Druckschrift 
4 (1482) In hac quarta pte summe Alexandri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Itē ī ſacramēto euchariſtie eſt corpus et ſanguis xp̄iet vnitas fideliū. cui reſpondet ſpecies panis vini cuiaqua cōmiſcet̉. ergo ī veteri lege eēt ſignū panis ſignū aque. ſic̄ hēt̉ nūeri. xx. ꝓpter ꝗd ſil̓r ſignū correſpōdēs vino. aut ſi fuit: qd̓ fuit illd̓. It̄ ī nouo teſtam̄tofuerūt ſigna reſpōdētia vtriſqꝫ ſcꝫ ſanguis et aquā quefluxerūt de latere xp̄i. Nūquid ī veteri teſtamēto erāt aliquā reſpōdētia. Sil̓r tꝑe legis nature erat panis oblatōa melchiſedech. rn̄debat pani. et vinū qd̓ reſpōdebatvino. Nūꝗd ſil̓r in lege moyſi aliqua erāt rn̄dētia. Itē baptiſmate adiūgit̉ vnctio olei ad cathecumīos. vn̄ctio criſmatis. baptiſma aūt habebat ſignū ſibi rn̄dens modū ſacram̄ti. Nūꝗd ſil̓r habebāt ille vnctōes ſignaſibi rn̄dētia que eēt ſacr̄a. Itē cōiugata erāt adinuicēaqua maris rubri et poſt māna ſiue panis de celo deſcendit tanꝙͣ ſacramēta baptiſmi euchariſtie ſicut dīcapl̓us. j. Coꝝ. x. Om̄es baptiſati ſunt ī nube in mariet om̄es eandē eſcā māducauerūt. Poteſt q̄ri qd̓ ē ſacͣmentū reſpōdēs baptiſmati qd̓ ꝯiugatū ſit ſacramētoagni paſcalis qd̓ ſignificet corpꝰ xp̄i. Ad primū dd̓m ſacramētū ꝯfirmatōis dat̉ in robur ſcꝫ vt cōfirmati erubeſcāt portare nomē dn̄i corā regibꝰ principibꝰUn̄ qꝛ ſufficit credere fidē xp̄i ſͦ oportet ꝯfiteri xp̄more. ſic̄. x. Ro. Datū fuit hoc ſacr̄m ꝯtra puſ illanimita: ne erubeſcat̉ ꝯfeſſio fidei xp̄i. ſꝫ libera voce ꝓferat̉. Inhmōi ſi in collatōe huiꝰ ſacramēti fit inunctō ī fronte eſt locꝰ erubeſcentie. Un̄ ſic̄ dicit glo. x. Ro. Ore ſiccōfeſſio ad ſalutē. ſine cauſa ſignū crucis fit in frōte.i. in ſede pudoris: ne xp̄i obprobria xp̄ianꝰ erubeſcat. ſimiliter dico in ꝓpoſito. Sed exn̄tibꝰ ī lege veteri potuit aliqua cauſa impediēs libertatē ꝯfeſſioīs fidei eo ſicut ī noua. Gloria em̄ fuit ꝯfiteri deū om̄ipotētē.aūt ſic videbit̉ ī noua ꝯfiteri xp̄i obprobria. Un̄. j. coꝝ.j. Predicamꝰ xp̄m crucifixū. iudeis ꝗdē ſcandalū: gētibꝰſtulti. Un̄ diſcipuli dn̄i libere ꝯfitebāt̉ xp̄m anteꝙͣ eſſent cōfirmati. Iuxta qd̓ dn̄s Act. j. p̄cepit eis ab hieruſolimis ne diſcederēt. et poſt: accipietis virtutē ſuꝑuenientis ſpūſſ. eritis mihi teſtes ī omī iudea ⁊cͣ. Pretereaſacramētū cōfirmatōis datū ē in ꝯfirmatōeꝫ gr̄e date inſacr̄o baptiſmi. ſꝫ in circūciſiōe quātū erat de virtute ſacramēti: dabat̉ gr̄a hmōi. vn̄ nec debuit ī lege dari ſacramētū ꝯfirmatōnis gr̄e p̄habite. Ad aliud v̓o dd̓m. vnctio extrema duo hꝫ ſignata. quoꝝ vnū ē ꝯferendūin pn̄ti ſcꝫ remiſſio pct̄oꝝ veīaliū: aliud ī futuro ſcꝫ plena vnctio ſiue gr̄a habēda ī ſuſceptōne vtriuſqꝫ ſtole. etvtriuſqꝫ ē aliquo cauſa. ſacramēta aūt veteris legis habebāt poteſtatē ſiue virtutē ad obtinēdam ſtolamhmōi. Un̄ dico. hec ē differētia eēntialis int̓ ſacramēta veteris legis et ſacramēta noue: ſacramēta veterislegis ſolū erat inſtituta ad remediū pene vl̓ culpe. vndevirtꝰ illoꝝ erat in ablutōe. ſꝫ ſacramēta noue legis erātad remediū et ad ꝑfectū in merito. vn̄ oꝑant̉ ad remiſſionē culpe et pene et adeptōem glorie. dico directe: qꝛferūt gr̄am ad merēdū. ſacramēta veteris legis oꝑātur niſi ad remiſſionē culpe et pene dico inꝙͣtum hmoi.Un̄ ſic̄ virtus veteris legis que ē lex timoris ē in declinatione: ſil̓r ſacramēta veteris legis ī remiſſiōe. virtꝰ legis noue ē et in declinatōe et in oꝑatōne: ſimiliter et ſacramēta in remiſſione ī ꝓmotōne ī merito. Nullū igr̄in veteri lege debuit inſtitui ſacramētū quo collatō greſignificaret̉. Si obijciat̉ de circūciſione ſignificat circūciſionem generalē. om̄es defectꝰ in reſurrectōe generali. dicat̉ ſignauit ſolū amotōꝫ defectꝰ ſꝫ ſuppletōeꝫet ꝑfectōꝫ glorie. et hec etiā pt̄ eſſe ratio quare habētſacramētū reſpōdēs cōfirmatōi: quo ſignat̉ ꝯfirmatō beatitudinis ī patria. Si obijcit̉ in vnctōnibꝰ regū etſacerdotū que ſacramēta fuerūt ſignificabat̉ vnctio glorie. diceoquimur hic de ſacramētis que ſunt adremediū. vt em̄ dicit hugo. quedaꝫ ſacramēta ſunt ad remediū: quedā ad officiū ſiue obſequiū: quedā ad cultuꝫdiuinū. ordo aūt tunc magis fuit ad obſequiū ꝙͣ ad remediū: ſicut indumēta mīſtroꝝ tabernaculi vtenſiliaeiuſdē fuerūt ad cultū. Ad aliud dd̓m. in lege veterifuerūt p̄cepta ꝓmiſſa ſacramēta ſic̄ in noua. ſꝫ ꝓmiſſatꝑalia: ꝓpter qd̓ ꝓuidit deus ſimiliter ī viatico tꝑali vtin agno paſchali. Promiſſa ī nouo teſ. fuerunt ſpūaliaſcꝫ eterna: ꝓpter qd̓ ꝓuidit in ſpūali. Preterea lex illaerat lex carnaliū et rudiū. ꝓpter qd̓ cōgruebat illis viaticū carnale. Lex noua ē ſpūaliū ꝓpter qd̓ ⁊cͣ. Ad alid̓dd̓m. eſt ſimile de ſacramēto baptiſmi et euchariſtie et alijs ſacramētis. Hec em̄ ſunt prīcipalia generaſuoꝝ vnū prīcipaliter eſt ad peccatoꝝ ablutōꝫ et aatis mūdatōꝫ: alterū aūt ad vnionē ꝑfectā in bonoUn̄ vnū reſpicit a malo. alterū ad bonū. Sacramētumaūt ordinis et mr̄imonij ſunt generalia ad oēm ꝑſonam. Penitētia v̓o qͣſi vicē tenet ſacramēti in quo fit remiſſio pct̄orū ꝓpter recidiuū. et ita licet ſit quaſi generale: tamē principale eſt. Iſta etiam duo ſunt que dn̄sin ſeip̄o exemplificauit. Baptiſatꝰ em̄ eſt: vt nobis exēplū daret baptiſmatis. dedit etiā corpus ſuū et ſumpſittradendū: vt exemplum daret alijs. Recte ergo hec duotanꝙͣ principalia et generalia multis ſunt ſacramentisadumbrata. nec exercitata ad dictamē nature quēadmo alia. Penitētia em̄ hꝫ dictamē nat̉e vt offenderithomo deū: doleat de pct̄o ſatiſfaciat quātū pt̄ vt deo recōciliet̉. Sil̓r mr̄imoniū hꝫ dictamē nat̉e vt ſit mutuusꝯſenſus viri et mulieris. indiuiduā vite cōſuetudīem adꝓcreandū ꝓlem ad cultū dei. Ordo aūt habet dictamēnature vt ſit ordinata poteſtas ſpūalis. quā mediāteꝙͣ mīſterio: ſpūalis detur ſanctificatio. vt ſic ſint coadiutores ad gratie impetratōꝫ. ꝓpter qd̓ iſta qͣſi ſub eadērōne remāſerūt in lege moyſi et lege euāgelij. In his em̄duabꝰ legibꝰ erat penitētia ſub hac rōne mr̄imoniūordo: licꝫ ſub quibuſdā cōditōnibꝰ additis et diſtīctis.De ſacramēto aūt penitētie qꝛ illud ſequit̉ baptiſma ēinductū ad ncc̄itatē: ꝓpter recidiuū: dici pt̄ hūit quādam figurā in lege ſcꝫ aquā expiatōis. quā mūdabant̉īmūdicie corꝑales ſiue quedā irregularitates ſignificatiue ſpūaliū immūdiciaꝝ. et ſemel ſed ſepius fiebathec expiatio: quemadmodum penitentia. quo ad quidtamen habuit figuram baptiſmi ſicut habetur in glo.augu. xix. numeri ſuper illud. lauabit veſtimenta ſuaIbi em̄ dicitur. in ſacramēto baptiſmi recte ablui monſtratur quod aqua aſperſionis figurabat et mundaturſpūaliter vt ſit mundus corꝑe et ſpiritu. et hoc poteſtropter vitule ruſe cinerem que in illa aqua expiatōnisonebatur. vt oſtenditur virtus illa ſanguinis xp̄i queſt in baptiſmo. Aqua etiaꝫ luteris ſiue labij enei quoponebatur inter tabernaculum et altare: ad hoc filijiſrahel ſe lauarent expiatōneꝫ ſiue ablutōem ſignificatſpūalem. Ad aliud v̓o dicendum. non conueniebatdari ſacramenta legalia dum moram facerent ī egipto.ſed in ingreſſu. nec cum in terra promiſſionis eſſent ſimpliciter: ſed in egreſſu ab egipto et in ꝓgreſſu. vt oſtēdatur ſtatus peccati in quo proprie dum eſt homo habꝫremedium: licet indigeat. et ideo competit ſacramenta inſtitui moram facientibꝰ filijs iſrahel in egipto: ſed incepit recede̓ a pct̄o tūc ꝯueīebat. et id̓o ī egreſſuab egipto dabāt̉ ſacramēta phaſe et maris rubri. Preterea. erit ī patria celeſti. terrā ꝓmiſſioīs deſignat̉. īdigebit et nec īſtituta ſūt ſacr̄a. Cum at̄ deſcēderūt in babilonē ſiue morati ſūt: ꝯgruebat:idē ſignificet̉ egiptū babilonē ꝙͣtū ad ſtatū generalepct̄i. Recte ī egreſſu ab egypto ī ꝓgreſſu ad ferramiſſioīs ſacramēta inſtituebāt̉. Sꝫ poſſet q̄ri ẜm hocqͣliter īſtituta fuerit circūciſio: abrahā fuiſſet ī terrapmiſſioīs. ſic̄ hēt̉ Gen̄. xv. Rn̄ſio ē tunc fuit ei terramiſſioīs t̓ra chanaan: fuit t̓ra īhabitatōis vndetypꝰ erat eccl̓ie militātis. ad ꝗd ſignificat t̓ra ꝓmiſi oīs eccl̓iaꝫ militātē: ad ꝗd ſignificat triūphātē. prouerat ꝑegrinatōis: ſic deſignat militātē eccl̓iaꝫ. ad at vſi ſunt māna qͦuſqꝫ tāgerēt fines t̓re chanaā: ſignat̉