Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

quia ille qui dat alicui ypocrite quem eſtimat bonum etreligioſum. non dat ſe loquendo ypocrite: ſed interp̄tatiue viro religioſo. vn̄ non tranſfert̉ dominiuꝫ rei date adypocritaꝫ. vnde ypocrita eſt poſſeſſor iuſte rei date: ſedvſurpatiue et inuito: rei aliene ꝯtrectator. ꝓpter qd̓ tenetur ad reſtitutōeꝫ. Rōnes ergo ſunt illa ꝑte poſſuntꝯcedi. adminus gratia termini. Ad id qd̓ obijcit̉. illecui cōfertur p̄benda ab ep̄o qui credit̉ eſſe bonus licet ſitmalus non tenet̉ ad reſtitutiōeꝫ. dicendū eſt ſil̓e. ꝗalicet ille qui ꝯfert illi p̄bendam credat illum eſſe caſtū: tn̄ille cui ꝯfertur fraudem nullā ꝯmittit ꝓpter quā illi ꝯfert̉quia ſimulat ſe caſtum tali intentōne. vn̄ licꝫ ingrediēsſit malus vtpote fornicator. licitus tn̄ eſt ingreſſus ad prebendam. vn̄ tenet̉ reſtituere. ſed acquirens aliquid perypocriſim tenet̉: ꝗa ingrediens eſt vicioſus. vicioſus ingreſſus: ꝗa fraude dolo ingredit̉. ſed ſi īgrederet̉ per fornicatōeꝫ. ſicut ſi ep̄s matrē vel ſororē clerici cognoſceretob hoc ei daret: tenet̉ clericus reſignare cognita veritate. Ad id qd̓ obijcit̉. qui fornicando aliꝗd acꝗrit tenetur reſtituere. dicit em̄ Aug. me̓trix turpiter agit quiamere trix: ſꝫ turpiter agit: qꝛ accipit. vn̄ lꝫ acꝗrat meretrix meretricādo. tenet̉ tn̄ reſtituere: qꝛ ꝯmittit fraudem acꝗ̄rendo. recipit em̄ preciū corꝑis ſui locati ad fornicationem ꝑpetrandā. Un̄ ſecus ē de illo acquirit ypocriſim. qui eo qd̓ acquirit fraudē iniuſte poſſidet qd̓ acquirit acquiſitū inuito dn̄o ꝯtrectet. ſicut tactū ē. Adaliud dicendū. deformatio actꝰ acꝗſitionis eſt cauſa:qͣre dꝫ acquiſitum reſtitui: ſed potius fraus ꝯmiſſa in acquiſitōne efficit̉ rei acquiſite tranſfert̉ dominiū: ſꝫinuito dn̄o ſe loquēdo ab ypocrita ꝯtrectatur. Ex dictispꝫ rn̄ſio ad vltimū. vt em̄ tactū eſt. dominiū rei acquiſiteypocriſim tranſfert̉ ad ypocritaꝫ: ſicut dn̄ium rei acꝗſite aliud pct̄m. ſicut cupiditatem vel fornicatōnem. etalia genera pct̄oꝝ: vt pꝫ ex dictis. Articulus terciusOnſequenter querit̉. ſi diues mentiēdo ſe eſſepauꝑem acꝗrat aliꝗd teneat̉ ad reſtitutōnem? ſic: videtur per hoc. talis dolo et fraude acquirit: etꝓximū damnificando acꝗrit. qͣre tenet̉ ad reſtitutōnem. Item idem videt̉ ſil̓e ab illo acquirit ypocriſim. Item ſil̓ator alteriꝰ ꝑſone ſi ſil̓ationem acquirit aliꝗdtꝑale illud tenet̉ reſtituere. ſicut ſi ꝓmiſi ſorti centuꝫ marcas. et plato ſil̓et ſe eſſe ſortem. obtineat a me centū marcas: tenet̉ ad reſtitutōꝫ. ſi ſil̓ator alterius fortune. ſicutcum diues ſil̓at ſe eſſe pauperē. obtineat illam ſimulationem multa bona que deberent dari pauꝑibus: tenet̉ illareſtituere. Contra. hꝰ mōi dona et illa maxime obtentupauꝑtatis bn̄dictōnes dicunt̉ in ſacra ſcriptura. vn̄ gen̄.xxxiij. dixit Iacob ad eſau. Suſcipe bn̄dictōeꝫ quā attulitibi. Item. ij. Corī. ix. neceſſariuꝫ eſtimaui rogare frēs. vtp̄ueniant nos p̄parēt repromiſſaꝫ bn̄dictōeꝫ ⁊cͣ. loquitur de collectis fiebāt in ſct̄os. ſꝫ ſil̓atio alteriꝰ ꝑſone inbn̄dictōnibꝰ irritam facit bn̄dictōnem. Un̄ gen̄ .xxvij.Iacob ſil̓auit ſe eſſe eſau recepit bn̄dictōneꝫ. nec fuit irrita illa bn̄dictio: licet fraudem fuerit obtēta. Un̄ yſacdixit. Uenit germanꝰ tuꝰ fraudulēter accepit bn̄dictōeꝫtuā. Item ſi ep̄s credit ordinare ſortē ordinat platonēordinatus eſt plato non ſortes. ſil̓atio facit bn̄dictionem irritam. licet fraus innixa fuerit. et ita videt̉ teneantur p̄dicti ad reſtitutōnem. Rn̄. licet ſit penitus ſil̓e de errore ꝑſone de errore fortune. vt pꝫ in matrimonio vbi ſil̓atio alteriꝰ ꝑſone impedit matrimoniū. ſimulatio alteriꝰ fortune impedit tn̄ in ꝓpoſito caſu dicimus. diues ſil̓at ſe eſſe pauꝑeꝫ: tenet̉ ad reſtitutōꝫ eiꝰqd̓ ſil̓atōeꝫ acꝗſiuit. ſꝫ reſtituere ei a accepit: qꝛ illemeritum hꝫ apud deū. qꝛ dedit intuitu pauꝑtatis. ſꝫ tenet̉reſtituere pauꝑibꝰ quibꝰ ille dediſſet. ſi non erraſſet: ſiſtet illi qui ſint. Ad aliud dd̓m. ſicut dictum eſt ypocrita qui acquirit ypocriſim tenet̉ reſtituere: ſimiliter etiſte qui mentit̉ ſe eſſe pauꝑem ſit diues. et ſic mentiēdodoloſe et fraudulenter: acquirit ea que danda erāt pauperibus. Et notandū eſt hic. eſt ſimile de bn̄dictōne ſpirituali corꝑali. qꝛ benedictio ſpūalis a deo eſt. vt habet̉Nūe. vj. Inuocabūt ſac̄dotes nomē meū ſuꝑ filios iſrael ego bn̄dicam eis. Unde ſil̓atōeꝫ alterius ꝑſone irritatur ordo et bn̄dictio ſpūalis. cui em̄ deꝰ bn̄dicit: bn̄dictus eſt. eniꝫ deꝰ pōt decipi. Iob. xiij. aut decipiet̉ vtnoſtris fraudulentijs: qͣſi diceret. Sꝫ bn̄dictio corꝑaſiue datio el̓yne hoīs opus eſt qui decipi pōt. v̓o dicit̉venit germanus frater tuꝰ ⁊cͣ. fuit iſta fraudulentia ſonans in malum. Licuit em̄ Iacob ſubripere primogeEſau tanꝙͣ violento et poſſeſſori: quia dn̄s ꝯtuleratgenita Iacob. qd̓ intellexit yſaac ꝯfirmādo dedit benedictionem dicens: et eris benedictus. ſicut dictum eſt in p̄cedenti q̄ſtione. recuꝑat rem ſuā furtiue a fure facitfurtum ſimpliciter.Articulus quartusOnſequēter querit̉. ſi currens fure teneturad reſtitutōeꝫ acꝗſitoꝝ ſic currendo. ſunt nouem modi currendi cum fure vt dicunt. de quorum ſingulis pōt rōnabiliter dubitari. Primo aūt modo curritur fure: aliꝗs p̄cipit alicui male facere. ſicut occide̓ velfurari. et ille occidit vel furatur. ſimiliter in alijs malisactionibꝰ. Un̄ dicit̉ Math̓. ij. Mittens herodes occiditom̄es pueros erant in bethleem ⁊cͣ. occidiſſe dicit̉: quiaprecepit occidere. Scd̓o inꝗnat̉ quis mala actione alterius: qn̄ conſulit ei male agere. Unde iob. xij. adducetſiliarios in ſtultum finem. Tercio conſenſum. Ro. j.Qui talia agunt digni ſunt morte. non ſolū qui faciunt: ſꝫetiam qui ꝯſentiunt facientibꝰ. Quarto modo adulationem: qn̄ aliquis laudat male factorē de malefacto ſuo.yſa. ix. Et erunt bt̄ificant ppl̓m iſtum ſeducentes: et quibeatificant̉ precipitati. Quinto qn̄ quis recipit raptorēvel furem in domo ſua rapina. yſa. iiij. Rapina pauperis in domo veſtra. Sexto cum habet aliquis ꝑteꝫ rapine vel furti ſciēter. ſicut illi ſcienter recipiunt pecuniasab vſurarijs quā ſciunt eſſe de vſura. yſa. j. Principes infideles ſocij furū. Septimo qn̄ aliꝗs videt aliquem furari vel rapere tacet: cum clamorem poſſet exterreri malefactor: et ſic dimittere malium opus. Unde Deutro. xxij.Si puellam virginē deſponſauerit vir. inuenerit eaꝫ aliquis in ciuitate et ꝯcubuerit cum illa: duces vtrūqꝫ ad portam ciuitatis illiꝰ lapidibꝰ obruent̉. puella qꝛ clamauit eſſet in ciuitate. Octauo qn̄ ꝗs non reſiſtit furi vl̓malefactori cum poſſet reſiſtere. vn̄ Prouerb̓. xxiiij. Erueeos ducunt̉ ad mortē: trahunt̉ ad interituꝫ liberare ceſſes ⁊cͣ. vn̄ caret ſcrupulo ſocietatis occulte: manifeſto facinori deſinit obuiare. Nono celatōem videlicꝫ querit̉ res furtiua vbi ſit. et ille qui ſcit vbi ſit: nonmanifeſtat. Un̄ prouerb̓. xxix. Qui cum fure ꝑticipat: oditanimā ſuam. adiurantē audit et indicat. Iſtis nouemmodis ꝯtingit aliquem maculari pct̄o furis vel raptoris.vn̄ pct̄ori dr̄. Si videbas furē currebas eo. pͣs. xlix. Retinent̉ aūt iſti modi iſtis verſibꝰ. Iuſſio ꝯſiliuꝫ conſenſuspalpo recurrēs. Participans mutꝰ obſtans manifeſtans. Currere fure faciūt furtiqꝫ reatum.Sic itaqꝫ queritur .§. j.de his caſibus. Et primo de primo. vtrum ille qui p̄cipitraꝑe vel furari tenet̉ ad reſtitutōeꝫ furti vel rapīe? ſicvidet̉. qꝛ occaſiōeꝫ dāni dat ꝓxīo ſuo. aūt dat occaſiondāni: dānū feciſſe videt̉. aūt dānū facit dꝫ dānū reſtituē Iteꝫ iſte ē culpabilis culpa furti et pena ē ſequela culpe puniendꝰ eſt pena furti. pena aūt furti eſt reſtitutō damni illati cum alia quam iniūget diſcretus ſacerdos. IteMath̓. xiij. alligate zizaniā per faſciculos. glo. faſteꝫqꝛ modo quiſqꝫ puniet̉. ẜm glo. ſil̓es in culpa debeteſſe ſimiles in pena: tam ille qui rapit ꝙͣ ille qui p̄cipit. tenet̉ ad reſtitutōneꝫ cuꝫ ſint ſil̓es in culpa. Contͣ. illep̄cipit rapere vel furari non ꝑticipat furti vel rapti. ſup