Titulus. XX.

preſertim felicis recordationis clementis pape. v.predeceſſoris noſtri: edita in concilio vienenſi: q̄ īcipit duduꝫ. Necnon pͥuilegijs: gratijs: ⁊ conceſſionibus apl̓icis in genere vl̓ in ſpecie quibus visperſonis eccl̓ijs ſiue locis conceſſis ſub quauisforma vel expreſſione verborum: etiā ſi de eis habenda eſſet in preſentibus mentio ſpecialis: ſeu ꝑque pn̄tibus non expreſſa aut totaliter de verboad verbum non inſerta earum in toto ſeu in aliqͣparte ſui effectus poſſet aliqualiter īpediri: ⁊ alijscontrarijs quibuſcūqꝫ. Nos enim ex nunc irritūdecernimus ⁊ inane: ſi ſecus ſuper his aut eoruꝫaliqua a quocūqꝫ quauis auctoritate ſcienter velignoranter contigerit attentari: declarantes clauſulam illam: vꝫ: ſalua tamen iuſticia illarum eccleſiarum: a quibus mortuorum corpora aſſumuntur: in omnibus alijs debere intelligi preterqͣꝫ inhis he quibus ī ipſo pͥuilegio ſpecialiter cauetur:ꝙ canonica portio minime exigat̉. Nulli gͦ ⁊c̄.Titulus. xx. de regulis iuris ſub vnico capl̓o exdecretalibus. ⁊ lib. vi. collectis.ia materia deregulis iuris eſt ſatis vniuerſal̓:vtilis ⁊ breuis. Ideo hic poneturcum glo. ſed abbreuiatis tamenEt pͥmo videndum eſt de etymogia nominis ipſius. Ad qd̓ dicit Iſido. ꝙ regl̓aitur: eo ꝙ recte ducit: nec aliquando aliorſumhit. Alij dixerunt regulam dictam: eo ꝙ regatormam recēviuendi prebeat: vl̓ qd̓ diſtortūūqꝫ eſt: corgat: in decre. di. iij. Glo. ibi. Si regula nunqͣꝫ aliorſuꝫ trahit: ergo oīs regula ē iusved contradicit lex: ꝙ regula eſt que rem breuitenarrat: nō vt ex ea ius fiat: vt. ff. de re. iurꝭ. l. i. Adhoc dicas: ꝙ ſi regula dr̄ illud in quo aliquid ſtatuitur genealiter non adiunctis exceptionibꝰ: ſicex ea non ſumitur ius: ⁊ ſic ſumit lex. Sꝫ ſi appels regulaꝫ id qd̓ includit exceptiones ſuas ſecūc regula nunquā fallit ⁊ ita Iſido. ſumit Io. an.¶ Dicitur autem regula: quaſi a rega: vel regulaquod ideꝫ eſt qd̓ rectitudinis forma. Sicut enimer regulam nouit ſcriptor modū recte ſcribendicator modum recte ſecandi: ⁊ ſic de alijs: ita perhas regulas modum recte iudicandi cogͦſcimus.Quare auteꝫ regule iuris ponuntur in fi. d̓creta.aſſignatur duplex rō. Prima eſt coloratiua: vꝫ qꝛque vltimo loco dicuntur: melius memorie commendantur: de conſe. di. ij. liquido. Secunda eſvera ⁊ propria .ſ. vt on̄deretur ius non ſumi ex regula: ſed regula ex iure. Si enim poſite fuiſſent īpͥncipio compilatiōis: forſitan crederet aliquis ꝙlus ſequens ex regulis ſumeretur. In fine gͦ ponuntur: vt appareat ex iure qd̓ preceſſit regulasſumi. ¶ Eſt autem regula proprie regulariter v̓aꝫuis patiatur exceptiones in ſe. Utrum auteꝫ ex

ceptiones contineantur ſub regula breuiter dicoꝙ quo ad poteſtatem verborum que in ea proferuntur: vniuerſaliter: vel ſaltem īdefinite affirmādo vel negando comp̄hendit exceptiones: al̓s nōdiceretur exceptio. Sicut ſi dicerem. Oīs homocurrit: excepto equo ticij. Hec non eſt exceptio: ꝗaequus ticij non comprehendebatur ſub illa ꝓpoſitione omnis homo currit. Sꝫ ſi dico omnis hōcurrit excepto ticio: illa eſt propria exceptio: qꝛ ꝓpoſitio omnis hō currit bn̄ comp̄hendit ticiū. Tollitur ergo ticius v̓tute exceptionis: qͦ ad materiaꝫde qua fit ſermo: ſed qͦ ad iuris determinationemexceptio non cōprehenditur ſub regula: qꝛ cōtraria rō ⁊ ius eſt in exceptione qͣꝫ in regula. Hec ergo operatur exceptio vt illud quod alias ſub verbis regule comp̄hendebatur: ad determinatiōeꝫregule exceptionis v̓tute tollat̉. Conſtituit̉ autemregula per v̓ba que de ſui natura omnia comprehendant: ſꝫ per ſigna vniuerſalia affirmatiua queoīa cōprehendunt: de reg. iurꝭ. oīs. Et ꝑ v̓ba negatiua: que vniuerſaliter negando excludūt omniade re. iurꝭ. in. vi. nemo pōt: ⁊ al̓s. Et ꝑ v̓ba indefinita q̄ ſimpl̓r ꝓlata equipollent vniuerſalibus. xix.di. c. i. Et ideo oēs regule traduntur ꝑ ſigna indefinita: affirmatiua vel negatiua paucis exceptis.Officiū aūt regule eſt plures caſus ſimul iungereclauo rōis. Utrū āt regula ꝯſtituat ius nouū velantiquum recitet: dubitatur? Subtiliter dixerūtdoc. ꝙ eſt cōſiderare tres ſpēs caſuuꝫ. Quidaꝫ ſūtiam determinati: ⁊ in illis regula non ꝯſtituit iusqꝛ inuenit iam conſtitutum. Quidam alij ſunt excepti a legis determinatione: ⁊ in illis ſimiliter regula non cōſtituit ius: qꝛ non clauduntur ſub regule determinatōe. Quidam ſunt in ꝗbus ē eadēequitas: que in caſibus determinatis a iure: nectn̄ reperiunt̉ ī iure poſiti: ⁊ ī illis regula facit ius:propter idētitatem rationis: non patientis ius ſimilium caſuum eſſe diuerſuꝫ Ego tn̄ nō recedoa verbis legꝭ: ⁊ dico ꝙ per regulā non ſtatuit̉ iusſed ex iure ſumit̉ regula: al̓s non video quō poſſet dici regula iuris. Sicut enī in regula ligni vl̓ferri: neceſſe eſt materias p̄uenire .ſ. lignuꝫ vl̓ ſerrum ex ꝗbus regula fiat: ſic neceſſe eſt in regl̓a iuris: ius qd̓ eſt ibi materia p̄ueniſſe: ad hoc vt poſſit inde regula diſpōi: ⁊ tunc ꝓpͥe loquit̉. l. de reg.iurꝭ. al̓s debuiſſet dici de iure regula. Et ſic dicatꝙ in caſibus n̄ exp̄ſſis a iure vbi eſt ſil̓is rō: regula facit ius: hoc eſt ſiue aliqͣ regula ꝑ iura que hocvolūt: de reſcrip. ceterū. Et ſi dicat̉ ꝙ alique regule videntur p̄ceſſiſſe iuris exp̄ſſe traditionē. Dicoꝙ ius ideꝫ eſt qd̓ rō: vt di. i. Conſuetudo: ab exordio rōnalis creature p̄ceſſerat: di. v. ī p̓ncipio. Ul̓ſaltem diſpoſitionem cōdētis regulas ius p̄ceſſit.Uidens enim formator regule ſic eſſe debere deiure: qd̓ in eius ſalteꝫ mente cedebat: formauit regula. Allegatur tn̄ regula ꝓ iure: nō tā ex origineqͣꝫ ex forma. Et potior eſt cā eius ꝓ qͦ facit regula.Habet enim aduerſarius neceſſe on̄dere rōnem: