Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Titulus.VI.

iram vt deſpiciantur nobiles a ruſticis hiꝰ. Sivero minuat deſpectōem indignam: ſic diminuitirā. Et hoc penitent de iniurijs factis: confitent̉ humiliantur mitigant iram. Cat aūt iradelectatōem. motus ire inſurgit ex aliqua illata iniuria contriſtante: cui quidē triſticie remedium adhibetur vindictā: qͣꝫto aūt ꝯtra iuſticiāmaiorem: delectatōem remediū adhibet̉ tantomaior delectatio cāt̉. Non .n. tollit̉ triſticia niſidelectatōeꝫ vt ſuū ꝯtrariū. Ad pn̄tiā āt vīdictedelectatio ſequit̉ tāto maior qͣꝫto maior fuit triſticia. Si igit̉ vindicta fuerit pn̄s real̓r: cātur perfecta delectatio que total̓r excludit triſticiā perhoc ꝗetat motū ire. Sed an̄qͣꝫ ſit pn̄s real̓r vindicta ſit iraſcenti pn̄s dupl̓r. Uno per ſpē. Nullus .n. iraſcit̉ niſi ſperans vindictā. Aliotinuā cogitatōem. Unicuiqꝫ .n. ꝯcupīſcenti eſt delectabile imorari in cogitatōe eoꝝ que ꝯcupiſcitEt ꝓpter hoc imaginationes ſōniorū ſunt delectabiles: cum iratꝰ multū cogitet de vindictain aīo ſuo ex hoc delectatur. Itē cāt ira feruorem. Quedā .n. īpetuoſitas eſt in motu ire: qumotus ire non ē per modū retractōis cui ꝓporonat̉ frigus ſed magis modū inſecutionis cuiꝓportionat̉ calor: ꝯſequenter fit motus ire cātiuus cuiuſdā feruorꝭ ſanguinis ſpirituuꝫ circacor qd̓ eſt inſtrumentum paſſionis anime. Et exinde eſt per magnam ꝑturbatōem cordis queeſt ī ira: maxime apparent ī iratis indicia quedāexterioribus membris. Feruor tn̄ qui calorēſequitur: alia rōne pertinet ad iraꝫ alia ad amorem. Nam feruor amoris eſt quadā dulcedine leuitate: eſt .n. in bonū amatum: ideo aſſil̓atur calori aeris ſanguinis: ꝓpter quod ſanguinei ſt̄ magis amatiui. Feruor aūt ire eſt amaritudine ad conſumandū: qꝛ tendit ad punitōemꝯtrarij. Un̄ aſſimilatur calori ignis colere. Ittra inter ceteras paſſiones manifeſtius impeditvſum rōois. Item cum ira ſit cum rōne impediat rōem: ex vtraqꝫ parte poteſt taciturnitateꝫ cauſare. Aliquando tamen ſequitur magis locutioſi non fuerit nimia Tho. prima 2ᵉ. q. xlvi. ſequētibus.Notāduꝫ quod triplexeſt ira .ſ. diuinalis: virtualis: criminalis. Irauinalis eſt illa quam dicit ſcriptura eſſe ī deo:eccleſia. xvi. Miſericordia .n. ira cuꝫ illo eſt. Etp̄s. Iratus eſt furore dn̄s in ppl̓m ſuum. Fuerunt aliqui philoſophi: vt epicuri: qui dixeruntiram non eſſe in deo: hanc videlicet rōeꝫ aſſignātes: qꝛ non punit ſubito malos ſcelera perpetrant. Sed vt dicit Lactantius reprobans talemopinionem falſā: hoc facit ꝓpter ſuā immēſā clementiam mīam erga hoīes ſciens eorū fragilitatem cōpatiens eis: expectans eorū ꝯuerſiōeꝫ ex eo differens vltōem. Nam ſi hoīes peccātſubito vellet punire: pauciſſimi in mundo rema

nerent. Probari aūt poſſe ixam effe in deo: dicitnon ſolū ex ſcripturis ſanctis ſed etiam gentiliū.allegans plura dicta ſybillarū. Sybilla fuge ſceleratas religiones viuo deo ſerui: ab adulterio te abſtine maſculi ꝑmixtiōe praua. Pro patria generatōem crea ne occidas. His deus immortalis iraſcit̉ hec agunt. refert Lactantiusli. de ira dei. Sed ſciendū cum ſcriptura dic̄ deum iratū iram eſſe in deo: loquitur per ſimilitudinem eorū que dicuntur de homine irato. ꝓprie ira ſit in deo. Et ratio eſt: qꝛ ira ꝓprie eſtcum alteratione partis ſenſitiue. Eſt enim ira ẜnDamaſcenum accenſio ſanguinis circa cor. Deꝰaūt eſt īmutabilis alterari non pōt. Et ſit purus ſpiritus: nihil corporeum ſit in ſua deitate:nec ſanguinem nec cor habet: vnde ẜm paſſioneꝫpoſſit traſci. Sed cum homo iraſcitur contra aliquē alteratur in ꝑte ſenſitiua: ſi poteſt minaturvel caſtigat: vel grauiter ledit eum contra quemiratus eſt. Et quia hoc eſt communiter effectusire: cum quis iſta facit erga aliqueꝫ dicimus illūiratum contra talem. Et qͣꝫtuꝫ ad iſtū effectū quprocedit ab ira: dicit ſcriptura deum aliquandoiratum: non ſit in ea alteratio cum appetitudicte que ꝓprie ē ira: ſed quia punit mala iuſtiſime: vn̄ dr̄ de pe. di. iij. ꝓductior. Ira dei nonvt hoīs .i. concitati animi furor: ſed tranquilla iuſti ſupplicij ꝯſtitutio. Eſt autem ira dei triplexſeu dicere poſſumꝰ deus tripl̓r iraſcitur .ſ. malis cōminādo: flagell̓ expurgādo: reprobos exterminādo. Locūt̓ ē dn̄s aliqn̄ ꝓph̓as: ꝓmittēs aſſerens alicui populo ſe iratum contra ipſum mala illaturū. Et cum talis ppl̓us ſe correxit:penituit de peccatis: dn̄s reuocauit ſn̄iam īmiſit illa mala. Nec tamen locutio fuit falſa:cōminatoria fuerat ſub conditione .ſ. ſi ſe nonemendarent. Sicut patet de Niniue de qua dixerat dominus per Ionam prophetam. Adhucquadragīta dies Niniue ſubuertetur Ioue. iij.Et audiſſent hoc niniuite penitentiā egeruntdicentes. Quis ſcit ſi forte ignoſcat deus auertatur a furore ire ſue. Et ꝓpter penitentiam eorūreuocata eſt ſententia. vnde Hiero. ſuper Oſee.xi. c. inquit. ſꝫ ꝯtinuo qui dixerat Sicut adamafaciam te: ſicut ſeboīm ponam te: que due ciuitates ex vicinia ſodomoꝝ: parilis excidij traxerecōſortium. Conuerſum eſt inꝗt .ſ. dn̄s cor meumintra me: conturbata eſt anima mea: non faciamẜm iracundiā furorꝭ mei: nonne apparet iccirco indignat̉ nobis dn̄s: vt nos indignationis ireſue conuertat: de pe. di. i. ſed ꝯtinuo. Et loquiturde populo iſrael cui dn̄s minabatur ſe extermīaturū ꝑꝑ peccata: ſicut illas duas ciuitates vicīasſodomis: ſed cum aliquando conuerſi ſunt ad penitentiam dn̄s ſuſpendit ſententiam. Scd̓o dr̄deus iratus: cum .ſ. flagellat flagellando peccata expurgat reuertentibus ad penitentiam. Und̓dicebat Thobias ad dn̄m loquēs. Cuꝫ traſceris