Qui deierat ⁊ alios deierare facit qͣbꝙ quia piuranerit ſe et aliosſciens in ꝑiuriū induxerit. xl.dies peniteat ī pane ⁊ aqua ⁊ ſepteꝫſequētes annos. ⁊ nunqͣꝫ ſit s ſine penitentia. ⁊ alij ſi conſcij fuerint ſimiliter peniteant. ¶ Item augu. in ſermone de decollatōe ſancti iohānis.Homicidam vincit qui ſciēs ad pert homineLle qui hoīeꝫ ꝓuocat ad iuratōeꝫ⁊ ſcit eum falſum iuraturum eſſeh vincit homicidam. qꝛ homicida corpus occiſurus eſt. ille animaꝫīmo duas aīas ⁊ eius aīam quā iurare ꝓuocauit ⁊ ſuā. ſcis verum eē qd̓dicis ⁊ falſum quod ille dicit ⁊ iurare compellis ecce ꝙ ille iurat ecce ꝑiurat. tu quid inueniſti. imo ⁊ tu periſti qui de illius morte ſatiari voluiſti. ¶ Item in ẜmone de ꝑiurijsNon peccat qui iuramentum exigitab eo quUī exigit iuratōꝫ multū int̓t falſum iuraeſt ſi neſcit illum iuraturumfalſum an ſcit. ſi em̄ neſcit etideo dicit mihi iura vt fides ei ſit nōeſt peccatū tn̄ⁱ hūana temptatō eſt.ſi aūt ſcit eum feciſſe ⁊ cogit eū iurare homicida eſt. Ille em̄ ſe ſuo ꝑiurio interemit. ſꝫ ille manū interficiētis ⁊ imp̄ſſit ⁊ p̄ſſit. ¶ Item exconcilio maguntinenſi. Uſqꝫ ad exituꝫ vite nō cōmunicet q̄ alios ad perA quis cōuictus fuerit aliosuria trah¶ad falſa teſtimonia vl̓ ꝑiuriaattraxiſſe vel quacunqꝫ corruptōneſollicitaſſe ip̄e quidem vſqꝫ ad exitūvite non cōmunicet. Hij vero qui etin periurio ꝯſenſiſſe ꝓbantur poſteaab omni teſtimonio ſunt remouendi⁊ ẜm legem infamia notabuntur.Item qui audit aliquem falſumiurare ⁊ tacet delinquit. Und̓ ait augu. in queſtionibus leuitici. c. i. Anima que audierit vocēⁿ falſuꝫ iurantis ⁊cͣ Cui ſit indicanduꝫ falſum qd̓ab aliquo iuraOc videt̉ dicere peccare hoīeꝫqd̓ audiente iurat aliqͣs falſuꝫ¶ A ſcit eum falſum iurare et tacꝫ

tūc aūt ſcit ſi eius rei de qua iuraturteſtisᵘ fuit aut videns aut ꝯſciꝰ fuerit id eſt aliqͦ modo cognouit aut oculis ſuis cōſpexit aut ille ip̄e qui iuratᵈ indicauit illi. ita em̄ potuit eſſecōſcius. ſꝫ inter timorē huiꝰ peccati⁊ inter timorem huiꝰ ꝓditōis hoīmnon parua exiſtit plerūqꝫ temptatō.poſſumus em̄ paratum ad ꝑiuxiumammonendo vel prohibendo a tamgraui peccato reuocare. ſꝫ ſi nō audierit ⁊ coram nobis de re quā nouimꝰfalſumᵖ iuxauerit vtrum ꝓdendusſit ita vt ꝓditus etiā ꝑiculūq mortisincurrat difficillima queſtio eſt. ſedquia nō exp̄ſſit hic cui hoc indicādūſit. vt rum illi cui iurat̉ an ſacerdoticuipiam. qui non ſolū eum perſequinon poteſt irrogando ſupplicium ſꝫetiā orare ꝓ illo poteſt videtur mihiꝙ ſe ab illo peccati abſoluat vinculoſi indicet talibus qui magisʳ ꝓdeſſepoſſunt ꝙͣ obeſſe periuro ſiue eū corrigendo ſiue deum pro eo placando.ſed ⁊ ip̄e confeſſionis ſibi adhibeatmedicinam ¶ Si ergo iſte vt ſupradictum eſt qui audit falſuꝫ iurare ⁊tacet delinquit. multo magis ille reꝰeſt qui ad deierandū aliquē ꝯpellit.¶ Queritur de eo qui verborumcalliditate ſe circūuenire putat illuꝫcui iuramentū defert an ſit reꝰ ꝑiuxij. niſi ẜuauerit qd̓ iuraſſe creditur.¶ De hoc ita ſcribit yſido. ſententiarum li. ij. De eo qui calliditaterboꝝ iuratUacunqꝫ arte verborū quisiuret deꝰ tn̄ qui conſcientie teſtis eſt ita hoc accipit ſicut ille cui iuratur intelligit. Dupliciter autemreus fit qui ⁊ nomen dei inuanum aſſumit ⁊ ꝓximū dolo capit ¶ Itemex ẜmone ſancti auguſtini Periurꝰeſt qui ſuꝑ lapidem falſum iurat.Ece dico caritati veſtre ꝙ quiſuꝑ lapideꝫ falſuꝫ iurat ꝑiurꝰeſt. Unde hoc dico quia multiin hoc falluntur ⁊ putant quia nihileſt per quod iurant nō ſe crimine teneri periurij. prorſus periurus es.quia per id quod ſanctum nō putasfalſum iuras. ſi tu illud ſanctum nonputas ſanctū putat cui iuras. nō em̄

¶ Quadrageſimas. vnam an̄ feſtum natalis aliam an̄ paſca terante feſtum ſancti iohannis.Et legittimas. id eſt ſcd̓am ⁊ qͣrtam ⁊ ſextam ferias. vt de cō. diſtī.unia. ⁊. lxxxij. di. p̄ſbiter.Vi ꝑiurat. ꝯſecrata. qꝛ quāto ſanctiꝰ eſt ꝑ qd̓ iuratur tanto maMcis peccatum eſt ꝑiurium. vt. s. e. q. i. mouet. nunquid ergo maſacrilegium cōmittunt qui verberant clericum in maioribꝰ ordinibus ꝯſtitutum qͣꝫ inminoribꝰ. credo ꝙ ſic.xvij. q. nij. ſi quis de inceps. ⁊. c. qui ſubdiacoſum. ⁊. c. qui occiditd Et ignorās. eſſe pein quod iuxauit nāfuiſſetignorantia facti nullū eſſetpeccatū niſi eſſet ignorantia craſſa q̄ nem inexcuſat. C. d̓ reſcindē.ven. quiſquis.Iquis. redimēda.licꝫ em̄ timore mortis iurauerit tamēcauit. vt. xxxij. q. v.ita ne. ſed ratōe coactōnis mitigatur pena. vtextra qd̓ me. cā. ſacris.nō eſt. ꝯtra. xv. q. v. c. i.ibi em̄ non abtur apeccato. ſed a iu¶¶ Alij vero. ergo illa q̄eſt minor eſt imponēdavt. l. di. c. eos veroIquis. ſine peniItentia. interiori. vtvi. q. i. quicunqꝫUle vincit. nō intelligas ꝙlus peccatidaſimo ille plusxiij. di. c. i. ſꝫ dicit̉ eumvincere quia maiꝰ damnum facit. quia maiusdamnum eſt in amiſſione vnius anime ꝙͣ mille corpoꝝ. vt. xxiiij. q. iij.ſi habes.Vi exigit. humana. id eſt de humana infirmitate prodit. vt. s. e. q. i. non ē¶ Impreſſit. multipliciter cōgendoIquiſ. infamia. aniuramentum infamet vel non no. vi.q. i. quicunqꝫ. ſed ſi coaiuraſſent non inde inrrentur. vt .s. q. ꝓceteran Falſuꝫ. ⁊cͣ. ſuppleniſi indicauerit portabit iniquitatē ſuam.Oc videt̉ fuit. ideſt taleꝫ inde habiit noticiā ꝙ hmōi rei potuit eſſe teſtis. ⁊ qd̓ ſequitur eſt expoſitio.Indicauit̉. videtur ergo ꝙ valeat teſtimonium de auditu vt hͦ.rxv. q. v. preſbiter. xxvi. q. vi. qui recedunt. ⁊. ij. q. i. multi. nā ⁊ teſteſintelligūtur ſcixe que acta ſunt a teſtatore ſi priores teſtes eis hoc dixerunt. vt. jͣ.teſti. cum antiquitas. in fine. i. Reſpon. arg. contra

iij. q. ix. teſtes. v. q. ij. relatum eſt. ad hͦ dicas ꝙ hic loquit̉ in cā denunciatōis vbi modica ſciētia aliquā fidem facit. ar. exͣ. de ſpon. pretereaij. īmo etiam in iudicijs facit fidem teſtimoniū de auditu. vt extra deſucceſ. ab inteẜ. cū dilectus. exͣ de teẜ. cū cām. ſed certe teſtimoniū deauditu eſt ꝓprie cū aliquis audit aliquid dici eſſe factū. ſed ſi audit ꝯtrahentes nō eſt teſtimoniū de auditu ⁊ hoc innuit̉ extra de teſti. lꝫ. ijtn̄ hoc capitulum nō loquitur de vera denūciatōe. ſꝫ potiꝰ de indicatione. ſcꝫ cum quis indicat alijs ꝙ aliquis vultpeccare ⁊ ſpectat hͦ addelicta committenda.ſed denunciatō ſpectatad delicta cōmiſſa. ⁊ adilla non tenent̉ niſi quihabēt magiſtratū ſuperaliqͦs ⁊ illa denūciatiod̓r euangelica ⁊ iſta dicitur cāonica. ⁊ hec approbatur ſemꝑ. pͥor vero. et ſic patꝫ ꝙ crimīanondū cōmiſſa poſſumꝰdenunciare vt hic. ⁊. xc.iij. di. diaconi .i. ibi vicinum precipitō ⁊cͣ. exͣ d̓deſpon. impu. c. penul.extra de cogna. ſpirituali. tua.p ¶ Iurauit. id eſt iue voluit.¶ Mortis de facto.qꝛ de iure ꝓpter vniꝰ dictum nō poſſet iudicari⁊ eſt ſi. de pe. di. i. c. pernul.Prodeſſe. vt ſunt ſacerdotes. vt. xiij. q. v.deniqꝫ. qui ergo dic̄ talibus qui pn̄t prodeſſenon obeſſe nō dicit̉ prodere. vt. ij. q. i. ſi peccauerit.¶ Queritur. incidētem ponit hic queſtionēqualiter iuramēta ſuntintelligēda. ⁊ diſtīguit̉aut vterqꝫ hꝫ rectuꝫ intellectum. aut vtqꝫ doloſum. aut alter tantuꝫhꝫ rectum. ſi ab vtroqꝫinterponitur dolꝰ tuncē intelligendū ẜm cōmunē ꝟboꝝ ſignificatōemvt exͣ de ſpon. ex litterisſi a neutto interueīt dolus tunc interp̄tandumeſt ẜm intellectum vtriuſqꝫ. ſi verba poſſint vtriqꝫ ītellectui adaptari. extra. de teſti. cuꝫ tu.ſi ab altero tm̄ tūc intelligendum eſt ẜm euꝫ quirecte intelligit. ſic videtur diſtingui. jͣ. e. §. exhijs. in ſtipulatōibus ⁊alijs ꝯtractibus contraſtipulantē ⁊ vendenteꝫinterp̄tandū eſt ſꝫ in iudicijs ꝓ actore. vt. ff. d̓ꝟ. ob. int̓ ſtipulanteꝫ. §.i. ff. de ꝯtrahen. emp. labeo.Vacunqꝫ. intelligit. id eſt intelligere debet. ⁊ eſt ſi. jͣ. de con. diſtin. nij. non illud.2