qn̄ iuras tibi aūt lapidi ſed ꝓxīo tuoiuras homini iuras ante lapideꝫ ſednunquid ante deū nō te audit lapisloquentem ſed punit deus te fallentem. ¶ Sꝫ obicit̉ illud grego. in. xxvi. libro moraliū. Apud deū ꝟba noſtra non ex ore ſed ex corde ꝓceduntUmane aures taliaª verba noſtra iudicant qualia forꝭ ſonāt¶ Diuina vero iudicia talia forꝭaudiunt qualia ex intimis proferuntur. certe nouerit ille qui intentōem⁊ voluntatem alterius varijs explieas verbis. quia non debꝫ aliqͦs verba conſiderare ſed voluntatem ⁊ intentōnem. quia nō debꝫ intentō verbis deſeruire ſedᵇ ꝟba intentioni.¶ Si ergo diuina iudicia ꝟba nr̄atalia foris audiunt qualia ex intimisꝓferuntur ſi intentio non debet deſeruire verbis ſed verba intentioni.patet ꝙ deus non accipit ſic iuramētum ſicut ille cui iuratur. ſed potiusſicut qui iurat intelligit cum recipiēti non ex intimis ſed ex hijs que proferuntur foris verba noſtra ſonent:Item obicitur. qui iurat ſuper lapidem putans ſe iurare ſuꝑ ſacroſāctaeuāgelia perinde tenetur ac ſi ſuperſancta euangelia iurauerit. licet illecui iurat ideo ſuper lapidem illumiurare fecerit non ſeruando qd̓ promittit reatu periurij teneatur. Iteꝫobicitur illud de ciuibus qui credūtſe iurare conſulibus ſuis obedituroſin omnibus que ſibi imperata fuerint pro honore ſue ciuitatis. ne vero obedientiam recuſantes reatu ꝑiurij illaqueentur ſupponitur breue iuraturis in quo aliud contineturꝙͣ ſe iuraturos arbitrentur. videlicꝫne padum in nilum conuertant l̓ aliquid huiuſmodi faciant. ſi ergo contra hoc quod ſe iuraſſe crediderantconſulibus ſuis obedientiam denegarent. nunquid ẜm intentōnem recipientis an potiꝰ ẜm intentōem iurantis iuramentum deus illud acciperet. ¶ Item ſi innocens d̓ adulterio vel furto impetitus innocentiam ſuam vellet aſſerere. iuraret autēſe ab obiectis ſibi eſſe immunem ſic̄ ībreui illo continetur quod manibus

ſuis ſe ſcripſiſſe arbitratur. Cōtineatur autem in illo hunc reum eſſe obiectorum nunquid a domino periuruſreputabitur. aut nunquid poterit argui ſe iuraſſe adulterij aut furti reatum incurriſſe. non. ¶ Hinc etiamiohannes criſoſtomus ait.Inter iuramentum ⁊ locutionem fidelium nulla debet eſſe differentia.¶ Uramentiᶜ huiuſ cauſa eſt. quiaI omnis qui iurat ad hoc iurat vtquod verum eſt loquatur. Et iōdominꝰ inter iuramentum ⁊ loq̄lam noſtram nullam vult eſſeᵈ diſtātiam. qꝛ ſicut in iuramento nullā cōuenit eſſe ꝑfidiam. ita quoqꝫ in verbis noſtris nulla debent eē mēdaciaqꝛ vtrūqꝫ ⁊ ꝑiurium ⁊ mendaciū diuini iudicij pena damnatur dicenteſcriptura. os quod mentitur occiditanimam. Quiſquis ergo veſtrum loquitur iurat quia ſcriptum eſt teſtisfidelis non mentietur. ¶ ItemAntē qͣꝫ aliquis iuret peierat ſi ꝯtraconſcientiam parat iurareUi peierareᵉ paratus eſt anteꝙͣ iuret iam periurus eē videtur. quia deus non ex operibus tantum iudicat ſed ex cogitatione ⁊ ex corde. ¶ Ex hijs omnibꝰcolligitur ꝙ iuramenta ẜm intentionem preſtantis non recipiētis a deoiudicātur. quomodo ergo ẜm yſidorum quacunqꝫ arte verborum quisiuret deus ſic accipit ſicut ille cui iuratur intelligit Sed ſicut alid̓ eſt callida arte verborum iurare. alid̓ ſimpliciter intentōnem ſuam iurando ēnunciare. ſic aliud eſt ſimplici intentione iuramentum factum recipere.aliud in repudiando calliditate vti.quia ſicut quiſꝙͣ apud deum non valet aliquem ledere ſic nec preter eiꝰintentionem valet quis alicui ſubuenire. deus autem duplicitatis aſpernator ſimplicem intentōnem vtriuſqꝫ conſiderat ⁊ tam ex parte recipiētis ꝙͣ ex parte preſtantis verborumartem aſpernatur et odit.¶ Deetate vero iurantium queritur quaetate quiſqꝫ ad iurandum debeat cogi. de quo in primo libro capitularium ſic inuenitur diffinitum

CęVmane. verba. q̄ ille ꝓtulit ⁊ vult ea aliter int̓p̄tari ꝓut ꝟbaſonare vident̉ quod ſꝑ non eſt faciendū. cum ſepe bona ꝟba mala intentōe ꝓferantur ⁊ ecōuerſo. vt v. q. v. non omīs. ⁊. c. n̄ oſculatur. ⁊. xxiij. q. i. paratusb ¶ Verba. ar. potius eſſe ꝯſiderandū mentem alicuiꝰ ꝙͣ ip̄a ꝟba. vt. iq. i. marchion. ⁊ de con. di. nij. retulerunt. exͣ de ver. ſig. p̄terea. c. ītelligentia. ⁊. xxiij. q. i. paratus. in pͥn. ⁊. ff. de ī iusvo. l. qͣꝫuis. ſꝫ hoc verūeſt cū conſtat de intellectu. alias in dubijs a ꝟbis non eſt recedendumvt. ff. del̓. iij. nō alit̓. ff.de exercit̉. l i. §. ſi is qͥnauē. extra de ſpon. exlr̄isVramenti. ad hͦiurat .i. iurare debetd ¶ Diſtantiam. quātum ad hͦ qͥn mortaliterpeccet. q̄ ſimpliciter dicit falſum ſic̄ qui ſub iuramento dic̄ falſum magis peccat deierādo q̄mentiendo. ſolidiꝰ ſubſiſtit vbi iuramentū int̓ponit̉. vt. s. e. q. i. c. i. ſꝫtn̄ plus oꝑatur ſacͣmentum ꝙͣ ſimplex ꝓmiſſiovt exͣ de iur̄iur̄. debitores. Item eſt arg. ꝙ exnudo pacto orit̉ actio.vt xij. q. ij. quicūqꝫ ⁊. q.v. quiaVi peierare. nō exMoperibꝰ deꝰ potiusꝯſiderat animū qͣꝫfactum. vt. xv. q. vi. c. i.⁊ deus interrogat cor ⁊nō manum. xiiij. q. v. ſiquid. ſic. xxxij. q. v. propoſito.Aruuli. iurare.nec teſtis eſſe pt̄. nijq. iij. c. i. ⁊ ideo hoc eſtqꝛ iuramēto dꝫ adeē iudicium. ſed hec etas neſcit quid agat. vt. C. d̓fal. mo. l. i. Item quiaimpubes nō pōt peierare. vt. ff. de iur̄iurā. l. qiuraſſe. vnde ſacr̄m calumnie p̄ſtare non pōt.poſſet tn̄ dici ꝙ ſi dolicapax eſt qꝛ tūc calūnioſe petere poteſt. vt exͣ ded̓lic. pueroꝝ. c. i. ⁊ ſi nouit veritate ꝙ bene preſtabit ſacramentū calūnie. ar. C. de iur̄iur̄. propter calū. l. ij. §. i. ſed d̓veritate dicenda bn̄ poteſt iurare. nam ab impuberibus ⁊ timidis ſumit̉ inicium queſtionisvt. ff. de queſtio. vniusin pͥn. Item impubesferula ꝑcutitur ꝓ veritate dicenda. vt. ff. ad ſillia. l. i. §. impubes. ⁊ tenet ꝯfeſſio quam facit. licꝫ ꝯtra eum poſſet inſtitui. vt. ff. de confeſſisl. certum. §. penul. Io. quod falſum eſt niſi ſit doli capax. cum hͦ capitulum ꝯtradicat. b. hoc aūt certum eſt ꝙ ſi aliquis ſpōte recipit iuramentuꝫ minoris bene valet ⁊ tenet tale iuramentū. vt. ff. de iureiurā.l. qui iuraſſe. Item ⁊ in eo caſu. pōt quis conueniri ratōne iuramenti

quod p̄ſtitit dum eſſet impubes. ⁊ ſi impubes iurauit ſe p̄ſtatuꝝ oꝑasip̄e pubes factus bn̄ ꝯuenit̉ de hͦ iuramēto vt. ff. de libe. cā. l. vl. in fi.g ¶ Cauſa. ſed nonne ſi agere vult ꝑiurus in ꝓpria cā audiret̉. qͥa nulIi ꝓhibetur agere in ꝓpria cauſa. vt. nij. q. vi. omnibus. ſed agere morpōt niſi p̄ſiet ſacramentum. Item nonne iudex vel altera ꝑs poteſt edeferre ſacramentum. ad hoc dicas ꝙ hec lex ſumpta eſt de lumbardaẜm quā non iurat̉. d̓ calumnia ptꝫ ergo ꝙ lotur hic de alio iuramto. ⁊ pōt dici ꝙ loquit̉de iuramento expurgatōis. id eſt vt nec ſe necalios poſſit expurgareex hoc ſequit̉ ꝙ cū ſuſpicio aliqua eſt ꝯtra ꝑiurum ſtatim habet̉ ꝓ cōuicto cū ſe expurgare ī̄poſſit ⁊ imputet ſibi q̄ ītalem calum incidit. qꝛculpa ſua illud ſuſtinetvt. xv. q. i. ſi quis inſamiens. exquo em̄ ſel̓ peierauit p̄ſumitur ꝙ ſemꝑdebeat peierare. vt. ij.q. vij. nō pōt. vn̄ ammedo nō eſt ſacramēto fucredendum. vt exͣ deſump. lr̄as. ea tn̄ ſacͣmta que oneris ſunt pous ꝙͣ honoris bene ꝑſtabit vt iuramentūlumnie. ſil̓it̓ domīsiurabit in cā feud̓.Deri. puella.eſt in puero. vt.q. nij. tribus¶ Stat ī. filij iurantum debet pater re-care qͣꝫcito ſcit ut hicſed votū religionis ntenetur ſtatim reuocarcum ſcit ſꝫ vſqꝫ ad ānuꝫ⁊ diem ꝯtradicere pōt.vt. xx. q. ij. puella. alitertn̄ eſt ſupra diſtinctum.s. xx. q. ij. in pͥn.L. tiunus. lilt teſtinoOneſtum. hͦ ienium debet dicereieiunus. vt exͣ de teſti.placuit. q̄ a ieiunis fieridebeant. nō de con. di.i. ſacramēta. tn̄ ꝙ h̓ dicitur. magis ē honeſtuꝫꝙͣ iuſtum.Ecreuit. vt a ſeptuageſima. ī hijsetiam diebus cauſeexerceri non debent. xvq nij. c. i. ⁊. ij. huic tam̄capitulo ⁊ p̄cedenti obuiat conſuetudo p̄ſcripta.¶ Maioribus. vt īfeſto ſancti marciꝭ.

Eforma. honeſtum. ſic ergo honeſtas ⁊ poſſibilitas in omī iutamento ſunt intelligenda. vt. s. e. q̄ nij. vnuſquiſqꝫ. ⁊ exͣ de iuxiut.quemadmodum. illud ſacramentum p̄ſtant archiepiſcopi romabpontifici. vt extra de iureiur̄. ego. ⁊ ſubditi ſuis epiſcopis. vt. xiii.quāqͣꝫ imꝑator pape. lxiij. di. tibi dn̄o. ⁊ licet generalit iuret valallasdn̄o .ſ. ꝙ in omībus cauſis iuuabit ipſuꝫ ⁊ ꝯtra quē ibet. tam conti-