obelos: & oſteriſcos: & chriſtiani hominis interpretatiunculam non ſequaris: præſertim cū ea quæ addita ſuntex hominis iudæi atqꝫ blaſfemi poſt paſſionē chriſti: editione tranſtulerit. Vis amator eſſe uerus. lxx. interpre-tum? non legas ea quæ ſub aſteriſcis ſunt īmo rade de uoluminibus: ut ueteꝝ te fautorē probes: qd̓ ſi feceris omnes eccleſiaꝝ bibliothecas dānare cogeris. Vix enī unus aut alter inueniet̉ liber: qui iſta non habeat. Porro qddicis nō debuiſſe me interpretari poſt ueteres: & nouo uteris ſyllogiſmo: aut obſcura fuerunt quæ interpretatiſunt. lxx. aut manifeſta. Si obſcura te quoqꝫ in illis falli potuiſſe credendū eſt. Si manifeſta: illos ī eis nō falli po-tuiſſe ꝑſpicuū eſt: tuo tibi ſermone reſpondeo. Omnes ueteres tractatores qui nos in domino præceſſerunt: &ſcripturas ſanctas interpretati ſunt: aut obſcura interpretati ſunt: aut manifeſta. Si obſcura tu quomodo auſu-es poſt eos diſſerere: quod illi explanare nō potuerunt? Si manifeſta: ſuꝑfluū eſt te uoluiſſe diſſerere: quod illoslatere nō potuit: maxime in explanatione pſalmoꝝ: quos apud græcos īterpretati ſunt multis uoluminibus. Primus Origenes: ſecundus Euſebius cæſarienſis: tertius Theodorus heracleotes: qͣrtus Aſterius ſcythopolitanus:quintus Apollinaris laodicenus: ſextus Didymus alexandrinus. Feruntur & diuerſoꝝ in paucos pſalmos opuſcula: ſed nunc de integro pſalmoꝝ corpore dicimus. Apud latinos aūt Hilarius pictaniēſis: & Euſebius uercelenſis epiſcopus Origenē & Euſebiū tranſtulerunt: quoꝝ priorē & noſter Ambroſius in quibuſdā ſecutus eſt.Reſpondeat mihi prudētia tua: quare tu poſt tantos & tales interpretes ī explanatione pſalmoꝝ diuerſa ſenſe-ris. Si enī obſcuri ſunt pſalmi: te quoqꝫ in eis falli potuiſſe credendū eſt. Si manifeſti: illos in eis falli potuiſſe nōcreditur: ac ꝑ hoc utroqꝫ modo ſuꝑflua erit īterpretatio tua: & hac lege poſt priores nullus loqui audebit: & ꝗdcūqꝫ alius occupauerit: alius de eo licentiā ſcribēdi non habebit: quin potius humanitatis tuæ eſt: ī quo ueniā cibi tribuis: indulgere & cæteris. Ego enī nō tā uetera abolere conatus ſū: qͣ linguæ mea hoībus emendata de græco in latinū trāſtuli: ꝗͣ ea teſtimonia: qͣ a indæis prætermiſſa ſunt uel corrupta: ꝓferre in mediū: ut ſcirēt noſtriquid hebræa ueritas cōtineret: ſicui legere non placet: nemo cōpellit inuitū: bibat uinū uetus cū ſuauitate: & nōſtra muſta contēnat: q̄ in explanatione prioꝝ edita ſunt: ut ſicubi illa nō intelligunt̉: ex noſtris manifeſtiora fiant. Quod aūt genus īterpretationis in ſcripturis ſanctis ſequēdū ſit: liber quē ſcripſi de optimo genere interpretandi & omnes præfatiunculæ diuinoꝝ uoluminū: qͣs editioni noſtræ præpoſuimus: explicāt: ad illaſqꝫ prudentē lectorē mittendū puto. Et ſi me ut dicis in noui teſtamēti emendatione ſuſcipis exponiſqꝫ cauſā: cur ſuſcipias: quia plurimi linguæ græcæ habētes ſcientiā: de meo poſſint oꝑe iudicare eandē integritatē debueras etiāin ueteri credere teſtamēto: ꝙ nō noſtra confinximus: ſed ut apud hebræos inuenimus: diuina tranſtulimus Sicubi dubitas: hebræos interroga: dices quid ſi hebræi aut reſpōdere noluerint: aut mentiri uoluerint? Tota fre-quētia iudæoꝝ in mea īterpretatione reticebit. Nullus īueniri poterit: qui hebrææ linguæ habeat notionē: auomnes imitabunt̉ illos iudæos: quos dicis in africæ reꝑtos oppidulo: in meā calūniā conſpiraſſe. Huiuſcemodenī in epiſtola tua texis fabulā. Quidā frater noſter epiſcopus: cū lectitare inſtituiſſet in eccleſia cui præeſt interpretationē tuā: mouit quiddā longe aliter a te poſitū apud Ionā prophetā: ꝗͣ erat oīum ſenſibus: memoriæqꝫinueteratū: & tot ætatū ſucceſſionibus dicantatū. Factuſqꝫ eſt tātus tumultus in plæbe: maxime græcis arguētbus & īclamantibus calūniā falfitatis: ut cogeret̉ epiſcopus ciuitatis iudæoꝝ: ab ipſis teſtimoniū flagitare. Vtꝝaūt illi īperitia an malitia: hoc eſſe in hebræis codicibus græcis reſponderūt: qd̓ græci & latini habebāt: atqꝫ di-cebant. Quid plura? Coactus eſt homo uelut mendaciū corrigere uolens poſt magnū periculū nō remaner-ſine plæbe: unde etiā nobis uidet̉ aliꝗͣdo in nōnullis te quoqꝫ falli potuiſſe. Dicis me in Iona ꝓpheta male quicdā interpretatū: & ſeditione populi cōclamante ꝓpter unius uerbi diſſonantiā epiſcopū pene ſacerdotiū ꝑdidiſſe: & quid ſit illud quod male īterpretatus ſum ſubtrahis: auferens mihi occaſionē defenſionis meæ: ne quicꝗddixeris: me reſpondēte ſoluat̉: niſi forte ut ante ānos plurimos cucurbita uenit in mediū: aſſerēte illis tēporibusCornelio & Aſinio Pollione me hederā pro cucurbita trāſtuliſſe. Suꝑ ꝗͣ re ī cōmētario Ionæ ꝓphetæ plenius reſpōdimus: hoc tātū nūc dixiſſe cōtēti: ꝙ ī eo loco ubi. lxx. īterpretes: cucurbitā: & aꝗla cū reliꝗs hederā trāſtule-rit .i. cariacō: in hebræo uolūine ciceion ſcriptū ē: quā uulgo Syri cicerā uocāt. Eſt aūt genus uirgulti lata habē:folia ī modū pāpini: cūqꝫ plātatū fuerit: cito cōſurgit ī arbuſculā abſqꝫ ullis calamoꝝ & haſtiliū admīculis: ꝗbus& cucurbitæ & hederæ īdigent ſuo trūco ſe ſuſtinēs. Hoc ergo uerbū de uerbo ediſſerēs: ſi ciceion trāſferre uoſuiſſē: nullus ītelligeret: ſi cucurbitā id dicerē qd̓ ī hebraico nō habet̉: hederā poſui: ut cæteris īterpretibus cōſetirē. Si aūt iudæi ueſtri ut ipſe aſſeris malitia: ut īꝑitia hoc dixerūt eſſe ī uolūinibus hebræoꝝ: qd̓ ī græcis & ī l-tinis codicibus cōtinet̉: māifeſtū eſt: eos aut hebræas lr̄as ignorare: aut ad irridēdos Cucurbitarios uoluiſſe mētiri. Peto ī fine epiſtolæ ut ꝗeſcētē ſenē: olīqꝫ ueteranū: militare nō cogas: & rurſū de uita piclitari: tu o iuuenis e-& ī pōtificali culmīe cōſtitutus: doceto populos: & nouis africæ frugibus romana tecta locupleta. Mihi ſufficitcū auditore & lectore pauꝑculo in angulo monaſterii ſuſurrare.Argumentum.Piſtola Auguſtini qua Hieronymū in expoſitione epiſtolæ ad galathas redarguerat priuſꝗͣ ad eū ꝑueniret: Rōæ & ꝑ italiā diſſeminata fuerat: qd̓ Hieronymus callide factū ſuſpicabat̉ ad ſui æmulationē& gloriā populi requirendā: de qua re Auguſtinus ſe ſequenti epiſtola purgat non contēdendi ſtudioſed inquirendæ ueritatis gratia diſſenſiſſe ſcribens: & petens ſimiliter ſua ſcripta corrigi. Hieronymus uero magis tentari ac prouocari ſe credens: duabus epiſtolis acrius duriuſqꝫ reſpondet: donec altera epiſtola Auguſti-nus ueniam petens plenius ſatiſfaciat.Seati Auguſtini ad hyeronymū ſe purgātis de libro quē aſſerebat̉ cōtra eū romā miſiſſe. Epiſtola. CVIII.Omino chariſſimo & deſideratiſſimo & honorādo ī xpō fratri & cōpreſbytero Hieronymo AuguſtiHus ī domino ſalutē. Audiui perueniſſe ī manus tuas litteras meas: ſed ꝙ adhuc reſcripta nō merui: ne