QueſtioArticulus quintꝰnſequenter querit̉ ſpālius de aliquibꝰ ꝑticizātibꝰ cū fure. Participat̉ eī aliꝗs re furtiuaaut ꝑ ſucceſſionē hereditariā: aut ꝑ dationem:aut ꝑ ꝯtractū venditōnis ⁊ emptōnis. ponat̉ em̄ talis caſus. ꝙ aliquis pr̄familias decedat ꝗ hꝫ tres marcas auri.quaꝝ vna eſt furtiua: et dimittit eas tribꝰ filijs ſuis cuilibet vnam. nō determinās q̄ ſit furtiua: ſꝫ in generali dicatvnā illaꝝ eſſe furtiuā. Quero an ꝗlibet illoꝝ ꝑ ſe teneturreſtituere marcā. an om̄s ſimul ſumpti ita ꝙ nullꝰ ꝑ ſe? etvidet̉ ꝙ vltimo mō: qꝛ nullꝰ obligat̉ ad ſoluendū totuꝫ debitū pr̄is. ſꝫ ad ꝑtem tm̄: qꝛ tm̄ in ꝑte hereditatis ſuccedit.¶ Contra. ꝗlibet ꝑ ſe dubitat an habeat marcā furtiuamgͦ dubitat an̄ habeat rem alienaꝫ ⁊ ꝯmittit ſe diſcrimini: ſinon reſtituat marcā. et ita peccat mortaliter. gͦ quilibꝫ tenetur reſtituere totā: vt in pct̄m mortale non labat̉. ¶ Solutio. ꝗlibet illoꝝ tenet̉ reſtituere tm̄ terciaꝫ ꝑtem. ⁊ n̄ valet hec argumentatō ꝗlibet ꝑ ſe dubitat an habeat marcāfurtiuā ⁊c. nō tn̄ ꝯmittit ſe diſcrimī ſi totā n̄ reſtituat: ꝗareſtitutio dꝫ fieri ab om̄ibꝰ tribꝰ. vn̄ quilibet illoꝝ peccatſi portionē ſuā nō reſtituat. ¶ Ponat̉ adhuc ꝙ veꝝ cōſtatꝙ duo nō velint reſtituere aliꝗd de marca: tenet̉ ne ille tercius totā reſtituere? Rn̄. ſine piudicio ꝙ non. nō em̄ tenebatur ꝗlibet illoꝝ ad reſtitutōeꝫ inſoliduꝫ: ſꝫ vnuſꝗſqꝫ adportionē ſuā: ſicut receperunt portionē in bonis pr̄is. Siem̄ oīa bona eſſent ad vnū reuoluta: eſtimo ꝙ teneretur.¶ Item querit̉ an ille ꝗ hꝫ rem furtiuā ꝑ ꝯtractū emptionis vel venditōis. tenet̉ eam reſtitue̓? Ꝙ ſic: videt̉. qꝛ nulla talis venditō eſt ẜm ius diuinū ꝯueniēs. minꝰ em̄ malūeſt dare reꝫ furtiuā ꝙͣ vende̓. ſꝫ nō licet furi vel raptori dare reꝫ furtiuā vel reciꝑe ab aliqͦ ſcienter: gͦ nō licet eaꝫ vendere vel emere. gͦ ſi eā ſcit emens furtiuā: tenet̉ eā reſtituē¶ Item fur vel raptor nō pōt dare vel vende̓ reꝫ furtiuamveriſſimo dn̄o .ſ. deo. qꝛ deo īmolantis ex iniqͦ oblatio eſtmaculata Eccͣi. xxxiiij. ¶ Itē in eodē ꝗ offert ſacrificiū exſub̓a pauꝑerum. qͣſi ꝗ victimat filiū in ꝯſpectu patris ſui.¶ Item yſa. lxj. Ego dn̄s diligēs iudiciū et odio hn̄s rapinā in olocauſtū. gͦ multominꝰ licet furi dare vel vendererem furtiuā alij. atem ꝗ emit reꝫ furtiuā ſcienter: ſcit illam eſſe rē euincibilē. vel forte nō euincat̉ ab illo cuiꝰ eſt:qꝛ timet laborē et expenſas: gͦ emens cum ſana ꝯſcīa illamnō reſtituere nō pōt. ¶ Item et ſi res furtiua nō eſſet euincibilis. qꝛ ꝯſumpta eſſet: nō ob hoc abſolutꝰ eſſet apd̓ deiille ꝗ ſcient̓ rem furtiuā ꝯſumpſiſſet. īmo magis puniēdeſſet: quia nō ſaluaſſet integrā. Legit̉ em̄ Exo. xxij. ꝙ ſi ꝗsfuratus fuerit ouem vel bouē. et occiderit vel vendiderit.qn̄qꝫ boues pro vno boue reſtituet. et quatuor oues ꝓ vnaoue. ſi inuentū fuerit apud euꝫ. ſcꝫ furem quod furatꝰ fuerit viuens. ſiue bos. ſiue aſinus. ſiue ouis: duplū reſtituet. Et ita magis puniebat̉ ꝗ rem furtiuā ꝯſumpſerat: ꝙͣ ꝙintegram ſeruauerat. patet ergo ꝙ nullus ſana ꝯſcientiapōt retinere rem quā ſcit eſſe furtiuam. ¶ Contra. ille quihabet rem furatam ꝑ ꝯtractum modo iam dicto: nō damnificat ꝓximū: qꝛ nulio mō cooperatꝰ eſt dānatōne ꝓximiexqͦ nō reddit furem impotentē ad ſoluendū. ¶ Rn̄. ꝙ ille qui habet rem furtiuam ꝑ ꝯtractum vel alio modo iamdicto: tenet̉ ad reſtitutōneꝫ. Ad huiꝰ rei euidentiam nota.y pct̄m ſeꝗtur pena. et iuſte punit̉ pena pct̄m. et maiꝰ maori. Cū hoc nota. ꝙ fur qui occidit aīal furatum. grauiꝰpeccat alienās rem furtiuā dando vel vendendo: ꝙͣ ſi illāintegram reſeruaret. Und̓ nec vendere nec dare licet furirem furtiuā: ne ſe reddat impotentē ad reſtituendum. Un̄Ecc̄i. xxxiiij. Qui offert ſacrificiū de ſub̓a pauperis quaſiqui victimat filium in ꝯſpectu patris. gͦ peccat mortaliterdando rem furtiuā etiā deo: qꝛ impotente ſe redit ad reſtituenduꝫ. Unde ꝑ ip̄m nō ſtat qͦ minꝰ. ꝗn pauꝑ cui abſtulitrem ſua moriat̉ fame: cooꝑator ē homicidij. vn̄ ſeꝗtur. panis egentium vita eſt pauperis. qui defraudat illum hō.lxxxvj.ſanguīs eſt. vnde peccat fur vel raptor. ſi dat vel vendit rēfurtiuam vel non ꝯſumit. peccat etiam mortaliter recipiens eam gratis. vel emens a fure ſciens eam furtiuaꝫ: niſi valde ei ſit neceſſaria. vtpote in vltima neceſſitate. quiadat occaſionem pct̄i mortalis ipſi furi. ſicut peccat mortaliter qui accipit pecuniā ad vſuram: cum det occaſionempeccati mortalis vſurario. niſi in neceſſitate. tunc em̄ nonoat occaſionē peccandi ſi reddit ius ſuuꝫ vſurario. qui tenetur gratis cōmodare pecuniam indigenti. Iuxta illudLuc. vj. Mutuum date nihil inde ſperantes. dicimus ergo ꝙ cum habet quis conſcientiam rei aliene. ſiue illamobtinuerit per dationem ſiue ꝑ emptionem: tenetur illamreſtituere. non domino cum ꝯſcientia ꝗ eam furatꝰ ē non liberet̉. ſed qui eam hꝫ ꝑ emptōem debet eaꝫ vendenti reſtituere vt accipiat preciū. magis em̄ dꝫ ſibi ꝓdeſſe ꝙͣ alij. etdebet inducere furē ad hoc vt reſtituat eam vero domino.¶ Ad id qd̓ obijcit̉ in ꝯtrariū in ꝑte patꝫ rn̄ſio. qꝛ ꝗ emitrem furtiuā: damnificat eū cui ſubtracta eſt. reddendo furem impotentē ad illā reſtituendaꝫ. et ipſi furi audaciamp̄ſtat alia furandi: eo ꝙ expedit illū de re quā furatus eſtet videt̉ eidem ꝯſentire.Articulus ſextusOnſequēter querit̉. ſi turpiter acꝗrens vt aleator. vel luſor. vel alio mō. vel meretrix: teneantur reſtituere ſic acꝗſitū? Ꝙ aleatores teneantur: videt̉ ꝑ hoc ꝙ iura ciuilia iubēt acꝗſita per aleam reſtitui: ⁊ ꝯpetentibus actionibꝰ ſic amiſſa repeti. ergo taliter acꝗſita nō iuſte poſſident̉ a poſſeſſore. ergo debet reſtitui. ¶ Contra. qd̓ acquirit̉ ꝑ interuentōneꝫ pacti inter ꝑtes ⁊ obligatōes dicti: iuſte acquirit̉. nec reſtitui teneturalioꝗn neqꝫ pactū neqꝫ veritas condicti obligaret. ſed pactum interuenit int̓ aleatores ⁊ aſſertio ꝯdicti ſiue veritaiis. gͦ acquiſitū ab aleatoribꝰ iuſte poſſidet̉: gͦ nō ē reſtituēdū. ¶ Rn̄. ꝙ aleatores niſi fraudes īmiſceāt in ludis ſuis. nō de ſcricto iure tenēt̉ ad reſtitutōeꝫ. pactū eī interuenit inter ꝑtes: ꝙ vterqꝫ ꝑti placet ⁊ obligatio ꝯdicti. Unde ẜm pactū illud et obligatōeꝫ condicti: nec ille qui amiſit de iure pōt repetere: nec ille qui lucratus eſt tenetur reſtituere. Et ꝙ antiqua iura iubent illud reſtitui: et concedunt actione repetendi: nobis videtur magis eſſe qͣſi ſatiſfactio ꝓ pct̄o ꝙͣ obligatio ad reſtitutionem. Non eſt enimhoneſtū hmōi. nec licitū: nec honeſta occupatō in talibusīmo multū ſepe dānoſa efficit̉ reipublice. cū occaſione ludi diſtrahant̉ poſſeſſiones. et exhereditentur ſucceſſores ⁊poſteri. vn̄ Iuſtinianus dicit. ꝙ aleaꝝ ludꝰ ꝓdijt in lacrimas. vn̄ ad cohibitōnem mali ſubſequētis data eſt iſta lexde aleatoribꝰ. Sicut et in foro pnīali iniungit̉ ſepe ſatiſfactio pecuniaria. nō ſolū eis qui lucrant̉: ſꝫ etiā ꝗ amiſerūtvt reprimat̉ inhoneſta occupatio ⁊ malū ſubſequens.Similiter queriturᵐ. §. j.de acꝗſitis in torneamētis. vtrū debeāt reſtitui? et videt̉ ꝙſic: cū torneamēta ſūt ꝓhibita ab eccīa. q̄ aūt ꝯͣ ꝓhibitōemeccīe ſūt acꝗſita: vt videt̉: non ſūt iuſte poſſeſſa. gͦ dn̄t reſtitui. ¶ Cont̄. q̄ acꝗrunt̉ in torneamētis ſi acꝗrunt̉ cū interuentōne pacti ⁊cͣ. vt priꝰ. ¶ Rn̄. ꝙ acꝗſita ī torneamētisnō eſt neceſſe reſtituere. eo ꝙ illoꝝ tranſferūt dn̄ium rōnelegis inſtitute int̓ torneamētores. Nec valet hoc argumētum hec ſunt acꝗſita ꝯtra ꝓhibitōeꝫ eccl̓ie: gͦ reſtituenda.qꝛ ſi ſunt acquiſita ꝯtra ꝓhibitionē eccleſie: nihilominusilloꝝ tranſfert̉ dn̄ium. ſi aūt nō eſſet tale tranſlatū dominiū: neceſſe eſſet illa reſtituere ⁊cͣ.Similiter queritur. §. ij.vtrū acꝗſitū meretricio debeat reſtitui? Ꝙ ſic: videt̉ ꝑ illd̓qd̓ iniuſte acꝗrit̉ iuſto titulo nō poſſidet̉. qd̓ iniuſto titulopoſſidet̉: iuſto dn̄o dꝫ reſtitui. ¶ Pre. qd̓ vſura acꝗrit̉ qꝛ īiuſte acꝗrit̉ reſtitui dꝫ: ſimiliter videt̉ de acꝗſito ꝑ me̓tricium. ¶ Itē math̓. vij. nō pōt arbor mala fructꝰ bonos face̓.ſꝫ meretricari maluꝫ eſt: gͦ ꝑ illud nō pōt fieri poſſeſſio bo-