Cauſa

XXII.

quod iurauerunt tn̄ liciter ſeruari d̓buīt qd̓ iuramēto firmauerunt. Qd̓aūt illicitū iuramentū ẜuari ꝓhibet̉nō eſt generaliter intelligendū. Iuramentuꝫ nanqꝫ vt hiero. teſtat̉ ſuꝑhieremia debꝫ hr̄e tres comites veritatem iudiciū ⁊ iuſticiā. vbi aūt iſtadefuerint nō eſt iuramentū ſed ꝑiurium. Un̄ dat̉ intelligi illicitū eſſe iuramentum cui aliqd̓ iſtoꝝ defuerit n̄tamen cuicunqꝫ ꝯtigerit aliqd̓ iſtoꝝdeeſſe prohibetur ẜuari. aliqn̄ nanqꝫiuramento deeſt iuſticia veluti cumquiſpiam poſt votum caſtitatis ducit vxorem iuramēto firmansᵐ nūqͣꝫ ab ea ſe diſceſſuꝝ. qd̓ ꝙͣuis illicitum ſit qꝛ iuſticia ꝓbat̉ ſibi deeſſe tn̄auctoritate augu. ẜuari p̄cipit̉. hͦ aūtſi quis ꝯtendat prerogatiua cōiugijnon ꝓpter religionē iurꝭ iurādi ẜuarianimaduertat gabaonitasⁿ ob ſolāreligionem iuramenti ꝯtra dn̄i imꝑium reſeruatos. Cum ergo omne dn̄ip̄ceptuꝫ iuſtū ſit patꝫ ei iuſticiam deeſſe qd̓ eiꝰ p̄cepto ꝯtrariū inueniturIudiciū qꝫ aliqn̄ iuramento conſtatdeeſſe veluti cū ꝓpria temeritate aliquis ductus iurat ſe manducaturuꝫ⁊bibituruꝫ. hͦ ꝙͣuis leuitate indiſcreta illicitū ꝓbetur nō tn̄ ideo violariiubetur. Iuramentū itaqꝫ multipliciter illicitū intelligitur. eſt em̄ illicitum aliqn̄ ex eo qd̓ iuratur. aliqn̄ excauſa extrauenienti. aliqn̄ ex mō iurandi. Ex eo qd̓ iuratur tunc eſt illicitum iuramentū qn̄ id quod iurat̉ īſui natura vicioſum eſt vel vitā adimens vt adulteriū homicidiuꝫ ⁊ hijsſimilia. vel reparari non permittēsveluti cum inimico ad pacem nō redire. indigēti miſericorditer nō ſubuenire iſta qꝛ ꝑſpicuam in ſe habentiniuſticiā ⁊ ſi iuramento firment̉ tn̄ſeruari non debēt. circa hec itaqꝫ iuramenta intelligenda ſunt que de illicitis iuramentis nō obſeruādis ſupra ſtatuta leguntur. Quiſquis gͦ ſeiuramento firmauerit aliquid facturum quo vel corꝑalis vel ſpiritualisſalus adimat̉. vel ſine quo vtraqꝫ ſalus reparari vel cōſeruari nō poſſetfidem ꝓmiſſam ẜuare ꝓhibet̉. quoꝝexēpla ꝑmiſſe auctoritates ſubiciūt.dum eum qui homicidiū facere velalimēta matri et fratribus nō ſubmīſtrare in adulterio ꝑmanere l̓ ad pacem cum aduerſario non redire iuramentum p̄ſtando ꝓmiſerit ſalubriori ꝯſilio illicita vota ebſeruare nō ꝑmittunt. Eſt etiam id qd̓ iurat̉ aliqn̄vicōſum non in natura ſui ſed ex cauſis extra venientibus. veluti cum aliquis poſt votū caſtitatis iurat alicuiſe habiturū eam in cōiugem. ꝯiugemnanqꝫ habere in ſeip̄o malum nō ſeſttn̄ huic ex voto ꝑnicioſum eſt. hͦ aūtiuramentū ⁊ ſi illicitum ſit non tamēobẜuari ꝓhibetur ſed de violationevoti penitentia ſibi iubetur indici.

Ex modo iurandi tūc eſt illicituꝫ iuramentum qn̄ incōſiderate incircūſpecte aliquid iuratur qͣ nec corꝑalinec ſpūalis ſalus adimatur. ⁊ ſine qͦvtraqꝫ ſalus reparari ⁊ vita ꝯẜuarivalet veluti dum aliquis a ꝑentibꝰcoactus vt clericatus conſuram velreligionis veſtem ſuſcipiat ſe neutrūfacturum iuramēto firmauerit. hocꝙͣuis aliquibus videat̉ reprehēſibile qꝛ opus caritatis iuramento ſe nōfacturum ꝓmiſit nulla tn̄ auctoritate ſeruari ꝓhibetur. qꝛ et ſi nūqͣ clericatus tonſurā vel religionis veſteꝫſuſcipiat non tam̄ ideo minus ſalutēꝓmereri valet cum nonnulli in laicali habitu ſanctiſſimi ⁊ deo dilecti inueniant̉. quo exemplo euidenter datintelligi quotiens aliquis iurat ſe nōfacturum aliquid quo impeditior ſibi via p̄paretur ad beatitudineꝫ dūmodo ſine eo ualeat ſalutem inuenire quod iuramentū non ꝓhibet̉ ẜuare. Unde cum nos iuramus non daturos aliquid alicui ſine quo vtraqꝫſalus eius pt̄ eſſe incolumis ⁊ ſi aliqͣex eo ſibi cōmoditas p̄ſtaretur nullatamen auctoritate iuramentū ẜuareꝓhibemur dummodo ſit nobis aliavia neceſſitatibus eius ſubueniēdi.eſtio quintUod aūt quīto locoquerit̉ ſi licitum eſſꝫ ꝙarchidiaconus iurauerat an̄ epūs eſſet reus ꝑ8iurij qui ad peierandūVarchidiaconū cogebat¶ facile poteſt diſcerni. ſi enim conſentiens pari pena cū faciente puniēdꝰeſt multomagis ille qui cogit reꝰ admiſſi criminis ꝓbat̉. ¶ Un̄ pius papa ait. Qui peierare compellit ⁊ cōpellitur ꝑiurus vterqꝫ ꝓbaturUi cōpulſus a dn̄o ſciens pe¶ L7 y miles. dn̄s qꝛ precepit.ierat vtriqꝫ ſunt ꝑiuri ⁊ dn̄smilesq qꝛ plus dn̄m ꝙͣ aīaꝫ dilexit.ſi liber ēª .xl. dies in pane ⁊ in aqͣpeniteat ⁊ᵉ ſeptem ſequētes annosſꝫ ſi ẜuus eiuſdē tresª qͣdrageſimasb⁊ ltīmas ferias peniteat. ¶ IdeꝫPenitentia eiꝰ qui in manu ep̄i autcruce ꝯſecrata peierat.Ui peierat ſe ī manu ep̄i autin cruce ꝯſecrata tres annospeniteat. ſi vero in cruce nonꝯſecrata annum vnum peniteat. q̄autē coactus fueritº ⁊ ignorāſ ſe peierauerit ⁊ poſtea cognoſcit tres qͣdrageſimas peniteat. ¶ Iteꝫ ex penitentiali theodori. Qua pena ſit feriendus qͥ neceſſitate coactꝰ peieratI quis coactus ꝓ vitaᵉ redimenda vel ꝓ qualibet cauſa l̓neceſſitate peierat quia pluscorpus ꝙͣ animam dilexit tres quadrageſimas peniteatᶠ alij vero iudicant tres annos vnū ex hijs in paneaqun̄ gelaſius pap-

ẜm ꝟba alteriꝰ ꝑtis. iij.q. ix. c. i. ⁊. ij. ⁊. c. reueraa ¶ Innocentē. id ē talem qui nec noceat necnocere velit. vi. q. i. c. oues. ⁊. c. ſapiens.b¶ Ignorare. ꝑ exꝑiēiam facti. nam ſcriptūeſt ſcientia malorum bonis obeſſe non debetIudicat. diceret aliquis quō pōt eſſe bonus qui nō hꝫ diſcretōnem ⁊ iudiciū exqͦ decipitur cū apl̓s dicat ſpiritualis homo iudicatomīa ⁊ ip̄e a nemine iudicatur ideo dicit iudicat de omībus etiaꝫ deignotꝭ ī hijſ .ſ. q̄ ſpectātad ſalutē qꝛ ſi quis deciperetur in talibꝰ ibi nōeſſet minuſ ꝑiculuꝫ falliqͣꝫ ⁊ fallere. vt. xvi. q. i.ſi cupis. tūc em̄ d̓ igno.tis non debemꝰ aliquidp̄ſumere nec d̓ hoīs malum nec de mal̓ bonumvt. xlvi. di. ſunt nonnulli. in fi. vel dicat iudicatid eſt p̄ſumit bene de qͦlibet.d ¶ Qui. id eſt qꝛ ip̄ee ¶ Fidem. id eſt ꝟborum ꝟitatemf ¶ Firmata. ar. eſt hicꝙ qui iurat rem illicitāꝓpria auctoritate n̄ pōtvenire ꝯtra iuramētuꝫillud. exͣ de elec. venerabilem. in fi. nam illicitūeſt renuere curaꝫ paſtoralem ⁊ tn̄ iurans illudillud tenet̉ ẜuare. vt. lxxxv. di. archidiaconum.ſil̓e extra ꝙ me. cā. adaures. ſic exͣ de iur̄iurā.debitoresg ¶ Clementior. argſi iudex faciat aliqͥdqd̓ nō multum differt amādato qd̓ nō diciturexceſſiſſe fines mandatiſi em̄ mandat̉ aliquibꝰvt eligant pn̄t poſtulare. vt exͣ de elec. in cauẜ⁊ de poſtu. poſt tranſſatōnem. in pͥn. ⁊ de hͦ nōtaui plura. ar. viij. q. i.licet. Item habes hͦ ꝙlicite cōmutat̉ vna peain aliaꝫ. vt. s. v. q. vi. ꝙiuxta. ⁊. lxxxij. di. p̄ſbit⁊. xxxvi. q. i. de raptoribush ¶ Illicitum. in pͥmate. §. dicit magiſter ꝙtunc ſacramentū illicitum non ſit ẜuanduꝫ cūiurans tēꝑe quo iuratſcit illud eſſe illicitū ſedſi ignorat illud eſſe illicitum dūmō nō ſit igno

⁊ hͦ durat vſqꝫ ad illuꝫlocū ꝙ āt illicitū. ſcd̓ooſtendit ꝙ hoc non eſtgeneralit̓ verum ꝙ ſi inaliquo iuramento d̓eſtaliqd̓ iſtoꝝ trium vel iuſticia vel veritas vl̓ iudicium qd̓ illud non ſitẜuandum. tercō dicitiuramentū qn̄qꝫ eſt illicitum ratōe rei de qͣ qͥsiurat. qn̄qꝫ ex cauſa ſuꝑueniente. qn̄qꝫ ex modoiurandiIuris. s. i. q. nij. inInak ¶ Niſi cui. vt militibꝰ⁊ mulieribꝰ ruſticꝭ mīoribus. ff. de ꝓba. cuꝫ indebito. §. fieri aūt .i. q.nij. §. notanduꝫl ¶ Seruari. hec ratō n̄eſt ſufficierm ¶ Nunꝙͣ. nō bn̄dicitqꝛ ſi ille qui vouet ſimpliciter poſtqͣꝫ duxit vxorem iurat ꝙ nō dimittet eam illud iuramentum eſt licitū. ſꝫ ſi priusvouit ꝙͣ ducat vxoremtuni potiꝰ ẜuabit votuꝫqͣꝫ iuramentū ſequens.vt extra qui cle. vel vo.rurſus¶ Obſolam. nō eſthoc verū.Queſtio quintaVod autem. 1.iud non hꝫ dubitatōnem an ꝑiurꝰ ſitqui aliū cogit peeirare.nam ⁊ ſi ip̄e non ꝓdicatur ꝑiurus tn̄ ntaliter peccat qꝛ quodalter mādato noſtro facit nos reputam̄ feciſſe.vt extra de ſen. ex. ml̓ieres. vtrū aūt index poſſit licite reciꝑe iuramentum illiuſ quē ſcit vellepeierare. dic vt dixi. s. x.v. q. v. p̄ſbiter.Vi compulſusmiles. in atrocibem̄ non dꝫ aliquparere dn̄o ſuo. vt. xi. qͥiij. non ſꝑ. ⁊. c. ſi dn̄s. etc. ſi reſiſtit. ⁊. ff. de reg.iux. ad ea.p ¶ Quia plus dn̄m.quod eſſe non dꝫ. vt. xi.I.iij. nolite. 4j.. xinax ¶ Si liber eſt.gis punit̉ ẜuus qͣꝫ libervt. xxiiij. q. i. qui contīaſed hic excuſatur ꝓpterp̄ceptum domis ¶ Quadragīta dięg. vel ꝯtinue vel interpolatim.t ¶ Septem annos.non tamen in pane et arqua

-