Titulus .II.
¶ Et qͣꝫtū ad pͥmaꝫ cui loquat̉: ſcire dꝫ: ꝙ cū excōicatꝭ loꝗ n̄ dꝫ: niſi in certꝭ caſibꝰ exp̄ſſis a iure. xi. q.iij. cū excōicato ⁊. c. ſe. Itē ꝯſiderare dꝫ: ſi is cui loꝗtur ē p̄latꝰ: ſociꝰ: vl̓ ſubditꝰ. Nā p̄latꝭ loꝗ dꝫ cū hūilitate ⁊ reuerentia: ēt cū de aliqͦ malo eos āmoneret ⁊ hūane. Sic̄ fec̄ nathan cū rep̄hendit dauid d̓adulterio ꝯmiſſo: vt habet̉. ij. Reg. xij. Socijs aūtcū deliq̄rint loq̄ndū eſt nihilominꝰ rep̄hendēdo n̄aſꝑe ſꝫ cū bēignitate: vn̄ apl̓s. Si p̄occupatꝰ fueritaliꝗs in aliqͦ delicto: argue eū in ſpū lenitatꝭ. Subditꝭ vero ẜm ꝙ exigit ꝯditio eoꝝ: ⁊ qualitas criminis. Scd̓o ꝯſiderari dꝫ vbi loquat. Naꝫ in eccleſia q̄ eſt locꝰ or̄onis n̄ decet loꝗ de rebꝰ mundanis.Un̄ exͣ d̓ īmu. eccle. li. vi. dr̄: ꝙ ibi n̄ d̓bent fieri parlamenta. Et apl̓s. i. ad Cimo. dic̄. mulieri ī eccl̓ia loqui n̄ permittitur. Tertia circūſtantia attendēdain locutione ē tp̄s. Nam vt dr̄ Eccle. iij. tp̄s tacēdi⁊ tp̄s loq̄ndi. Cū .n. ꝗs dic̄ ſuas or̄ones pͥuatas ſeuꝯmūes n̄ dꝫ tūc loꝗ cū alijs: niſi magna neceſſitascogat. Et cū iuuenis eſt ml̓tū: n̄ expedit ei multa loqui ⁊ docere alios: ſꝫ potiꝰ tacere ⁊ interrogare: ſeuaddiſcere. Un̄ Eccle. xxxij. Adoleſcens loq̄re vix īcā tua ⁊ cū bis īterrogatꝰ fuerꝭ hēat caput rn̄ſū tuū⁊xp̄s duodennis in tēplo audiebat: ⁊ interrot: vt habet̉ Lūc. ij. ¶ Quarto dꝫ attendere vtn̄ minꝰ loqͣtur ēt d̓ bonis: qꝛ ī ml̓tiloꝗo n̄ d̓eſt peccatū? vt dr̄ ꝓuer. x. Quinto dꝫ attendere ad fineꝫꝑꝑ quē loꝗt̉. Nam vbi finis malꝰ eſt: et ip̄ꝫ opꝰ malū eſt. Si ꝗs .n. loq̄retur de rebꝰ diuinis vt in̄ laudaret̉ vl̓ deciperet aliū vtiqꝫ pctm̄ eſt. Et ideo apl̓usdicebat. Oīa qͣcūqꝫ agitꝭ in verbo aut opere in gloria dei facite. Quantū ad ſextam circūſtātiā dꝫ ꝗsmodū debitū ẜuare: vt .ſ. ẜm materie exigentiā ⁊ ꝑſonas modū ſeruet: vel cōpaſſiuū: vt ad puſillanimes: vel argumentatiuū rōnibꝰ vt ad ſapientes velmordificatiuū ad duros ⁊ rebelles. Un̄ apl̓s. ij. adTimo. iiij. Argue. obſecra: īcrepa. Et qꝛ difficile eſtiſta oīa ſeruare: iō p̄s. poſtulat a dn̄o hoc ſibi p̄ſtaridicens: ⁊ hoſtiū circūſtantie ⁊c̄..§. V.Quantum ad tertiumpͥncipale. Sciendū īnūera mala ꝓcedere ex locutōne īdebita. Un̄ Iaco. iij. dr̄: ꝙ vniuerſitas iniꝗtatꝭlīgua ꝯſtituit̉ ī mēbris nr̄is īflāmata a gehēna. Etpropterea dd̓ dn̄ꝫ orat ab his malis liberari dicēsin eo quod ſeꝗt̉ in p̄dicto themate. Non declinescor meum in verba malicie. non declines id eſt nōdeclinare permittas cor meū .i. mente ⁊ volūtatemmeā: in verba malicie .i. ī verba q̄ ſūt mala ⁊ pctā.Ideo aūt dic̄ pͥus cor: poſtea verba: qꝛ vt Aug dic̄reā linguā n̄ facit niſi rea mens. Et ſicut nūc līguamala īflammat̉ per deſideriū a gehēna .i. a diabolo: ita poſtmodū in gehenna inferni cruciat̉ ab eo.Et propterea diues epulo poſtulabat refrigeriū inlingua dicens. Mitte ⁊c̄. vt refrigeret linguam meam qꝛ crutior in hac flamma Luc. xvi. non ꝙ aīalinguam habeat: ſꝫ qꝛ cruciabatur ſpāliter ꝓpterpeccata līgue. ⁊ ſic̄ oīs nr̄a locutō ex lr̄is reſultat: ⁊
componit̉ alphabeti: ita ex lingua tot peccata oꝫtur qͦt lr̄e ip̄iꝰ alphabeti: vt patebit d̓ſcendendo peſingula. Primū ergo eſt adulatio q̄ in hoc conſiſticū ꝗs verbis vel factis inordinate alteri placere q̄rit. Et de hac dic̄ dn̄s ꝑ Ezech. Ue qui cōſuūt puluillos ſub omni cubito manꝰ ponetes ceruicaliaſub capite vniuerſe etatꝭ ad capiēdas aīas Ezechxiij. Puluillꝰ ſub cubito ⁊ ceruical ſub capite pōtur vt molliter ꝗeſcatur: qꝛ ꝗſꝗs male agentibusadulat̉: hoc agit vt peccator in culpa ſua ꝗeſcatdicit Greg. xlvi. diſ. Sūt nōnulli. Ue aūt impoeternam danatōem. Nā adulādo: laudādo aliode crimīalibꝰ vel etiā de bonis ad ip̄m decipiſpūaliter vel tp̄aliter ẜm. b. Tho. in ſūma morSicut fecerūt diſcipuli phariſeorū cū chriſtorunt. Magiſter ſimus quia verax es ⁊c̄. Matꝭxxij. Sꝫ ⁊ in bonis circa bonos d̓bet laudatioderari: ne ſit eiꝰ occaſio ruine. Unde Seueca.)da: parce vituperato parcius. Et Eccle. xi. dicit:laudes quēqͣꝫ ī ſpē ſua .i. ī facie. Blaſphemato.āt blaſphemia attribuere deo qd̓ ei nō cōuenitremouere ab eo qd̓ congruit: vt cū quis dic̄ deūeē iniuſtū: vel partialeꝫ vel proditore: vel nō poſe facere hoc vl̓ illd̓. De qͦ vicio ꝯq̄rit̉ dn̄s ꝑ Iquētato apl̓o ſuo dicēs Iugit̉ nomē meū blatur: qd̓ ſꝑ moͣtale eſt: cū quis aduertit ſignifiverborū. Et propter hoc ſennacherib rex aſſyrqꝛ dicebat deū non poſſe defendere hierl̓m d̓ nnibus ſuis quā obſidebat: ꝯfuſus eſt interfectꝰ:angelo. clxxxv. milibus. exercitus ſui ibi deſunctꝭvt habetur. iiij. Reg. xix. ¶ Contentio q̄ ẜm Ambīpugnatio veritatis cū confidentia clamoris: qvitandā docebat apl̓s. ij. Timo. ij. dicens: nolidere verbis. Ad nihil .n. eſt vtile niſi ad ſubuerſinem audientium: vbi glo. collatio debet eſſe inteſeruos xp̄i non contentio. Fieri enim vix poteſticontendendo vt vīci ſe ꝗſqꝫ patiatur: ⁊ aliꝗd noextorqueat contra veritateꝫ: ne inferior ſeu ſubcūbere videatur. Sꝫ ⁊ pro veritate etiam etſi efficeter tn̄ modeſte contendendū eſt. ¶ Petractio q̄ eſtdenigratio aliene fame per verba occulta: occult.ſ. ei contra quem fit qd̓ viciū ſemper eſt mortalecū hoc intendit̉ ſiue falſū: ſiue verū: dicendo: ⁊ gruius qͣꝫ auferendo ſubſtantiaꝫ tp̄alem ẜm. b. Tho2ª 2ᵉ. Unde dicitur Sapi. i. A detractione ꝑ̄citegue. Nā vt dīcit Alexander papa. Sūma iniꝗteſt detrahere. vi. q. i. Ex loquacitate etiā d̓trahqn̄qꝫ eſt mortale qn̄qꝫ venialē. ¶ Excuſatio pecoti Augu. Si te excuſas: deus te accuſat: hoc malum generale eſſe ī hūano genere cognoſcēs d̓udicebat ꝑ Hiere. Nemo eſt q̄ agat pn̄iā de peccatoſuo. Unuſꝗſqꝫ dic̄ ꝗd feci? In quo on̄dimꝰ non̄ ſolū filios natura. ſed ēt imitatiōe pͥmoꝝꝗ redaguti excuſauerūt peccatū ſuū ſꝫ ꝓpex paradiſo expulſi ſūt. Ge. iij. Fallax locutō precipue ꝯtra id qd̓ ē ī corde: q̄ fallacia ſi ſit ꝯtra fidem⁊ bonos mores necceſſarios ad ſaluteꝫ: vel īnocimeum proximi noͣbile: mortale eſt ſcd̓ꝫ. Tho. 2ª 2