gratie: ⁊ p̄figurata multitudine ſignoꝝ ſiue figuraruꝫ. hecigit̉ duo ſacramēta nō ſtatim exiſſēte pct̄o debebāt eſſe. neqꝫ ꝯfirmatio qua datur robur ad ꝯfitendū fidem xp̄i. neqꝫextrema vnctio que eſt vltimū remediū exeūtiū que nō debuit eſſe ante aꝑtōnem ianue.Ayticulus ſecūdusOnſequēter querit̉ vtꝝ inſtitutō huiꝰ ſacͣmentiꝯgruebat eē tꝑe legis moyſi. Ꝙ ſic: videt̉. Lexmoyſi data fuit in onꝰ. vn̄ Act̉. xv. Hoc ē onus⁊cͣ. ſed hoc ſacramēto robur ꝯfert̉. quod maxime neceſſarium eſt oppreſſis grauitate oneris: igit̉ ⁊cͣ. ¶ Item populꝰiſrl̓ fuit p̄cipue dilectꝰ a dn̄o. Unde dicebat̉ p̄mogenitꝰ domini Exo. iiij. Filiꝰ meꝰ pͥmogenitꝰ iſrl̓. ⁊ ppl̓us peculiarisDeutro .vij. ꝓpter qd̓ videt̉ ꝙ ꝯueniebat iſtud ſacramētuꝫqd̓ eſt ſacramētū amoris illi ppl̓o dari. ¶ Itē pͣs. Panemangeloꝝ māducauit hō. hoc dicit̉ de ppl̓o illo. ſꝫ panis āgeloꝝ ē ille panis qui de celo deſcēdit. ſcꝫ deꝰ Ioh̓. vj. aliū autem panē nō māducāt angeli. Unde glo. ibi. panē angeloꝝpanis celi nō alter eſt ꝙͣ xp̄c. de quo celeſtes .i. angeli reficiunt̉ eiꝰ ꝯtemplatōe. ⁊ hūc panē .i. verbū quo grandi cibopaſcūtur angeli ꝑ carnē factū. lac edit hō. gͦ ppl̓us ille illopane reficiebat̉. ſꝫ conſtat ꝙ nō niſi ſub ſacramēto: gͦ tuncfuit iſtud ſacramētū. ¶ Idem videt̉ ex illo verbo. j. Corī. xomnes eandē eſcam ſpūalē māducauerūt. que aūt eſt eſcaſpūalis niſi iſta. ¶ Contra. hoc ſacramentū ſignat xp̄m ⁊ꝯtinet ẜm veritatē ⁊ ſubſtātiam. gͦ anteꝙͣ xp̄c eſſet: inſtituinō debuit. ¶ Rn̄ſio. ꝙ nō cōgruebat dari lege illa currēteque erat lex timoris. vnde Aug. Breuiſſima differētia legis ⁊ euāgelij timor. amor. ſꝫ currēte lege amoris vt tactuꝫeſt. Unde tꝑe legis illiꝰ debebāt eſſe ſacramēta timoris ſic̄ſacrificia ⁊ hmōi. Si em̄ ita puniebant̉ aīalia pro peccato homīs: maxime fuit homī timēdū de pena ſcꝫ inferēdaCurrente aūt lege nature que neqꝫ erat diſtincte lex amoris neqꝫ timoris: nō ꝯgruebat tale vel tale inſtitui ſacͣmentum. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ lex moyſi data fuit in onus⁊cͣ. Dicēdū ꝙ ratio latōis legis nō fuit vt oneraret̉ ppl̓usſubditꝰ legi: ſꝫ ſolū ſuꝑbi. vnde Ro. v. Lex ſubintrauit ⁊cͣ.glo. Lex data fuit vt mediocris pedagogū haberet: ⁊ ꝑfectus ſignū: ⁊ durꝰ ſentiret flagellū. Itē ibidē. Lex data eſtad domandū ſuꝑbum. ad flagellandū durū. ad inſtruēduꝫinſipientē. ad oſtenſionē delicti ⁊ humane infirmitatis: admanifeſtatōeꝫ ⁊ teſtimoniū gratie ⁊ futuroꝝ ſignificatōeꝫ¶ Ad aliud dicendū. ꝙ licet ille ppl̓us eſſet p̄dilectꝰ a dn̄o.nō tn̄ ꝯgruebat ꝙ illis daret̉ hoc ſacramētū: tum ratōe legis illis date que erat timoris: tum qꝛ nōdum p̄ceſſerāt figure quas oportuit xp̄m ad eius paſſionē cōclamare: tumquia nōdum inſtabat tp̄us paſſionis dn̄i quo ꝯgruuꝫ fuithoc ſacramentū inſtitui. Pret. dilectꝰ fuit ille ppl̓us reſpectu illoꝝ qui colebant ydola de quibꝰ dn̄s elegit illos: nōreſpectu illoꝝ qui fuerūt tꝑe gratie. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ꝙ ppl̓us iſrahel manducauit panē angeloꝝ. rn̄ſio patet exglo. que dicit. nomīe ſignificati intelligit̉ ſignificans ſcilicet manna: quo ſignat̉ panis angelicꝰ ſcꝫ xp̄c. ¶ Ad aliudqd̓ ſequit̉ patet rn̄ſio ex glo. que eſt. māna ⁊ aqua que fluxit de petra dicit ſpūalia. quia non natura: ſed dei virtuteparata ſunt.Ayticulus tercius¶ Onſequēter querit̉ vtꝝ inſtitutō huiꝰ ſacramenti ꝯſona fuit tꝑi gratie. Circa hoc queruntur.Primū eſt ſi fuit ſacramētū noue legis. Scd̓mſi ſic: quo lꝑe legis debuit inſtitui.Circa primū ſic vide .§. j.tur ꝙ ſit ſacramētuꝫ legis gratie. ꝑ hoc ꝙ ſeptē dicunt̉ eſſeſacramenta noue legis. ⁊ hoc vel quia inſtituta ſunt tꝑe legis noue: vel quia approbata. vt ſacramētū matrimonij dicitur eſſe ſacramētū legis euāgelice: nō quia inſtitutū fuittunc: ſꝫ quia approbatū. ſcꝫ qn̄ dn̄s ꝯuertit aquā in vinumad nuptias Ioh̓. ij. Propria dicunt̉ que ſunt inſtituta tꝑeillo ⁊ maxīe q̄ inſtituta ſūt a dn̄o. ſic̄ baptiſma Mar̄. vlti.ſacramētū altaris Math̓. xxvj. Quedā ſacͣmēta inſtitutafuerūt ab eccl̓ia ſicut ꝯfirmatō ⁊ vnctō extrema. ¶ Cōtra.ſacramētū noue legis ſic deſcribit̉ ab aug. Sacramētū eſtmateriale elemētū foris ſenſibilit̓ ꝓpoſitū. ex ſil̓itudine rep̄ſentās: ex īſtitutōe ſignificās: ex ſanctificatōe ꝯtinēs animā inuiſibilē ⁊ ſpecialē gr̄aꝫ. ſꝫ in hͦ ſacramēto ſpēs panis⁊ vini. cū ſint pure accidētia nō rep̄ſentāt ex ſil̓itudine carnē ⁊ ſanguinē xp̄i. ¶ Itē ſuppoſito ꝙ rep̄ſentet ex ſil̓itudīe.adhuc videt̉ ꝙ nō ſit ſacramētū noue legis: qꝛ nō efficit qd̓figurat. nō em̄ efficit corpꝰ xp̄i neqꝫ veꝝ neqꝫ miſticū. ¶ Sidiceret̉ ꝙ forma illa ratōe ꝯtēti efficit qd̓ figurat ſcꝫ vnitatem corꝑis miſtici. hoc nō videt̉ ſuffice̓: qꝛ in baptiſmo ip̄aaqua exteriꝰ abluēs quodāmō efficit qd̓ figurat. vi regeneratiua ſibi collata ex ꝯtactu corꝑis xp̄i. ⁊ ſanctificatōne exv̓tute v̓boꝝ. eadē ratōe forma panis que viſibilis eſt debetefficere qd̓ figurat. ¶ Itē in nullo ſacramēto nouē legis ēres ſignificata ꝯtenta. vt em̄ dicit mgr̄. iiij. ſentē. di. viij. huius ſacramēti gemina eſt res. vna ſignificata ⁊ ꝯtenta: aliaſignificata ⁊ nō ꝯtenta. hoc nō accidit in aliquo alio ſacramento. ¶ Rn̄ſio. in hoc ſacramēto ſūt tria. Primū ē ſpēspanis ⁊ vini. Scd̓m eſt corpꝰ xp̄i qd̓ ſumpſit de virgine ⁊ īvirgine. Terciū eſt corpꝰ xp̄i miſticū qd̓ eſt eccl̓ia. Primūeſt ſacramētū tm̄. Scd̓m eſt res ⁊ ſacramentū. Terciū eſtres tm̄. Primū quod eſt tm̄ ſacramētū habet ſimilitudinēſcd̓i. nō ẜm ſe: ſꝫ ratōne ſubiecti quod priꝰ habuit ſcꝫ panisSicut em̄ ille panis ex puris granis frumēti ꝯficit̉: ita corpus xp̄i qd̓ traxit de virgine ꝯſtat ex membris puriſſimisoꝑatōne ſpūſſancti purificatis. ⁊ ſil̓r habet ſil̓itudinē cumcorꝑe miſtico in hoc: ꝙ ſicut corpꝰ xp̄i conſtat ex mēbris puriſſimis: ita corpꝰ xp̄i miſticum ꝯſtat ex puris fidelibꝰ. gr̄aoperis ſpūſſancti depuratis a pct̄o mortali. Iteꝫ ſicut panis ꝯfirmat corpus: ita corpus xp̄i confirmat aīam. Undepͣs. panis ſcꝫ altaris cor homīs ꝯfirmet .i. aīam cōfirmat.Sil̓r vinū ſanguīs gerit ſil̓itudinē cuiꝰ ē ſacramētū. qꝛ ſicut vinū ꝯſtat ex puris racemoꝝ vel vuarū guttis: ita ſanguis xp̄i cōſtat ex puriſſimis ſanguībꝰ beate v̓ginis. Et ſicut quelibꝫ pars vini vinū eſt: ita quelibet ꝑs ſanguīs xp̄ſanguis ē. Itē ſicut vinū corꝑalit̓ inebriat: ita ſanguis xp̄iſpūalit̓. Unde pͣs. Calix meꝰ inebriās ⁊cͣ. ¶ Dicendū gͦ adprimū. ꝙ ſpēs panis gerit ſil̓itudinē ꝙͣtuꝫ ad illud in quofuit cuiꝰ adhuc nomē retinet. ẜm modū iam dictū. ⁊ ratōeeiꝰ cuiꝰ fuit forma dicit̉ ſacramētū. Cū aūt dicit̉ ſacramentum. hoc ē quo ad ratōeꝫ ſigni: nō quo ad ratōeꝫ cauſe efficiētis. ¶ Ad aliud dicēdū. ꝙ forma panis efficit. nō ꝑ modū efficiētis: ſꝫ ꝑ moduꝫ cauſe materialis. ſic̄ aqͣ baptiſmi.Nā ſicut in alio liquore nō datur gr̄a baptiſmalis. qꝛ ſolaaqua vim regenerādi materialit̓ recipit a ꝯtactu dn̄ici corporis: ita ſub alia forma ꝙͣ forma panis triticei non efficit̉corpꝰ xp̄i ſicut infra patebit: qꝛ ſolū iſte panis habꝫ (materialiter loquēdo) aptitudinē trāſubſtātiandi in corpꝰ xp̄i.⁊ ſicut debita forma verboꝝ in ſacramēto baptiſma habetformaliter vim regenerādi: ita in ſacramēto iſto forma v̓borum p̄ſcripta habet formaliter vim trāſubſtātiandi panem in corpꝰ xp̄i. ptꝫ igit̉ ꝙ ſicut ſacramētū baptiſmi efficit qd̓ figurat: ita ⁊ hoc ſacramētū. Sed in hoc eſt differentia. ꝙ ſacramētū baptiſmi efficit qd̓ figurat non ſub ſpecieaque. ſꝫ in aīa baptizati. ſꝫ in hoc ſacramēto efficit̉ quod figuratur in ſpecie panis ⁊ vini ſcꝫ corpus xp̄i. Idem eī corpus numero ē in celo: ⁊ in altari ſub ſpecie panis. ſꝫ cū accipit̉ hoc ſacramētū niſi fuerit īpedimētū ex ꝑte recipiētistūc efficit̉ qd̓ figurat̉ in ſuſcipiēte ſcꝫ vnio in corꝑe miſticoPreterea licet ſpecies he cum forma verboꝝ p̄ſcripta nonefficiant corpꝰ xp̄i: efficiūt tn̄ qd̓ eſt ſub his ſpeciebꝰ. ⁊ itaaliquo mō efficiūt quod figurat. ¶ Ad aliud dicendum. ꝙreuera in hoc ſacramēto eſt idē ſignificatū ⁊ ꝯtentū. ⁊ ratohuiꝰ eſt hec. ſicut caritas in virtutibꝰ eſt ꝯplementum eo ꝙidem eſt in quod trāſit actꝰ ⁊ finis. quia idē ē ī vnitate qd̓diligitur ⁊ ꝓpter quod. quia diligitur ſummum bonum ⁊propter ſummum bonum. nec ſic eſt in alijs vt in fide ⁊ iuſticia. ſed caritas ē ratio in alijs. Diffuſio em̄ ſiue coīcatō