Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ꝯſiſtūt ꝙͣ quantū in exteriores. ſi demones ire pn̄t ī exteriores vt tēptare iſtū vel tēptare: magis ꝙͣtū ad interiores: vt bn̄ velle orare mētalē hmoi. Pre. angl̓i apoſtate nat̉al̓r diligūt ſe. vn̄ magis diligūt ſe ꝙͣ odio hēant homīes. Sꝫ qn̄ vidēt hoīes ſuas tēptatōes ꝓfice̓: eos deſinūt tēptare. ceſſant a malo actu in ꝓximū ipſiꝰ ꝓfectumdeteſtātes. multo fortiꝰ videntes malicia ē nob̓ nociuaceſſant ab illa. qꝛ ſue nat̉e ē leſiua. Sꝫ ſi ſic: pn̄t bona appetere orare deū. hmōi face̓. ⁊cͣ. Ad oppoſitū. Dam.Or̄o ē aſcēſus intellectꝰ ad deū. dānati aūt a deo penitusſūt auerſi. Pre. dānatis pt̄ ꝯueīre. qꝛ ī malicia obſtinati ſūt. vn̄ iuſticie obſequiū deo ī nll̓o obſequūt̉. ſꝫ or̄o nihil ē ꝙͣ obſequiū iuſticie. ſic̄ dīc glo. Mat. vj. ſuꝑ illd̓ qd̓oraueris. glo. ē opꝰ narrare ſꝫ obſecrare: qd̓ ē obſequiūiuſticie. Pre. in dānatis ē ꝯtinuꝰ aſcēſus ī ſuꝑbiā ẜm illud pͣs. Suꝑbia eoꝝ te oder̄t aſcēdit ſꝑ. ꝯtinuꝰ receſſꝰ aoſſibile ē duos motꝰ ꝯͣrios ſil̓ in eodē. or̄oſit ꝯiūctio ſpūſct̄o. ſic̄ dīc Aug. in ẜmone de or̄one ieiunio: impoſſibile ē or̄oem in dānatis. Pre. ad Ro.viij. ſuꝑ illd̓ ſpūs adiuuat infirmitatē nr̄aꝫ glo. ſolūillud qd̓ or̄o īpetrat. ſꝫ etiā ipſa or̄o int̓ gr̄e mūera reꝑit̉.nūera dānatis non poſſint ꝯuenire: qꝛ ſi ſic danati eēnt: nec or̄o. Pre. dānati orare non poſſent qn ipſipeniterēt. qꝛ ꝑs pnīe ē or̄o ſꝫ penitꝰ ſūt impenitētes. Pre.fruſtra poſtulat̉ venia vbi nll̓a ē releuās miſcd̓ia. in dānatis nll̓a miſcd̓ia ꝙͣtum ad euaſionē: ſil̓r nll̓a miſcd̓ia adpene mitigatōeꝫ. Si poneret̉ or̄o in ip̄is: eēt rōne alterius illoꝝ. vel potiꝰ vtriuſqꝫ. vr̄ nll̓o or̄o eis cōueniat. Pre. fruſtra ponit̉ or̄o vbi ad bonū nll̓a huīliatioIdeo dānati dicunt̉: qꝛ pn̄t deinceps aſſurgē ad aliqd̓ bonū. ⁊cͣ. Ad pt̄ dici. ſi appellemꝰ orare or̄oesaliqͣs ꝓnūciare: iſto orare pn̄t dānati. Si v̓o appellēꝰorare aliqd̓ pete̓: ẜm qd̓ dīc actū vocis ꝯcordante actu cordis. vel etiā ip̄m actū cordis: nll̓o orare pn̄t. clareſcit ſi ꝯſideremꝰ eoꝝ pͣuitatē: or̄ois digͣtateꝫ: dei boītatēDd̓m igit̉ pt̄ in dānatis or̄o ſi attēdat̉ prauitas. em̄ ꝯtinue moueāt̉ ꝯtēptū in deū: nll̓o p̄t ī ipſishuīlis affectꝰ. ſine or̄o ꝓprie ſūpta nullatenꝰ pt̄ eſſe. Pre.vlteriꝰ ſi attendat̉ or̄ois digͥtas. or̄o v̓tute ſua ſupͣ ſe eleuet ꝓpriū ſub̓m: ꝓpter qd̓ dic̄ Aug. ē piꝰ mētis affectꝰ indeū directꝰ. Et dam̄. ē aſcēſus intellectꝰ in deū. cum ip̄ipenitꝰ ſūt auerſi: locū in eis or̄o hꝫ. Pre. ſi attēdit̉ diuina bonitas. deꝰ a ē bonū gr̄e mūera valentibꝰꝓfice̓ elargit̉. qͣles ſūt dānati pn̄t penitē. Ad qd̓obr̄ primis tribꝰ argumētis. dd̓m nihil faciūt ad ꝓpoſi. qꝛ etſi pete dicūt̉: magis ē intelligēdū petāt a d̓o ma ſibi laxari ad bonoꝝ vexatōeꝫ: ꝙͣ ꝓprie miſerie releuationē. et p̄terea ſua or̄o tenet ꝓprie or̄ois rōeꝫ. Ad aliud qd̓ obr̄. incitāt hoīes ad orādū. dd̓m malicioſefaciūt ad ſeducēduꝫ. hmōi: qꝛ hn̄t penitꝰ in oppoſitadiſpoſitōe ad or̄oeꝫ volūtatē. ſequit̉ ſi pn̄t ſuggere̓hoībꝰ or̄oes deceptorias: ip̄i pn̄t orare ſicut decet. Adillud qd̓ obr̄. hn̄t orādi libera volūtatē. dd̓m ꝓut coactio ꝓprie ſumit̉ ꝓut ē ab extrinſeco ẜm dīc Bern̄. libertas ē coactōe eqͣliter ī deo angl̓is demonibꝰ ī nob̓qꝛ volūtate ꝓpria tenēt ſe in ſtatu a nolūt liberari. etꝓpter obſtinatōeꝫ ſuꝑbie nūꝙͣ volūtas ipſoꝝ ab ip̄o ſtatupōt mutari. tn̄ accidit ꝓpter defectū natural̓ volūtatisſꝫ ꝓpter maliciā obſtinatōis: et ſic pꝫ or̄o ī eis pōt Ad qd̓ obr̄. volūtarie ī malo ꝗeſcūt. dd̓m ph̓s ſo loquit̉ de mobilibꝰ nat̉alibꝰ violentis. volūtarijs. et pꝫ qꝛ volūtas eq̄ mouet̉ in bonū et in malū. ſic̄gͣue deorſum leue ſurſuꝫ: qꝛ in bonū moris ſe pōt: ſꝫreqͥrit̉ adiutoriū gr̄e. ī malū tn̄ ſe pōt. ſꝫ ſumēdo ꝯͣrietatem in quā pōt li. ar. tūc bn̄ verū eſt qn̄ ꝗeſcit in vno:pōt moueri in oppoſitū. Pre. eſto ita volūtarie ꝗeſcāt inmalo ſic poſſint moueri ī oppoſituꝫ adhuc ſeꝗtur arīmentū vt ſibi hoc poſſint libertatē volūtatis qͣntū eſtde ſe. Obſtinatō em̄ repugnat. vn̄ etſi ꝙͣtum ad voluntatēſb̓ſtratā v̓tibiles ſūt: tn̄ ꝙͣtū ad maliciā eiuſdē voluntatis in ſunt obſtinati. Ad qd̓ obr̄ de fide timore. dicendū illud crede̓ eſt actꝰ fidei. īmo magis eſt credulitas coacta eſt pͥncipiū merēdi vel penitēdi. expimēto em̄ penaꝝ qͣs ſuſtinent cognoſcūt illū eſſe oīpotentē apuniunt̉. verū eſt de angl̓is pͣuis et aīabus infidelibuDe fideliū aūt aīabꝰ dānate ſunt ꝓpter eaꝝ prauitatemdd̓m etſi habitꝰ aliꝗ v̓tutū in eis remāſerīt vt actꝰ ſuoscliciāt: nunꝙͣ tn̄ pn̄t merēdi pͥncipiū ī eiſdē ꝓpt̓ ſtatū .ſ. ꝓpt̓ volūtatē penitꝰ obſtinata. Sil̓r dd̓m eſt de timore.nullo merēdi ē pͥncipiū nec penitēdi: ſꝫ magis nat̉alisꝙͣ volūtariꝰ dꝫ dici. Ad illd̓ qd̓ obr̄. magis pn̄t ī actꝰinteriores: veꝝ ē ſi intelligat̉ de illis ſue ſubſūt pietati Ad alid̓ qd̓ obr̄. diligūt ſe. dd̓m bn̄ vellēt abſtinē amalo inqͣtum nat̉e ē leſiuū: tn̄ inqͣtuꝫ ē diſplicitiuū. etin hoc ſolū ē p̄ncipiū merēdi. em̄ alicui diſpliceat malum ꝓut ē dei offenſiuū: ſine gr̄a eſſe pōt.Queſtio. xcij. A quo eſt aliquid petendū in oratione.Onſequēter queritur. a eſt aliqd̓ petendū in or̄one. hoc ēq̄rere quem debent orantes orare. Primoergo querit̉ hic. vtrū a creatura. Secunvtrum a creatore.Nembrum primumIrca primū q̄runt̉ qͣtuor.Prīo vtrū petēduꝫſit a creatura irrōnali. Scido vtrū creat̉a rationalis ſit petenda. Tercio vtrū exn̄s ī purgatorio ſit oranda. Quarto ſi bt̄i in patria ſint orandi.Articulus primusD primū ꝓcedit̉ ſic ad ꝑteꝫ affirmatiuā. quicꝗd pōt adorari: orari. adoratō em̄ dic actummagis ordinatū immediatū deo ꝙͣ or̄o. ſꝫ inſenſibilia vimagīes crucē xp̄i adoramꝰ: creaturas īſenſibiles poſſumꝰ adorare. Itē creat̉a inferior pōt mediū merendapud deū. mediū impetrādi meritoriū apud deū: itavidet̉ orādi. Itē vna qͣre ſacr̄a ſunt inſtituta ī materia corꝑali ē huīliatō. vt ſe erigēdo ꝯͣ creatorē ſuū peccauit: huīliando ſe ſuo inferiori gr̄aꝫ mereat̉ apud deū. ſꝫtanta vel maior huīliatō reꝗͥrit̉ in orādo. vn̄ deuote orantes ad terrā ſe total̓r ꝓſternūt. rōne ꝗs meret̉ huiliando ſe: adorādo creat̉aꝫ inſenſibilē: meret̉ huīliādo ſeip̄amorādo: ita vt priꝰ. Pre. hug. diffiniēs or̄oeꝫ dīc. ēuerſio huīleꝫ piū affectū in deū: nihilominꝰ tn̄ qꝛ afficimur circa alid̓ a deo. vt ſūt ſct̄i. oramꝰ illos. ē ẜm ip̄mqꝛ v̓tus or̄ois ē affectō ſꝫ plerūqꝫ afficimur circa inferioēscreat̉as. vtpote imagīes crucem xp̄i: ⁊cͣ. Pret̉. ſi ẜmbern̄. or̄o eſt oris: circa qd̓ rōnabil̓r ꝯuerti iuſte pōtoris: or̄o. ſꝫ circa creaturaꝫ irrōnalē exercet̉ ſine viciooris. de tl̓ibꝰ rōnabil̓r rōcinat̉. ⁊cͣ. Cent̓. locutōē actꝰ rōis. ē ad cognitiōeꝫ generādo. ſoli creat̉enali ē loq̄ndo ꝓprie or̄o. Or̄o at̄ vocal̓ locutio eſt for̄ata:ſoluꝫ rōnabili effūdēda. Pre. ſi creat̉e īferiores deueīre pn̄t ī cognitōeꝫ vocal̓: ml̓tofortiꝰ nec mētalis. Pre. duplici ex aliqn̄ oramꝰ aliū. vel vt ſb̓ueīat: vel vt intuentōne int̓cedat. pͥmū ſoliꝰ ē dei: ſcd̓m rōnalis creat̉e ſolius.neutꝝ aūt inſenſibil̓ vel brutal̓. ⁊cͣ. Pre. or̄o ſpēs ē latrie ſiue cultꝰ dīni. cultꝰ dīnꝰ creat̉e īferiori nullatenꝰ ſit exhibēdꝰ: nec or̄o ē effūdēda. Pret̉. ꝯtēplatō genꝰeſt ad or̄oeꝫ. qꝛ lectō meditatio or̄o ſūt ſpēs ꝯtēplatōis.ſꝫ ꝯtēplatio ē circa iſtas inferiores creat̉as: nec oratō Rn̄. creat̉a corꝑalis ſiue ſenſibilis ē orāda. Adillud qd̓ obr̄. talē creat̉aꝫ vipote crucē adoramꝰ. dd̓mẜm dam̄. iiij. li. iij. c. lignū crucis qd̓ ſct̄ificatū eſt ſanguine xp̄i adorandū eſt. alie at̄ cruces niſi ꝓpter ip̄iꝰ typuꝫUn̄ ſi loqͣmur de cruce xp̄i rōne qua ē nob̓ materia meriti ſalutis: aliqͣ reuerentia ſpālis ei debet̉ non alijs: ſꝫ hec ē latria vel dulia: ſꝫ modꝰ ꝗdā ſpālis. Si aūt loqͣmuripſa inꝙͣtum eſt crux xp̄i: adoratōne latrie adorat̉. om̄s