De Rōe inꝑtori et iterioriMateria xv.

Potētie diuerſificātur per actus ⁊ actus per obiecta. ſꝫobiecta intellectus ⁊ rationis ſunt maxime differētia. vtem̄ dicit̉ in li. de ſpū ⁊ aīa. Anima percipit corpora ſenſu.imaginatione corporū ſimilitudines. ratōne corpoꝝ naturās. intellectu ſpiritū creatū. intelligētia ſpiritū increatū. maxime aūt differt naturā corporea a ſpiritu increato. ergo ītellectus ⁊ rō ſunt diuerſe potētie ¶ Pre. Boe.in. v. de cōſola. ip̄m hominē aliter ſenſus. aliter imaginatio. aliter ratio. aliter intelligentia ꝯtuetur. ſenſus enimfiguram in ſubiecta materia ꝯſtitutā Imaginatō vero ſolam ſine materia iudicat figuram. rato vero hanc quoqꝫtranſſcendit. ſpeciemqꝫ ipſam que ſingularibus ineſt vniuerſali conſideratōne perpendit Intelligencie vero celſior oculꝰ exiſtit. ſuꝑgreſſa nanqꝫ. vniuerſitatis ambitūip̄aꝫ illā formā ſimplicē pura mentis acie ꝯtuetur Sicutergo imaginatō eſt diuerſa potētia a ſenſu. ex eo ꝙ imaginatō ꝯſiderat formam nō in materia ſenſus vero in materia ꝯſtitutam. ita intelligentia que ꝯſiderat formā abſolute. eſt alia potētia a ratōne. que conſiderat vniuerſalem formam in particularibus exiſtētem ¶ Prete. Boe.in quarto de ꝯſo. vti eſt ad ītellectum raciocinatio. ad idquod eſt id quod gignitur. ad eternitatem tempus. adpūctum medium circulus Ita eſt fati ſeries mobilis adprouidentie diuine ſtabilem ſimplicitatem Sed conſtatꝙ prouidētia a fato. circulus a cetro. tempus ab eternitate. generatio ab ip̄o eſſe. per eſſentiam differt. ergo ⁊ ratio ab intellectu ¶ Pre. Ut dicit Boe. in v. de ꝯſola. ratio tm̄ humani generis eſt. ſicut intelligētia ſola diuini. ſꝫid quod eſt diuinū ⁊ humanum non poteſt communicarein vna ratione potētie. ergo non ſunt vna potētia ¶ Pre.ẜm ordinem actuum eſt ordo potentiarum. ſed acciperealiquid abſolute qd̓ videtur eē intellectus eſt prius qͣꝫ cōferre quod pertinet ad ratōnem. ergo intellectus eſt ration prior. nihil autem eſt prius ſeipſo. ergo non eſt eadēpotentia rato ⁊ intellectus ¶ Prete. Intellectus eſt conſiderare entitatē rei abſolute. ⁊ entitatem rei in alio. quarum conſideratōnum neutra anime humane deeſt. ergooportet in humana anima duas eſſe potētias quarum cognoſcatur vna entitas abſolute quod eſt intellectus. aliaentitas in alio quod videtur eē rationis ¶ Pre. Ut dicitur in libro de ſpiritu ⁊ anima. ratō eſt mētis aſpectusquo bonum malūqꝫ diſcernit virtutes eligit deū diligitquod ad affectū pertinere videtur qui ē alia potentia qͣꝫintellectus. ergo ⁊ ratio eſt alia potentia ab intellectu¶ Prete. Rationale contra ꝯcupiſcibile ⁊ iraſcibile diſtinguitur. ſed iraſcibilis ⁊ ꝯcupiſcibilis ꝑtinet ad appetitiuam. ergo ⁊ ratio. ⁊ ſic idē qd̓ prius ¶ Prete In iij. deanima dicit ph̓us ꝙ in rōnali eſt volūtas q̄ ꝯtra intellectū diſtinguitur ergo ⁊c̄.¶ Sed cōtra ē qd̓ Augꝰ dicere videtur v. de tri. vbi d̓tꝑuenimus ad imaginē dei q̄ ē homo in eo ꝙ ceteris aīalibus antecellit .i. rōne vel intelligētia ⁊ quicquid aliud deaīa rōnali vel intellectuali dici p̄t qd̓ ꝑtinet ad illā rem q̄mēs vocat̉ vel animus. ex quo videt̉ ꝙ rōnem vel intelligētiā accipit ꝓ eodē ¶ Pͣre. In tercio ſuꝑ gene. ad lit. ethabetur in gloſa Epheſio. iiij. ſuper illud. renouamini ſpūmētis veſtre. ītelligamꝰ homine in eo factū ad imaginemdei qͦ irrōnalibꝰ animātibꝰ antecellit. illud aūt ē ip̄a rō velmes vel ītelligētia. gͦ vt prius ¶ Pre. Augꝰ d̓t in. xij. detri. vbi pͥmū occurrit aliqͥd qd̓ nō ſit nobis cōe cū pecorehoc ad rōnem ꝑtinet hoc etiā idē ad ītellectū ꝑtinet ẜmph̓m in li. de anima. ergo idē ē ratio ⁊ intellectus ¶ Pre-

omnis potētia q̄ ꝯparat aliqua ad inuicē oportet ꝙ habeat vtriuſqꝫ abſolute cognitōem. vnde ph̓us ꝓbat in ſcd̓ode anima ꝙ oportet in nobis eē vnam potētiam q̄ cognoſcit albū ⁊ dulce ꝑ hoc ꝙ diſcernimus inter ea. ſed ſicut qͥdiſcernit inter aliqua diuerſa ꝯꝑat eā ad inuicem. ita etiāqui confert vnū alteri comꝑat. ergo illius potētie q̄ confert .ſ. rationis. erit abſolutē aliquid accipere quod pertinet ad intellectum ¶ Pre. Idem habitus non ē in diuerſis potētijs. ſed idē habitꝰ p̄t eē quo ꝯferimus ⁊ aliquidabſolute ꝯcipimus. ſicut fides que aliqͥd abſolutē accipitinquantū ip̄i pͥme veritati inheret. confert vero inquātūip̄am in ſpeculo creaturaꝝ qd̓ quaſi diſcurſu ītuetur. gͦeadē ē pon̄a q̄ ꝯfert ⁊ aliqͥd accipit abſolute¶ Reſpōſio dd̓m ꝙ ad euidētia huiꝰ q̄ſtionis īueſtigareoportet intellectꝰ ⁊ rōnis differētiā. ¶ Sciēdū ē igitur. Sẜm Augꝰ in. iij. li. de tri. ꝙ ſicut ordo quidā ē inter ſubſtātias corporeas exquo quedā alie alijs ſuꝑiores dicūturet earū regimini ſubſunt. ita etiā ē quidā ordo īter ſubſtātias ſpirituales Suꝑiorū aūt ⁊ inferiorū corꝑum hec videtur differētia ꝙ inferiora corꝑa ſuū ꝑfectum eē ꝑ motūcōſequūtur generatōis .ſ. ⁊ alteratōnis et augmēti vt pꝫin lapidibꝰ ⁊ plantis ⁊ animalibꝰ. ſuperiora vero corꝑa ſuum ꝑfectū eē habēt quantū ad ſubſtātiā ⁊ virtutē ⁊ quātitatē ⁊ figurā cū motu ſtatim in eorū pͥncipio. vt patetin ſole ⁊ luna ⁊ ſtellis. Perfectō ſpūalis nature in cognitōne veritatis ꝯſiſtit. vnde ſūt q̄dā ſubſtātie ſpiritualesſuꝑiores q̄ ſine aliquo motu vel diſcurſu ſtatim in pͥma ⁊ſubita ſiue ſimplici acceptōe cognitōem obtinēt veritatisſicut eſt in angelis. rōne cuius intellectū deiformē haberedicūtur. q̄dā vero ſunt inferiores q̄ ad cognitōem veritatis ꝑfectam venire nō poſſunt niſi ꝑ quēdā motū quoab vno in aliud diſcurrunt vt ex cognitis in incognitorūnoticiā ꝑueniāt. qd̓ eſt ꝓprie humanaꝝ aīarū. ⁊ inde ē ꝙip̄i angeli intellectuales ſubſtātie dicūtur. anime vero ronales. intellectus em̄ ſimplicem ⁊ abſolutā cognitōem deſignare videt̉. ex hoc em̄ aliquis ītelligere dicitur ꝙ in ipſa rei eſſencia quodāmō veritatē legit. ratō vero diſcurſum quēdam deſignat. quo ex vno in aliud ꝯgnoſcēdumanima humana ꝑtingit vel ꝑuenit. vnde dicit Iſaac in libro de definitōnibus. ꝙ ratiocinatio eſt curſus cauſe ī cātum. motus aūt omnis ab īmobili procedit vt d̓t Augꝰviij. ſuꝑ gene. ad litteram. motus finis eſt quies vt in v.phiſicorū dicitur. ⁊ ſicut motꝰ ꝯparatur ad quietē vt adpͥncipiū ⁊ vt ad terminū ita etiā rō q̄ ꝯparatur ad ītellectū vt motꝰ ad quietē ē vt generato ad eē vt pꝫ ex auctoritate Boe. ſupra īducta. ⁊ ꝯparat̉ ad ītellectu vt ad pͥncipiū ⁊ vt ad terminū. ad pͥncipiū qͥdē qꝛ nō poſſit menshumanā ex vno in aliud diſſcurrere niſi eiꝰ diſcurſus abaliqͣ ſimplici acceptōne veritatis inciperet. que qͥdē acceptio ē intellectꝰ pͥncipiorū. ⁊ ſil̓iter etiā nec rōnis diſcurſus ad aliqd̓ certu ꝑueniret niſi fieret examinatō eiꝰ qd̓ꝑ diſcurſum inuenit̉ ad pͥma pͥncipia in qͣ rō reſoluit vt ſicintellectꝰ īueniat̉ rōnis pͥncipiūquātū ad viam inueniēdi. terminꝰ vero quātū ad viā iudicādi. Unde qͣꝫuis cōgnitō hūane aīe ſit ꝑ rōnis viā. ē tn̄ in ea aliqͣ ꝑticipatioilliꝰ ſimplicis ꝯgnitiōs q̄ in ſubſtātijs ſuꝑioribꝰ inuenūtex qͦ etiā ītellectiuā vim habere dicunt̉ ⁊ hͦ ẜm illū modūquē Dyo. vij. ca. de. di. no. aſſignat dicēs ꝙ diuina ſapīaſꝑ fines pͥncipioꝝ pͥmoꝝ ꝯiungit pͥncipijs ſcd̓oꝝ. hͦ ē dictu ꝙ inferior natura in ſuo ſūmo attingit ad aliqd̓ infimum ſuperioris nature Et hanc quidem differentiamangelorum et animarum Dyo. vij. capitu. de. diui. no.

Cōtra

14

.ii.

.i2

.13

lo

15

8

Sciendum.