Queſtiopeccatum nō determīat ſibi vim vnaꝫ in qua eſt vt ī ſubiecto: ſꝫ ml̓tas. igit̉ cū pnīa ſit deſtructiua oīm vicōꝝ ⁊cͣ.Dicendū ꝙ prima eſt falſa: quia omnē peccatū ē in volūtate rōnali ſiue diſcretiua ſiue li. ar. vn̄ general̓r dico ꝙoīs virtus gratuita ē in li. ar. ſiue voluntate li. ar. ſil̓r ⁊pct̄m. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ virtutes reꝗrūt ml̓tas vires ad hͦ ꝙ ſint. ſicut prudentia rōnaleꝫ: temꝑantia concupiſcibileꝫ. igit̉ ⁊cͣ. Dicendū ꝙ ad eſſe virtutū ratōne qͣvirtutes ſunt formaliter dicende nō requirūt̉ vires ml̓teimmo ſufficit li. ar. tn̄ ꝙͣtum ad eſſe materiale ⁊ inꝙͣtumreferunt̉ ad actus exteriores requirūt̉ multe. ſicut fidesrōne qua eſt cognitio quedam requirit cognitiuā. ratiōeauteꝫ qua importat voluntariū aſſenſuꝫ reſpectu primeveritatis requirit affectiuā. Similiter eſt d̓ prudentia ⁊alijs. ¶ Ea que on̄dunt ꝙ pnīa eſt in vna vi vel potentiaconcedo. vnde ꝯcedo ꝙ eſt vnicus habitus ſingularis. vn̄nō poteſt eſſe niſi in vna vi. Pret̉. actus primꝰ pnīe nōvariatur formalit̓ ſꝫ materialit̓ tm̄. ẜm ꝙ pnīa dic̄ aliquēactū pnīe. vt dolendi in iſto ſiue circa iſtud ⁊ illud. Undedico ꝙ pnīa prout eſt virtus ſiue habitus anime vnicuseſt ⁊ vnicam debet habere vim in qua ſit. Aliquibꝰ fortevidebit̉ hec ſentētia minus conueniēs. quia cōmuniter adoctoribus ⁊ patribꝰ noſtris ſolent tres virtutes theologice ẜm has tres vires diſtīgui ⁊ illis aptari. que diſtinctio ⁊ aptatio minime ꝯgruit eis: niſi in viribꝰ ip̄is eēttanꝙͣ in ſubſtantijs. ⁊ ita hec ſentētia a ſentētijs patrū videtur diſſentire. Pret̉. qꝛ videt̉ aliꝗbꝰ ꝙ virtutes ſunt īviribus aīe egredientibꝰ in actū imꝑatū: nō ī ip̄is imꝑātibus. hoc aūt nō videt̉: cum magis ꝯueniat ꝙ aīa informet̉ ⁊ ꝑficiatur informatōne ⁊ ꝑfectiōe vis nobilioris ꝙͣminus nobilis. ⁊ etiā magis ſunt iſte aꝑte informationivirtutum ꝙͣ ille. Pret̉. magis cōuenit ꝙ inferiores motiue rectificent̉ ⁊ informent̉ virtutibꝰ que ſunt in ſuꝑioribus motiuis ꝙͣ econuerſo. Nec ſi ſentētia predeceſſoruꝫfuit ꝙ inferiores motiue .ſ. rōnalis ꝯcupiſcibilis ⁊ iraſcibilis informent̉ ⁊ rectificēt̉ tam virtutibꝰ theologicis qͣcardinalibꝰ: non ꝓpter hoc neceſſe eſt ꝙ ſint in illis ſicutin ſubſtantijs: ſꝫ potius in ſuꝑiori motiuo ſcꝫ li. ar. a ꝗbꝰin parte eliciūt actus ſuos. libeꝝ ar. eniꝫ imꝑando inferioribus virtutibus mouet illas ad executionē voliti ⁊ iudicati. vnde dicit̉ impetere ⁊ agere. Pret̉. ſi virtutes rectificantes motiuas egredientes in actū eēt ſemꝑ ī illisvt in ſubſtantijs: tūc oportet ꝙ eēt qn̄qꝫ in ſenſuali motiuo vt in ſubiecto.Queſtio. lvj. de ordine penitentie.Cquitur de ordinepenitentie. Et primo ꝙͣtum ad ortuꝫ ſiue originem. Secundo ꝙͣtum ad vſuꝫ.Nlembrū primūIrca primum duo queruntur. Primo queritur de ordine dicendi. Secundo veritate dicti.Arficulus primusRimo querit̉ d̓ verbo illo glo. Math̓. iij. Penitentiā agite. qd̓ eſt: pnīa timore cōcipit̉: ſic.Cum quelibet virtus infundat̉: nō videtur ꝙfiat in aliquo ꝑ conceptōꝫ. ¶ Iteꝫ exquo ip̄ius actꝰ nobilior eſt generatō ꝙͣ conceptio: quare dicit̉ magis concipitimore ꝙͣ generare. ¶ Rn̄ſio. ꝙ pnīa dicit̉ concipi timore trāſſumptiue. dicit̉ ⁊ hac ſimilitudine fetus in quadāruditate ⁊ deformitate concipit̉. poſt ſollicitudine natuēmaterialiter ⁊ diu oꝑantis magis ⁊ magis diſtinctionērecipit quouſqꝫ conſumat̉ in debita forma ⁊ ſpecie. Similiter qn̄qꝫ peccator metu amoris dolet ⁊ atterit̉ de peccatis: ⁊ ꝓponit penitere ⁊ preꝑat ſe ad penitendū. ꝗ ꝗdeꝫdolor ſiue attritio potius ip̄m ꝓpoſitum penitēdi ē qͣi cō-.lvj.ceptum rude ⁊ informe in prima excitatiōe timoris. ⁊ ſꝑplus ⁊ plꝰ ẜm ꝙ peccator magis p̄parat ſe: magis ⁊ magis accedit ad formā quouſqꝫ informet̉ infuſione gratie.¶ Ad hoc igit̉ qd̓ obijcit̉. qꝙ pnīa virtus infundit̉. igiturnō concipit̉. Dicendū ꝙ nao ſequit̉. quia non cōcipitur vtens in ſuo eſſe completo: ſꝫ potius ſicut informe ſiue materiale: hoc eſt in ſui preꝑatiōe. ſicut homo concipi dicit̉in ſua materia rudi ⁊ informi. ¶ Ad illud qd̓ querit̉: qͣremagis dicit̉ concipi ꝙͣ generari. Dicendū ꝙ generari dicit motū vel mutatōꝫ relatam ad ꝑ ſe cauſam generati ⁊ꝑfectam. fetus .n. eſt a generante vt ab efficiente ꝑ ſe. Cōcipi auteꝫ dicit motum relatuꝫ ad cauſam nō efficienteꝫper ſe ⁊ primo: lꝫ quodāmodo cooꝑanteꝫ. vnde qꝛ timornō eſt efficiens ꝑ ſe ſꝫ remote cooꝑans: nō debuit dici generari a timore ſꝫ ſolum concipi. ¶ Si obijciat̉. ſꝫ penitētia concipit̉ a timore ⁊ hec conceptio eſt in aīa a timore:igit̉ timor eſt ſicut pater ⁊ ita generans. Rn̄ſio. cuꝫ dicitur a timore cōcipi pnīam. ꝙ dico. a. eſt nota efficiētis remoti ⁊ ꝑ accn̄s ⁊ nō eſt nota principij vt efficiētis per ſe.vnde etſi ſit efficiēs aliquo modo: nō debꝫ dici efficiēs vtgenerans: immo in ſignū ꝙ pnīa vt eſt a timore: eſt quaſimateriale ⁊ informe dicit̉ ꝯcipi a timore.Articulus ſecūdusOnſequent̉ querit̉ de veritate verbi ꝓpoſiti.Querit̉ gͦ: quare magis dicit̉ pnīa cōcipi a timore ꝙͣ ab amore. cum econuerſo videat̉ ſic.Duo hoīem reuocāt a peccato: timor ⁊ amor. Timor ſcꝫgehenne: ⁊ amor vite eterne. Multo auteꝫ plus retrahitamor vite eterne: quia ſupra maius bonū eſt vita eternaꝙͣ ſit pena gehenne. Ideo etiā illi magni p̄dicatores xp̄s⁊ Iohānes dixerunt. Penitentiā agite appropinquabitenim regnum celorum. Non auteꝫ dixerūt: vt fugiet pena gehenne. quare penitentia vt videtur concipit̉ potiusex amore ꝙͣ ex timore. ¶ Iteꝫ ẜm Aug. timoris ⁊ oīm affectionū anime eſt amor initium. omīs .n. timor radicat̉in amore aliquo ⁊ eſt cauſa illius. ꝓpter hoc nāqꝫ timet̉ īfirmitas corꝑalis: quia amat̉ corpus. pnīa igitur veriꝰoritur ex amore ꝙͣ ex timore. ¶ Item videt̉ ꝙ concipitura fide. quia fides dictat deum eſſe iuſtum ⁊ punituꝝ peccatores: niſi ſe puniant ꝑ penitentiam. ex qua dictatōneconcipitur ꝓpoſitum peniteutie. ¶ Item ſi concipit̉ tuncaut concipit̉ a timore ſeruili aut initiali. Non ẜuili: ꝗaconceptū ⁊ a quo concipit̉ ſimul ſunt qn̄qꝫ. ſꝫ timor ſeruilis ⁊ pnīa nunꝙͣ ſimul ſunt. qd̓ pꝫ: qꝛ cuꝫ timore ſeruili ēvoluntas peccandi: cū pnīa nō ē volūtas peccādi. ¶ Preterea. caritas nō eſt cum timore ſeruili: ⁊ tn̄ caritas ē cūpnīa virtute. ex his pꝫ ꝙ nō ſunt ſimul. Similiter videt̉ꝙ nō concipit̉ a timore initiali. qꝛ illud a quo ꝯcipit̉ precedit illud. igitur ſi a timore initiali concipitur pnīa: timor initialis precedit pnīam. ſꝫ timor initialis eſt cū gratia gratumfaciente quam concomitant̉ omēs virtutes.ergo alie virtutes precedunt ipſam. ¶ Si diceret̉. ꝙ etſipenitentia conciꝑetur timore initiali: non ꝓpter hͦ oportet ꝙ timor precedat. ſicut calor vel ſplendor cauſatur abigne ⁊ precedit: non tamen ignis precedit. Contra. penitentia eſt virtus prima. ꝑ hoc auteꝫ ꝙ dicit̉ prima: notatur prioritas ordinis nature vel intellectus. Sed hͦ poſito ſequeret̉ ꝙ timor initialis quem precedit ordine nature ⁊ intelligendi virtutes plures: ſicut fides ⁊ caritas p̄cedit in lapſu ipſam pnīam. igitur ⁊ eedem in ordine nature ⁊ intelligendi in lapſo precedūt pnīam. igitur in lapſo penitentia non eſt prima virtus. ¶ Item timor initialis reduci habet ad donum timoris. ſed dona ⁊ virtutesinꝙͣtum ſunt habitus: aut ſimul infundunt̉: aut virtutesprius. ſed ſiue ſic ſiue ſic: timor initialis non introducitpenitentiam: quia ſi ſimul infundunt̉: vnū nō introducitaliud. ¶ Rn̄ſio ad primū. ꝙ originis penitentie v̓tutiscauſa effectiua eſt deus. diſpoſitiua a nobis: quia ꝗ creauit nos ſine nobis: nō iuſtificat nos ſine nobis. hec autēdiſpoſitio accidit ex conſideratōne diuine bonitatis cui