Materia xiiij.De Fide

inferior poſſunt accipi neceſſarie ꝯſideratōes q̄ ad ſcientificum ꝑtinent. alias ph̓ica ⁊ metaph̓ica nō eſſent ſcīeSimiliter etiā ſuꝑior ad actus humanos ex libero arbitrio dependentes ⁊ ꝑ hoc ꝯtingentes quodāmō ꝯuertitur. alias rōni ſuꝑiori nō attribueret̉ peccatū qd̓ circa hͦꝯtingit. ⁊ ſic rō ſuꝑior nō ex toto ſeparatur a rocinatiuovel opinatiuo. ſcientificū āt ⁊ rōcinatiuū diuerſe qͥdē potentie ſunt. qꝛ qͣꝫtum ad ip̄am rōnem intelligibilē diſtinguuntur. cū em̄ actus alicuius potētie nō ſe extendat vltra virtutem ſui obiecti. oīs oꝑatio q̄ nō p̄t reduci in eandem rōnem obiecti. oportet ꝙ ſit alterius potentie. q̄ habeat aliā obiecti rōnem. obiectū aūt intellectꝰ eſt qd̓ qͥdeſt. vt d̓r in iij. de aīa. ⁊ ꝓpter hoc actio intellectus extenditur inqͣꝫtū p̄t extendi virtus eius qd̓ qͥd eſt. ꝑ hanc ātprimo ip̄a principia cognoſcenda ſunt ex qͥbꝰ cognitꝭ vſterius rōcinando ꝑuenit̉ in ꝯcluſionū noticiā. ⁊ hanc potentiā q̄ ip̄as ꝯcluſiones in qd̓ qͥd nata ē reſoluere ph̓sſcientificū appellat. ſunt aūt q̄dā in qͥbꝰ nō eſt poſſibiletalē reſolutōem facere vt ꝑueniat̉ vſqꝫ ad qd̓ qͥd ē ⁊ hocꝓpter incertitudinē ſui eſſe ſicut in ꝯtingentibꝰ inqͣꝫtumꝯtingentia ſunt. vn̄ talia nō cognoſcunt̉ ꝑ qd̓ qͥd eſt. qd̓ ēꝓpriū obiectū intellectus ſꝫ ꝑ aliū modū .ſ. ꝑ quādā ꝯiecturā de rebꝰ illis de qͥbꝰ plena certitudo haberi non p̄tvn̄ pꝫ ꝙ ad hoc alia potentia reqͥritur Et qꝛ hec potētianō p̄t reducere rōnis inqͥſitōem vſqꝫ ad ſuū terminū qͣſiad qͥetem. ſꝫ ꝯſiſtit in ip̄a inqͥſitōe quaſi in motu opinionem ſolūmo inducens de his q̄ inqͥrit. iō quaſi a termino ſue oꝑatōis hec potentia rocinatiuū vel opinatiuuꝫnominat̉. ſed rō ſuperior ⁊ inferior diſtinguunt̉ penesip̄as naturas. ⁊ iō nō pn̄t eſſe diuerſe potentie ſicut ſcientificū ⁊ opinatm̄ ¶ Ad quartū dd̓m ꝙ obiecta ſcientifici ⁊ rōcinatiui ſunt altera genere qͣꝫtū ad ꝓpriū genꝰ cognoſcibilisª cum ẜᵐ rōnem diuerſam genere cognoſcātur. ſꝫ eterne res ⁊ tꝑales ſunt diuerſe genere nature. nōaūt quantū ad rōnem cognoſcibilis ẜm quā oportet ſimilitudinē attendi inter potentiā ⁊ obiectū ¶ Ad qͥntum dd̓m ꝙ veꝝ ꝯtemplabile ⁊ bonū oꝑabile ad diuerſas potētias ꝑtinent .ſ. ad intellectū ⁊ voluntatem. ſꝫ penes hoc nō diſtinguit̉ rō ſuꝑior ⁊ inferior cū vtraqꝫ poſſit eſſe ſpeculatiua ⁊ actiua qͣꝫuis rōne diuerſoꝝ vt ex dictis pꝫ ¶ Ad ſextū dd̓m ꝙ id qd̓ in ſe multa ꝯtinet nihil ꝓhibet eſſe vnū cū alio multa ꝯtinente ſi eadē multaꝯtineant̉ ab vtroqꝫ. ſicut hic aceruus hec ꝯgregatio lapidum ſunt vnū ⁊ idē. ⁊ ꝑ hunc modū rō ſuꝑior ⁊ inferiorſunt vna potentia qͣꝫuis vtraqꝫ quodāmō plures poten1tias ꝯtineat eadē aūt vtraqꝫ ꝯtinet. nō aūt dicunt̉ in rōſne ſuꝑiori eſſe plures potētie qͣſi in plures potentias ip̄alrōnis potentia diuidat̉. ſed ẜm ꝙ voluntas ab intellectutcōp̄hendit̉ nō ꝙ ſint vna potentia. ſed qꝛ ex apprehenſioone intellectus voluntas mouet̉ ¶ Ad ſeptimū dd̓m ꝙretiā in ꝑte ſenſitiua ē aliqͣ potētia vna diuerſa hn̄s officiahſicut imaginatio cuius officiū eſt ꝯſeruare q̄ accepta ſtꝭd̓a ſenſibꝰ. ⁊ iteꝝ intellectui rep̄ſentare ⁊ tn̄ cū virtus quāeito eſt īmaterialior tanto ad plura ſe poſſit extēdere vnaꝫppotentiā nihil ꝓhibet habere plura officia in ꝑte intelleq̄ctiua nō aūt in ſenſitiua ¶ Ad octauum dd̓m. ꝙ qͣꝫuisꝙͣeternū ⁊ tꝑale nō reducant̉ ad eadē pͥncipia ꝓxima. tn̄ricognitio eterni ⁊ tꝑalis ad idē pͥncipiū reducit̉ cum ẜmtavnā rōnem vtrūqꝫ ab intelligente cōp̄hendat̉ ¶ Ad nonum dd̓m. ꝙ ſicut ad naturā humanam ꝑtinebat vir ⁊mulier inter quos erat carnale ꝯiugiū non aūt ſerpens.ita ad naturā ſuꝑioris rōnis ꝑtinet inferior rō tāqͣꝫ mu-

nliet nō aūt ſenſualitas tanqͣꝫ ſerpens. vt d̓t Augꝰ. ix. decīetri. ¶ Ad decimū dd̓m. ꝙ cū peccare ſit actus qͥdā pro5ſ.prie loquendo nō eſt rōnis neqꝫ ſuꝑioris neqꝫ inferiorisrtiſed hoīs ẜᵐ hanc vel illā. nec eſt incōueniens ſi vna potēī hͦtia ad diuerſa comꝑatur quin ẜm habitudinē vnam ſituopeccatū ẜm aliam nō. ſicut cū plures habitꝰ ſint in vnapopotentia ꝯtingit peccare ẜm actū vnius habitus ⁊ noninẜm actū alterius. vt ſi idē ſit grāmaticus ⁊ geomēter. vevlra de lineis enunciet ſoloeciſmū faciendo ¶ Ad vndecianmum dd̓m. ꝙ qn̄ ꝑfectio cōplet ꝑfectibile ẜm totā eiushacapacitatē impoſſibile eſt vnius ꝑfectibilis eſſe plures ꝑIdfectiones in eodē ordine. ⁊ iō nō p̄t eſſe ꝙ materia ꝑficia2tur ſil̓ duabꝰ formis ſubſtantialibꝰ. qꝛ vna materia nonātvidet̉ eſſe capax niſi vnius eſſe ſubſtantialis. ſecus aūt ēlde accidentalibꝰ formis q̄ nō ꝑficiunt ſua ſubiecta ẜᵐ tootam ſuā potentiā. vn̄ poſſibile eſt plura accidentia eē vniSus ꝑfectibilis. ⁊ iō plures habitus vnius eſſe potentie ēlepoſſibile. cū ſint accn̄tales ꝑfectōes potentiaꝝ. ſuꝑueniCunt em̄ poſt cōpletā potentie rōnem ¶ Ad duodecimūndd̓m. ꝙ ſicut Auicēna in vi. de naturalibꝰ d̓t diuerſitasēactus qn̄qꝫ indicat diuerſitatē potentiaꝝ quandoqꝫ non 4.ljQuinqꝫ em̄ modis in actibꝰ anime diuerſitas inuenirip̄t. vno mō ẜm fortitudinē ⁊ debilitatē ſicut ⁊ opinari et p̓Lcredere Alio mō ẜm velocitatē ⁊ tarditatē ſicut currere 20ſiet moueri. Tercio mō ſicut ẜm habitū ⁊ pͥuatōem vt qͥ 30yeſcere ⁊ moueri Quarto mō ẜm cōꝑatōnem ad ꝯtraria 41eiuſdē generꝭ vt ſentire albū ⁊ nigrū Quinto mō ē qn̄ ē foactus diuerſoꝝ geneꝝ vt apprehendere vel mouere velſentire ſonū vel colore. diuerſitas igit̉ pͥmi ⁊ ſcd̓i modidiuerſitatē potentie nō indicant. qꝛ ſic oporteret tot eēpotentias anime diſtinctas. quot gradus fortitudiniset debilitatis ⁊ velocitatis ⁊ tarditatis inueniuntur inactibꝰ Simil̓r etiam nec diuerſitas tercij ⁊ quarti modicū eiuſdē potentie ſit cōparari ad vtrūqꝫ oppoſitū Solaaūt diuerſitas quinti modi indicat potentie diuerſitatēvt dicamus actus diuerſos genere qͥ in rōne obiecti nonꝯueniūt Et ẜm hoc diuerſitas actuū rōnis ſuꝑioris ⁊ inferioris diuerſitatē potentie nō indicat. vt ex dictis patꝫ¶ Ad decimūterciū dd̓m. ꝙ intellectus agens ⁊ poſſi3bilis plus differūt qͣꝫ rō ſuꝑior ⁊ inferior. cū intellectusagens ⁊ poſſibilis diuerſa obiecta formal̓r reſpiciant etſinō materialiter. reſpiciunt em̄ diuerſam rōnem obiectiqͣꝫuis vtrūqꝫ in eadē re intelligibili poſſit inueniri vnumet idē em̄ poſſit eſſe intelligibile pͥus in potentia ⁊ poſtintelligibile actu. ſꝫ rō ſuꝑior ⁊ inferior reſpiciunt diuerſa obiecta material̓r. nō formal̓r cū reſpiciāt naturas diuerſas ẜm vnam rōnem obiecti. vt ex dictis patꝫ. diuerſitas aūt formalis maior eſt qͣꝫ materialis ⁊ iō ratio nō ſequit̉ ¶ Ad decimūquartū dd̓m. ꝙ rō inferior d̓r a ſuꝑio 6ri deduci rōne eoꝝ q̄ attendit inferior rō q̄ deducunt̉ abhis q̄ ſuꝑior attendit: rōnes em̄ inferiores a ſuꝑioribusdeducuntur. vn̄ nihil ꝓhibet rōnem ſuꝑiorem ⁊ inferioreeē vnā potētiam Sicut videmus ꝙ eiuſdē ē ꝯſiderareprincipia ſubalternātis ſcientie. ⁊ principia ſubalternateLqͣꝫuis hec ab illis deducant̉. ¶ Ad decimūqͥntū dd̓m.ꝙ ꝓ tanto d̓r rō ſuꝑior inferiorē mouere. qꝛ ratōnes inferiores regulande ſunt ẜm ſuꝑiores. ſicut etiā ſubalternata ſcientia a ſubalternante regulaturErcio queritur. vtꝝin rōne ſuꝑiori ⁊ inferiori poſſit eſſe peccatum.

Ad 8

Ad 7.

Ad 4

Ad 5

Ad 5

Ad 6

qͥntimēbrisDiſtinctio

Ad io

Ad ir

Ad ig

Ad ij

Ad ii.

Ad ij