Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

partiū. ita vbiqꝫ pes manus vbiqꝫ digitus oculꝰ.qd̓ eſſe pōt: qꝛ cum ſit duplex poſitio .ſ. corꝑis cōtentiin ꝯtinente .ſ. loco partium in toto. auteꝫ poſſet eſſeconfuſio hmōi in poſitione corporis reſpectu continētisniſi eſſe in poſitione ꝑtium in ſuo toto. Non enim poſſetdigitus oculus per indifferentiam equalitatis contineri ſub illa forma: niſi includeret ſe in ſuo toto. ponereautem confuſionem talem in corꝑe xp̄i eēt incōueniens. Iteꝫ ſequeret̉ ideꝫ eſſet ſitus ſiue poſitio totiustis. ẜm poſitio dicit̉ ordinatio in loco. Iteꝫ ſubſtantia prior eſt natura accn̄te diffinitōne. ſicut prior ēnatura: ſic poteſt eſſe actu virtute conditoris. pōt .n. deꝰfacere ſubſtantiā ſine accn̄te cōgruit maxime hic vt ſicfiat. aliter .n. induceret errorem intuenti: cui ſuppetitfacultas intelligendi aliud eſſe ſub forma hmōi qd̓ ē magnitudinis homīs. igit̉ vt videt̉ ad amotionē hmoi erroris congrueret ibi eſſet ẜm quantitatē corꝑaleꝫ: ſedſubſtantie virtutē. Iteꝫ in hoc ſacramēto eſt xp̄s vt cibus ſpūalis. ſꝫ quantitas nihil facit ad eſſe cibi ſpūalis. ⁊cͣ. Item hec mutatio eſt ſubſtantie per ſe quantitatis nec quanti. enim panis ẜm quantꝰ hic mutat̉cuius quantitas manet. ſubſtantia aūt mutat̉ ī quātitateꝫ: quia eſt mutatio de vno genere in aliud. ſubſtantia panis hic mutat̉ in ſolam ſub̓am corꝑis xp̄i. hec mutatio ſit quanti in quantū. quanti in ſubſtantiā nec ecōuerſo: ſꝫ ſubſtantie in ſubſtantiā. de virtute huius mutatōis nullo modo hic erūt accn̄tia corporisargui pōt de qualitatibꝰ. Iteꝫ magisxp̄i. Ideꝫ .n.ggruit ſubſtantia ab accn̄te ecōuerſo. ſꝫ in hoc ſacramēto ſeꝑatur accn̄s a ſubſtantia .ſ. in ſpeciebꝰ. in re contēta ſubſtantia ſeꝑatur a quantitate. Rn̄ſio. Quidā ponebant corpus xp̄i ſub ſacramento ẜm quantitateꝫnec ẜm alia accn̄tia: quia hec nihil facerent ad fidē huiꝰſacramenti eſt cibare ſpūaliter. Sꝫ hec poſitio eſt erronea. qui a etſi ſubſtantia poſſit intelligi ſine accn̄tibꝰ:tn̄ eſt ſine illis neqꝫ intelligit̉ bn̄ eſſe ſine illis. Dicit enīAugꝰ. de quantitate aīe. dubito corꝑa omīa his carere poſſe .i. dimēſionibꝰ poſte. nec aliqd̓ corpꝰ voluas aīo. quodcūqꝫ fuerit: his omībꝰ carebit. Pret̉.etſi ſubſtantia poſſit abſtrahi a quantitate: tn̄ corpusviuat ſit organicū quantū: hoc nec nec intelligpōt. Ex hac poſitione ſequit̉ corpus xp̄i non bn̄ eſſe ibinec viuere. qd̓ eſt erroneū ſentire. Propter qd̓ dd̓m.corpus xp̄i eſt ſub his ſpeciebus ī ſua quantitate. Ad cmanifeſtatōꝫ notandū. in hoc ſacramento quedā ſuntẜm naturam. quedaꝫ ſupra naturā ſꝫ ſupra intellectū.quedaꝫ ſupra intellectū ſupra naturā. Scd̓m naturaꝫſunt ibi accn̄tia quedaꝫ ſicut color ſapor in magnitudīe: aptitudo accn̄tis reſpectu actus ſui ſicut albedinis admutandū vſum. Supra naturaꝫ ſunt accn̄tia ſine ſubiecto: vt color ſapor rotunditas ſine ſubſtantia. hoc auteꝫeſt ſupra naturam ſꝫ ſupra intellectū. Intelligit autēintellectꝰ accn̄tia ſine ſubiecto abſtractōꝫ. Supra naturam intellectum eſt ibi xp̄s in tota quantitate: ī qͣnta eſt in celo: excedit termīos illiꝰ ꝑuule formule.auteꝫ eſt ſupra naturā intelligentiā. Dicendū igitur. qlꝫ corpus xp̄i excedat formā illam: tn̄ eſt eiuſdē qꝛ̄titatis. quia continētia illa qua corpus xp̄i ꝓut eſt ī ſuaquantitate continet̉ ſub illa forma: nec excedit illā. eſtaliqua virtute nature: ſꝫ virtute ſupra naturā mirabiliter. vnde mirabilis ē illa ꝯtinentia: naturalis. Adaliud qd̓ obijcit̉. ſub maiori forma minori in quantitate ⁊c̄. Dicendū non ſequit̉ niſi addat̉: eſt ſic natura ꝓpria virtute. hoc eſt falſum. quia ſic eſt: eſt virtute diuiua ſupra naturā. Ad aliud dd̓m. ꝑtes ſūtibi in confuſione. neqꝫ eſt pes vbi ē manus. vnde neqꝫ ẜꝫ ſitus eſt ordinatio ꝑtium in loco: neqꝫ ẜm eſt ꝑtiumin toto habet ꝑs ſitum partis neqꝫ ꝑs ſitum totius. ſꝫ virtute ſupra naturam corpus in debita quantitate habēsꝑtem extra ꝑtem ſub illa forma continet̉. Unde quidamſacerdos vir religioſus heſitauit facillauit: nec ꝑfectecredebat corpus xp̄i continet̉ ſub illa forma. eſſetin choro cum fratribus rogauit deuote dn̄m oſtēderetſibi veritateꝫ. certificauit eum de hoc de quo heſitauit in eleuatione corporis xp̄i vidit oculis corporeis quaſipuerum in magna quantitate contineri infra terminosforme panis: nec excedebat in aliquo termīos forme. quiſtatim ꝓrumpens in fletum eiulatum cucurrit ad quēdam virum diſcretum qui legebat ibi de theologia narrauit ſibi. confeſſus eſt ſibi defectum fidei ſue. ꝓpt̓ quēadmonendū dn̄s illud mirabile ſibi oſtenderat. ille cuiipſe confeſſus eſt retulit mihi factum illud. Unde ꝙͣtumad hunc articulum ſoli fidei intendendū eſt. quia neqꝫ ſimile eſt in exemplo inuenire: neqꝫ adhuc pōt intellectusingere. Ad illud quod obijcit̉. ponerehumanus attiiantitate eſſe ſub illis ſpeciebꝰ inducit erroxp̄m in ſua qurem ⁊cͣ. Dicendum ſicut dicit Inno. in hoc ſacramētocredere iubemur: diſcutere ꝓhibemur. ꝓpter hoc in ſacramento magis intendendū eſt fidei ꝙͣ rationi. ꝓpt̓ hocetſi intuitus intellectus ſiue diſcuſſio mētis induce̓ poſſet errorem. poſito corpus xp̄i eſſet hic in ſua integritate: quia tamen in hoc ſacramento ex captiuatōne intellectus illius qui credit intelligit: non modicū ē meritū fidei. magis conggruit ſit ibi ẜm integritateꝫ corporis ꝙͣ tm̄ ẜm veritatēſubſtantie. ꝓpter cauſas p̄dictasſcꝫ veritatem ſignificatōis congruitateꝫ repn̄tatōnis. Ad illud quod obijcit̉. in hoc ſacramento eſt xp̄s cibus ſpūalis ⁊cͣ. Dicendum etſi quantitas facit ad cibationeꝫ: facit tamen ad ſacramenti veritatē ꝑfectōꝫ.vt corpus contentum ſit habens omēꝫ ꝑfectōꝫ. Ad illd̓quod obijcit̉. mutatio eſt hic ſubſtantie ſe quantitatis ⁊cͣ. Dicendum lꝫ ſe primo non ſit conuerſioquantitatis neqꝫ ex parte eius in quod: tamē ex ꝑte vt̓qꝫeſt concomitantiā. Eſt .n. conuerſio ſubſtantie quantin ſubſtantiam quantā. vnde illa falſa eſt: eſt mutatio quanti ī quantum. Ad illud quod obijcit̉. magiscongruit ſubſtantiam ſeꝑari ab accidente ⁊cͣ. Dicenduꝫ etſi forte alicubi magis congrueret ⁊cͣ. non tamē. ꝗavt. tactum eſt: multe ſunt congruitates rationes ꝓpt̓quas valde conuenit in hoc ſacramento accidentia ſine ſubiecto. Ex alia auteꝫ ꝑte ml̓te ſunt congruitatesre conuenit corpus xp̄i abſtrahat̉ a quantitate ẜm eſt ſub ſacramento. Una eſt verbi dei adimpletio cumhoc ſacramentū inſtitueret ſcilꝫ hoc eſt corpus meū. Sienim eſſet ibi tm̄ veritas ſubſtantie abſtracta a quantitate: vere diceret̉ corpus xp̄i. Alia eſt conformitas ijẜm eius abſolutum ẜm eſt ſub ſacramento. ain celo eſt debite ꝓprie quantitatis ſub ſacram̄to nullius: bene conueniret. Alia eſt ꝑfectio corꝑis xp̄i. ſi eniꝫcorpus dn̄i eſſet ibi ſine quantitate ſiue ſine debita quantitate: eſſet ibi imꝑfectum in ſuo bene: qd̓ minimeꝯgrueret. pret̉. ex hoc magna ꝓuenit vtilitas ꝙͣtū ad meritum fidei.Articulus quintusOnſequēter querit̉. vtꝝ totus xp̄us ſit ſub forma totali: an totus ſub qualibet ꝑte. totꝰſub totali videt̉. Hugo ī elucidario. Tria adiſtud ſacramentuꝫ ſunt nccͣia. ordo. actio. intētio. Ordo vt ſit ſacerdos. actio vt v̓ba ip̄a ꝓferat. intētio vt adꝓferat. Qn̄qꝫ enim aliꝗs ſacerdos verba illa profert vtalium doceat qūo facturus ſit. ſꝫ hn̄t tūc efficaciaꝫ: ꝗa ad hoc dicunt̉. hec Hugo. Sed intentio conficientiseſt: vt ſub illa ſpecie totali conficiat̉ corpus xp̄i ſubꝑtibus. igit̉ ⁊cͣ. Item iſtud requirit forma verboꝝ ēeſt: hoc eſt corpus meuꝫ. nam ex ſingulari demonſtraindiuiſio ſacramenti ſimpl̓r oſtendit̉: ꝙͣtuꝫ ad intentionem ꝙͣtum ad veritatem. Item in hoſtia ſiue in pane conſecrato ſunt quaſi ꝑtes infinite. igit̉ ſi xp̄s eēt ſb̓libet ꝑte totus: quaſi infinities contineret̉ ſub illa ſpecietotali. que aūt eēt neceſſitas vel vtilitas ex tali confuſione ſiue multitudine. immo eēt ꝯtra miſteriū hꝰ ſacram̄ti.