Queſtioniti. Si ergo precio empti ſumꝰ vt ⁊ paulus aſtipulat̉: abaliquo ſine dubio empti ſumꝰ. cuiꝰ erimus ſerui. qui ⁊ precium popoſcit qd̓ voluit: vt de poteſtate dimitteret quotenebat. tenebat autē nos dyabolus cui diſtracti fuerampeccatis noſtris. popoſcit igit̉ preciū noſtrum ſainguinemxp̄i veruꝫ: donec xp̄i ſanguis daret̉. qui tam preciioſus fuitvt ſolus pro omniū redemptione ſufficeret. neceſſariū fuiteos qui inſtituebant̉ in lege vnūquēqꝫ pro ſe velut ad mutationem quādam future redemptōnis ſanguinē ſuum dare. ⁊ ꝓpterea nos pro quibꝰ ꝯpletum eſt preciuꝫ ſanguinisxp̄i. non neceſſe habemus pro nobiſip̄is precium .i. ſanguinem circūciſionis offerre. ¶ Ad illud quod ſequitur dicēdum ꝙ ſicut dictum eſt quia exiſtentibꝰ in originali ratione qua habent parteꝫ maſſe peccatricis: debitores ſunt pene nō modo parentes eoꝝ. Ꝙ aūt ante legem purgati fuerunt fide parentum. hoc fuit ex habūdanti gr̄a ſaluatorisdiſpenſantis: ⁊ ꝓuidentis eis de remedio mitiſſimo ꝓutmelius congruebat ſtatui illorum. Pret. ratōne qua circūciſio ſacramentum eſt: debet in eo fieri cuiꝰ culpe eſt remedium. ablatio em̄ in iſtis non eſt ſignum ablatōnis in alio¶ Ad vltimum dicendū. ꝙ ſecus eſt de lege euangelij: ⁊ nature: ⁊ lege moyſi. lex em̄ euangelica eſt lex clementie ſiuemiſericordie. ꝓpter quod conueniebat ꝙ remedium originalis illa exiſtente non eſſet illatiuū afflictionis ſiue peneCurrente autem lege nature mundus erat adhuc in etateinfantili: ꝓpter quod non conueniebat ꝙ remedium originalis eſſet illatiuū afflictionis: ſed magis manſuetudinequadam manuducens ſine leuitate vt infra patebit. ſꝫ lexmoyſi fuit lex rigoris: ꝓpter quod conueniebat vt in eo eſſet penalis curatio.Articulus ſecūdusEquitur inquirere de inſtitutōne circūciſionisex parte legis. hoc eſt qua lege currente fuit inſtituta. Ꝙ inſtituta fuit currente lege nature.patet Gen̄. xvij. Item circūciſio nō eſt ex moyſe hͦ ex patribus Ioh̓ .vij. ſed omnia ſacramenta legis moyſi erant exmoyſe. igitur ⁊cͣ. ¶ Contra. illa ſacramenta dicunt̉ ꝓpriaalicuius legis que illa terminata termināt̉. ſed circūciſioterminata eſt cum lege ⁊ ceſſauit ceſſante lege. ¶ Item nōnumerat̉ circūciſio inter ſacramenta legis nature: qꝛ nonerant niſi tria ẜm hugo. ſcꝫ decimatio. ſacrificiū ⁊ oblatōigitur nō erat de ſacramentis legis nature. ¶ Item inſtitutio nō ꝑtinebat ad legem nature: quia lex nature ꝯmunis erat omnibꝰ. ſed circūciſio ꝓprie data erat generi abrahe. Nec ad legē ſcriptā: cum illa currente iudei eſſent infirmi ⁊ carnales: ⁊ vehemēter afficiebant̉ ⁊ cōdelectādo delectationi prolis ⁊ ꝯpatiebant̉ paſſioni. Unde leſio in ipſis⁊ in prole poterat eſſe cauſa ſcandali ⁊ receſſus a lege. qd̓patet. iiij. exo. Ubi legit̉ ꝙ circūciſo filio moyſi dixit matpueri ad moyſen ſponſus ſanguinū. tu mihi es. ⁊ dimiſiteum poſt ꝙͣ dixerat ſponſus ſanguinū tu mihi es ob circūciſionem. Nec ad legem euangelij hoc patet. ¶ Rn̄ſio. dicendum ꝙ circūciſio fuit ſacramētū legis ſcripte: ſuccedēsſacramentis legis nature. ¶ Ad illud qd̓ primo obijcit̉. dicendū ꝙ nō fuit inſtituta currente lege nature quia erat legis nature: ſꝫ vt ip̄a eſſet p̄paratō quedā ad legeꝫ moyſi: ⁊vt eſſet exordiū obſeruātie legalis. Unde hugo. Sacramētum circūciſionis ante legis lationē datū eſt. ⁊ ꝑ ip̄am q̄dam p̄paratō ad ſuſcipiendā legē facta eſt. ⁊ alibi. ꝙͣuis ꝑmoyſen lex ſcripta data ſit ante moyſen: tn̄ obẜuātia legalis in circūciſione exordiū ſumpſit. Dicendū igit̉ ꝙ fuit ſacramētuꝫ legis ſcripte. tn̄ inſtituta fuit ante legē ꝓpt̓ cauſas p̄tactas. ſcꝫ vt in ip̄a legalis obẜuātia exordiū ſumeret⁊ ꝑ ip̄aꝫ eſſet quedā p̄paratō ad legem ſuſcipiendā. ¶ Adillud qd̓ obijcit̉. ꝙ nō erat ex moyſe. dicendū ꝙ hoc dicit̉:quia illi nō fuit datū p̄ceptū de inſtitutōne: ſꝫ abrahe ⁊ filijs eius cuꝫ ip̄o. vnde hugo. Mandauit deꝰ abrahe vt circūcideret pellē ſuam. ſibi in ſignū: poſteris in exemplum.¶ Ad illud quod vltimo obijcit̉ ꝙ inſtitutō non ꝑtinebatad legem nature que omnibꝰ erat ꝯmunis. Dicenduꝫ ꝙ vtSeptimatactum eſt. licet eſſet inſtituta currente lenature: non tamen inſtitutō illa legis nature erat. Illa aūt currēte ⁊ ante legem ſcripiā data fuit ⁊ inſtituta ꝓpter cauſas p̄tactas.⁊ etiam quatenꝰ ꝑ hoc ſignaculuꝫpopulus dei ab infideliPrius em̄ erat populꝰ cuibus diſcerneret̉ vt dicit hugodanda erat lex de cultu dei diſſcernēdus ab alijs: ꝙ lex data illis. ¶ Ad hoc quod addit̉. ꝙ leſio vehemens poterateſſe cauſa ſcandali ⁊ receſſus a lege ⁊cͣ. Dicendū ꝙ hoc verum eſt niſi eſſet vtilitas ꝯſequēs. ⁊ maxime curatō ab originali. vnde ſicut mat̓ quātūcū.diligit filiū ſuū: paciēterluteriet̉ vel ſcindat̉ vt ſic curet̉ſuſtinet īmo deſida morbo ꝑiculoſophors aūt abhorruit circūciſionē ꝓpteōſuetudinē. ⁊ ꝓpter hoc dominus ꝓuide dedip̄ceptū de circūciſione hominiꝑfecto ſcꝫ abrahe. aliter aūt de illis fuit qui erant legi ſubiecti qui fuerunt aſſucti ad hoc ⁊ alia legis ſtatuta: qui etiam maximeoriabant̉ ex hoc ꝙ fuerūt circūciſi.Articulus terciusEquit̉ de inſtitutōe inquire̓ quātuꝫ eſt ex partetemporis. ⁊ videt̉ ꝙ nō debebat inſtitui tūc qn̄fuit inſtituta ſcꝫ in tercia etate. qꝛ diſtinguūturetates humani generis quēadmodū ⁊ diſtinguit̉ etas ſinguloꝝ hominū. ſꝫ illa fuit tercia etas humani generis. queincepit ab abrahā. In illa quoqꝫ etate nondū fuerūt oīnofortes homīes ad grauia ſuſtinēda. ⁊ maxime in principioillius etatis. ſicut quādo homo eſt in. xv. āno. Circumciſioaūt difficilis fuit ⁊ dura ad ſuſtinēduꝫ: gͦ non tūc fuit p̄cipienda. ¶ Item ſi circūciſio fuit maioris efficacie ꝙͣ ſacramenta legis nature ſcꝫ decime ⁊ ſacrificia: quare nō ſtatiꝫpoſt lapſum nature inſtituta fuit? ¶ Itē quare differebat̉vſqꝫ ad tempꝰ abrahe magiſꝙͣ vſqꝫ ad tempꝰ patrū eiꝰ. videtur ꝙ tꝑe noe debuit inſtitui qn̄ renouatō q̄dā legis facta eſt ⁊ forma viuēdi ſicut pꝫ Gen̄. ix. ponā arcū meū ⁊cͣ.Pret. tūc inſtitutū fuit ſignū federis inter deū ⁊ hoīem.nde Gen̄. ix. Ponā arcū meū ⁊cͣ. ſꝫ circūciſio ſil̓r fuit pacium federis Gen̄. xvij. erit pactū meū in carne vr̄a in fedus eternū. ¶ Item ſi circūciſio fuit ſignū ad diſtinguēdūcredentes a nō credentibꝰ. ſicut abraha ⁊ ppl̓us iſrl̓ qui exip̄o ꝓceſſit ab infidelibꝰ: videt̉ ꝙ debuit dari circūciſio tēpore patris abrahe ſcꝫ thare. qui habitabat int̓ chaldeosqui erāt infideles: vel illoꝝ qui p̄ceſſerūt. ¶ Itē querit̉ qͣrebis datū fuit p̄ceptū de circūciſione. ſemel Gen̄. xvij. abrahe. al̓s Ioſue. v. ſcꝫ ioſue. ¶ Itē quare fuit datū preceptuꝫde circūciſione iſtis duabꝰ ꝑſonis. ¶ Rn̄ſio. dicendum ꝙcircūciſio ꝯueniēter p̄cipiebat̉ in tercia etate. Ad cuiꝰ euidentiam nota ꝙ circūciſio p̄cepta eſt in remediū ꝯcupiſcētie carnalis. ⁊ data cū quadā grauitate ſiue leſione nō modica. Unde ratō quare data fuit in tercia etate nō in pͥmavel ſcd̓a ſumpta eſt ꝑ quādaꝫ ſil̓itudinē ad etatē hominis.Quādo em̄ homo ē in infantia vel pueritia: nō eſt aꝑtꝰ adgrauia ſuſtinēda nec inſurgūt motꝰ ꝯcupiſcētie in etate illaIn adoleſcētia aūt que eſt etas tercia pullulant motus illiciti: ⁊ tunc incipit homo eſſe aptus ad grauia ſuſtinēdaque ſibi imponūtur. In illa em̄ etate eſt fortitudo homīscreſcens. ⁊ ẜm ꝙ creſcit fortitudo: ẜm hoc p̄cipiūtur ei magis difficilia. tum ratōne fortitudinis inualeſcentis: tumratōne concupiſcētie inſurgētis. ¶ Ad illud ergo quod pͥmo obijcit̉ dicendū ꝙ nō eſt oīno ſimile in etate hūani generis ⁊ etate ſinguli homīs. Sꝫ ſimilitudo attendit̉ ī hocꝙ poteſtas ꝯgnoſcēdi ẜm ſtatū hūani generis magis ⁊ magis creuit ẜm appropinquatōeꝫ ad xp̄m: licꝫ in aliꝗbꝰ ꝑſonis magis habudaret in pͥma etate vel ſcd̓a ⁊ tercia ꝙ inquīta. creſcēte em̄ cognitōe: magis ⁊ magis īnotuit quātitas morbi ⁊ vtilitas remedij. Unde licet circūciſio eēt difficilis valde qꝛ valde erat vtilis: ꝑ magnitudinē vtilitatistemꝑat̉ magnitudo grauitatis. ⁊ iſta cognitō fortes effecitad grauia ſuſtinenda ſcꝫ circūciſionē ⁊ alia grauia legis.¶ Ad alid̓ dd̓m. ꝙ ſic̄ vult hugo. ꝯueniēs fuit vt ẜm ꝙ magis ⁊ magis appropinquauit aduētus ſaluatoris. ꝙ ſignaſalutis euidētiora eēnt ⁊ r̄media efficaciora. tamē ꝯueniēs