breuiter annotare. Innumeris præterea iſte libris: apoſtolorum prophetarumqꝫ conſtructionibus editis: īmobilem catholicæ turrim eccleſiæ contra perfidorum iacula conſumauit. Omnes ueteris teſtamēti libros: ex h-bræorum codicibus in latinum conuertit. Danielem quoqꝫ prophetam Caldaico ſtilo prælocutum: & Iob iuſtum Arabico in romanam linguam utrūqꝫ auctorem perfecta interpretatione mutauit: Matthæū nihilominus ex hebræo fecit eſſe Romanum. Epiſtolam quidem ſuam ad Paulinum ex Senatore preſbyterum mirificam deſtinauit: docens quemadmodum ſcripturas diuinas adhibita cura perlegeret: ubi bręuiter uirtutenuniuſcuiuſqꝫ libri ueteris & noui teſtamenti mirabiliter indicauit. Mirabiliter planus: honeſte doctus: ac dulcis: parata copia ſermonum ad quamcūqꝫ partem uertit ingenium: & undecūqꝫ īterrogatus fuiſſet: paratumhaberet: & & competens ſine aliqua dilatione reſponſum: modo humilibus ſuauiter blanditur: modo ſuperborum colla confringit: modo derogatoribus ſuis uicem neceſſaria mordacitate reſtituens: modo uirginitatem prædicans: modo matrimonia caſta defendens: modo uirtutum certamina glorioſa collaudās: modo lapſus in clericis: atqꝫ monachis prauitatis accuſans. Sed tamen ubicūqꝫ locus ſe attulit: gentilium exempla dul-ciſſima uarietate permiſcuit: ſed non erat hoc ſuæ uoluntatis: ſed ut ita dicam grauiſſimæ neceſſitatis: ut probaret ea: quæ a ſanctis prophetis ante ſæcula prædicta ſunt: tam græcorum: ꝗͣ latinorum & aliarum gentiumlitteris contineri: uerum totum explicans: totum exornans: & per diuerſas diſputationes diſertus ſēper & æōlis incedens. Tanta nāqꝫ utriuſqꝫ linguæ peritia fungebatur: ut quoſcūqꝫ libros æolicos in manibus acciperetlatine ſine offenſione tranſcurreret: Iterum latinos Attico ſermoue relegeret: ut crederes hic eſſe ſcriptum: ꝗdos eius inoffenſa uelocitate fundebat. Vere dixerim catholicam iſtius hominis prudentiam: ſanāqꝫ doctrināquocūqꝫ cōuerſatus fuiſſet loco ſtabilis perſtitit fidei firmitate. Nam certiſſime ignorantiæ inuidiæqꝫ morboIanguentes deſipiunt: qui eum deuiaſſe a catholicæ eccleſiæ. i. beati Petri fide: uel hæreticum fuiſſe arbitran-tur: quod Euſtochio mandauerit. Caue quæſo: ne quandō & de te dicat deus: uirgo iſrael cecidit: non eſt quſuſcitet eam. Vbi ad terrendos lubricos atqꝫ incautos: quia deus iuſtus ſit iudex ſubdens iſta dixerit doctoraudenter loquor cum omnia poſſit deus: ſuſcitare uirginem non poteſt poſt ruinam. Valet quidem liberarede pœna: ſed non ualet reformare corruptam. Hoc proculdubio ita dicendo: non omnipotētiam actipit deoſed iuſtum iudicem manifeſtans aſſeruit. Nam ni fallor qualia ſanctus Hieronymus Euſtochio mandaue-rit: talia ad Domicillam neptem imperatoris Domitiani admonitionis legimus uerba: ſed & ipſa uerba quade cauſa ſint illi prolata: audire gratius puto. Hæc omnino uirgo Nereum & Achilleum Eunuchos cubiculario habuit: quos beatiſſimus apoſtolus Petrus lucratus fuerat Chriſto. Iſti dum uiderent dominam ſuam gē-mis ornari: & purpureis ueſtibus atqꝫ auro textis indui: dixerunt ei. Quanto ſtudio ornaris in corpore: ut filium Conſulis Aurelianum hominem mortalem accipias: ſi tanto ſtudio in animo ornareris: regem īmortalēdei fiſium adipiſci poteras ſponſum: Qui etiā teipſam æternā faceret: & nunꝗͣ tibi neqꝫ ornamentis tuis neqꝫgaudiis finē permitteret: aut terminū euenire. Reſpondit eis Domīcilla: & ait. Quæ poteſt eſſe melior char-tas quā habere uirum: ſuſcipere filios: per quos poſteritas dulciſſima poſſit propagari & tam generis dignitatem ꝗͣ memoriam nominis non delere? Cui Nereus reſpondit. Melior eſt uirginitas: quæ quādo de matris tuautero exiſti: tecum nata: tecum lacta: tecū ſemper fuit: a carnis corruptione aliena: quæ eſt deo amabilis: eiuſqꝫangelis cara: quam profecto: cum quælibet perdiderit uirgo: huius reatum per pœnitentiā euadere poteſt: ipſam uero integritatem adipiſci nequaꝗͣ ualet. Omnis nāqꝫ ſanctitas: dum per aliquam uoluptatem aut neceſſitatem amiſſa fuerit: uel quæqꝫ perdita uirtus: ad ſtatum ſuum uel integritatem ſeu ad ſuam gloriam per ponitentiæ lachrymas recuperari & reuocari poteſt. Sola uirginitas: ſi ſemel perierit: ad priſtinæ integritatis ſtabilitatem pertingere minime ualet. Cūqꝫ Nereus & Achilleus hæc laudando: uirginitatem & alia proferendodiſſererent plurima: quibus æternam mereretur actibus uitam: Domicilla prudentiſſima uirgo dixit. Vtinamad me iſta dei ſententia perueniſſet: ut nunꝗͣ ſuſcipiſſem hominis mortalis ſponſionem. Nūc uero quia uobi:deus aperuit os ad lucrandum animam meam: quicquid me facere uultis: accelerate. ꝗͣtorius. Quid multa?⁊ſancto Clæmente papa conſecrata Aureliano ſponſo contempto: ob hoc in Pontiana exulata eſt inſula. IndeTerracinam adducta: nolenſqꝫ idolis ſacrificare: cū Euthruſina & Theodora ſpōſis Sulpitii & Seruiliani: a Lixurio fratre Aureliani igne crematæ: palmam ſuſcepere martyrii: quas ſanctus Cæſarius diaconus: qui etiā poſtea & ipſe a prædicto Luxurio eſt martyrizatus in ſarcophago nouo ſimul condēs ſepelluit. Hæc ideo .ſ. nonfuerat hic tantum neceſſe loqui. Addidimus tamen quia pene quod Nereus prudentiſſimæ uirgini Domicillæ dixerat uirginitatatem perditam: de reatu poſſe per pœnitentiam ueniam conſequi: nequaꝗͣ tamen ualeretfieri uirgo: ſicut fuerat prius. Hoc ſanctus Hieronymus Euſtochio ad meliora ſtuduit hortando mandare: cūomnia poſſit deus: ſuſcitare uirginem non poteſt poſt ruinam. Quid enim eſt hic aliud poſſe: ꝗͣ non uelle qͥdnōnullis alijs dici poterat uerbis? per quēdam nāqꝫ ſapientem dicitur deo: tu autem dominator uirtutum cumtranquillitate iudicas: & cum magna reuerentia diſponis. Subeſt enim tibi: cum uolueris: poſſe. Ergo ubi noneſt uelle dei deeſt poſſe. Deus quippe ut immutabilis eſt naturæ: ita immutabilis eſt uoluntatis: & tuiqꝫ cum ſituerax & Iuſtus: non illum mendacium: neqꝫ iniuſticia decet: quia ſicut non ualet mentiri: qui eſt ueritas: ita in-iuſtus eſſe non poteſt: hoc eſt nolens iniuſte facere quicꝗͣ. Nā omnia teſte propheta quæcūqꝫ uoluit dominusfecit in cælo & in terra: oīaqꝫ eius iudicia iuſta. Dum igitur niteremur oſtendere: quod nolente deo fieri non ualet: & ut ueridico eximſoqꝫ doctori: cui quoad uiueret: in omni ſciētia ſe cōparare nemo audebat: uſurparet ua-niloquiis detrahere ꝗſpiā: cœpto ab ordine lōgius ſumus digreſſi. Verūtamē qͣlis qͣtuſqꝫ uir iſte fuerit: ſolius ſācti Auguſtini teſtimonio: qui uelit plenius cognoſcere ualet. Nā cū in libro primo: quē cōtra errorem Pelagia