ locis. vbi deoꝑatōe manuali p̄ceptū dat. Primo ad eph̓. iiij. vbi p̄ceptū dat de oꝑatōe manuali ꝓhibēdo furtū. Qui furabatur ⁊cͣ. Et.. theẜ. iiij. vbi idē p̄cepit ꝓhibēdo ꝯcupiſcētiāreꝝ alienaꝝini manibꝰ vr̄is. ſequit̉. ſic̄ p̄cepimvobis vt hembuletis ad eos foris ſunt. nulliꝰaliqd̓ deſideretis. Et. ij. theẜ. ij. vbi idē p̄cepit ꝓhibēs turpia negociaibꝰ aliꝗ victū acquirebāt. Audiuimꝰinter nos quoſdāete ambulātes nihil oꝑantes ſꝫ curioſe agētes. Glo. qui feda cura ſibi nccͣria ꝓuidēt. Sciē ē tn̄ ſicut viſus ē prīcipalior inter alios ſenſus rōecuiꝰ oēs alij ſenſus ſortinnt̉ nomē viſus. vt dicit aug. ſil̓rmanꝰ qꝛ ad pl̓ima oꝑa ē nccͣria. dr̄ organū organoꝝ ī li.de aīa. in oꝑatōe manuū intelligit̉ ſoluꝫ qd̓ manibꝰfit: ſꝫ qd̓ fit quocūqꝫ corꝑis inſtrumēto. breuiter qd̓cunqꝫ negociū hꝫ ſeu agat de licite pōt victū quere̓: ſublabore manuū cōprehēdit̉. videt̉ rōnale magr̄igr̄i artiū libeartiū mechanicaꝝ poſſint viue̓ de arte: meraliū pn̄t: nec aduocati de pr̄ocinio qd̓ſtant ī cauſa ſil̓r de oībꝰ alijs licitis occupatōibꝰ. Pōt dici.ē oīno ſimpl̓r pauꝑibꝰ neceſſariū laborare labore manuali ꝓpter vite neceſſaria: neqꝫ p̄ceptum neceſſitate ſalutisexequēdū. Ad illd̓ qd̓ pͥmo obijcit̉. ij. theẜ. vlt̓. Si ꝗsvult oꝑari māducet: apl̓s intelligit de oꝑe manuali ⁊cͣ. pōt dici vt tactū ē laborē manualē neceſſariumaliꝗbꝰ et p̄ceptū: ſꝫ oēs obligat ſingularit̓. nec exēpluꝫapl̓i inducit neceſſitatē laborādi: qꝛ vt determinatū ē labor illiꝰ fuit magis ſuꝑerogatōis neceſſitatis ſecl̓aris Ad pl̓a que ſequūt̉ patꝫ rn̄ſio ex p̄dictis. qꝛ et ſi labormanuū ſit ī p̄cepto: fuit ꝓpt̓ cās ſpeeiales aliꝗbꝰ ꝑſonis datū. vtpote vt furtū ꝓhiberet̉ et alienaꝝ reꝝ ꝯcupiſcētia et acꝗſitio neceſſarioꝝ feda cura et ociū. Et ex dictis ptꝫ ad illd̓ qd̓ obijcit̉ opꝰ corꝑale pōt exerceri ſinediſpēdio ſpūali ⁊cͣ. pōt dici hec ꝯcludit poſſe laborare: neceſſitatē laborādi. ē vite neceſſariū quicd fieri pt̄. Ad alid̓ qd̓ obijcit̉ neceſſitate nature vaādū ēqn̄qꝫ ab oꝑbꝰ ſpūalibꝰ. rōe apl̓ice p̄ceptōis ſil̓r⁊cͣ. dd̓m ē ſil̓e. qꝛ oꝑa neceſſitatis vt ꝯmede̓. dormire ſunt. ſine ꝗbꝰ pōt ꝑſona ſubſiſtē. Un̄ a talibꝰ ſe ſubtrahere oīno eēt ſibi manꝰ inijce̓. vn̄ qn̄ eēt opꝰ ſpūale oꝫab illis ꝓpter alia deſiſtē. Pre. p̄ceptio apl̓i vniuerſaliter ē obligatoria: ſꝫ ꝓpter aliqͦs ꝓpt̓ fines aliqͦs ſic̄ tactū ē. Pre. argum̄tū ꝯcludit debitū ſꝫ poſſe. Ad alid̓qd̓ obijcit̉. lꝫ ꝓpt̓ aliquā neceſſitatē occupatōis ꝯueīaalicui ꝑſone ſe ſubtrahe de labore maūali. ꝓpt̓ debētvl̓r oēs ⁊cͣ. pt̄ dici ſic̄ licitū ē maioribꝰ ceſſare ab oꝑbꝰcorꝑalibꝰ ꝓpt̓ alias et vtiliores occupatōes: ſic et mino