Titulus. II.
ſe īmutat ſenſuꝫ: vt color viſū: fonꝰ aud itū ⁊ hmōiSēſibile cōe eſt. qd̓ n̄ prīo ⁊ ꝑ ſe mouet ſēſū ſꝫ rōeſenſibilis qualitatis exiſtentis ī eo: vt ſuꝑficies rōecolorꝭ ⁊ huiuſmōi. Senſibile vero ꝑ accn̄s ē qd̓ n̄fac̄ aliquā diuerſitatem ī immutatione ſenſus.¶ Capitulū tertium de ſingul̓ ꝗn̄qꝫ ſenſibus.E piſione corporaI oli qūo fiat. Plato ⁊ Empedocles opīati ſūt. qͦt modꝰ vidēdi fie̓t extramittēdoradios ab oculis: n̄ ītus ſuſcipiendo ſic̄ eſt veritasQuod ꝓbabāt hac rōne. Si viſio ꝑficeret̉ ſuſcipiēdo ītus tc̄ n̄ eſſet neceſſe vt qn̄ aliquis acute velletvidere niſi ꝙ aꝑiet ocl̓os: ⁊ qͣꝫto magis aꝑiet tātomagis videret formā. Sꝫ ꝯtrariū apparet ⁊ ẜꝫ hoctꝫ Ariſto. qꝛ qn̄ aliquis vult acute videre magisꝯſtringit palpebras ⁊ artat oculos: ita ꝙ ille conadeſignat aliꝗd a ſe eijcere ⁊ emittere ⁊ nō reciꝑeSꝫ ꝙ iſta opinio ſit falſa ⁊ impoſſibil̓ .ſ. ꝙ viſio fitexͣmittendo: ita ꝙ lux piramidal̓ egrediat̉ a viſione vt dn̄t illi: on̄dit̉ ꝑ hoc ꝙ lux n̄ pōt egrēdi a viſuniſi quatuor modis. Prīo qꝛ aūt lux erit ꝯtinuata cū vidente ⁊ cū tota re viſa cōiuncta. Scd̓o autlux ī viſiōe ꝯiūgit̉ cū tota re viſa: et ſeꝑatur tota avidēte. Tertia aūt lux egrediens n̄ eſt ꝯiūcta cū tota re viſa ſꝫ cū aliqua ꝑte eiꝰ. Quarto aut lux perficiens viſionē ſeꝑat̉ ab vtroqꝫ .ſ. re viſa ⁊ vidente.¶ Et pͥmū ꝗdem eē nō p̄t .ſ. ꝙ lux egrediens ꝯtīuetur cū tota re viſa ⁊ vidente. Huiꝰ rō eſt: qꝛ cū videmꝰ aſtra celi ſeq̄ret̉ ꝙ lux egrediens extēderet̉ vſꝫad aſtra celi: qd̓ ē īpoſſibile: cū egredi n̄ ſit niſi corpoꝝ: lux āt n̄ eſt corpꝰ. Scd̓m ēt .ſ. ꝙ tota lux ſeꝑaretur a vidente ⁊ ꝯiugatur cū re viſa qd̓ eē n̄ pōt: qꝛqd̓ n̄ ꝯtīgit videntē n̄ videt̉. Un̄ hoc ſil̓e eēt ac fi ꝗsſentiendo tāgat manu abſciſſa. ¶ Tertiū .ſ. lux cōiūgat̉ cū aliqua ꝑte rei viſe. Hoc n̄ p̄t eē: qꝛ tc̄ nulla res videret̉ ẜm ſe totā ſꝫ ꝓ ꝑte q̄ a luce tangitur.¶ Quartū .ſ. ꝙ lux egredies n̄ cōtinuet̉ nec cū reviſa nec cū vidente ſꝫ ab vtroqꝫ ſeꝑet̉. Hoc ēt n̄ pōteē: qꝛ ſi lux n̄ ꝯtinuat̉ cū vidēte n̄ videbit. Si n̄ cōtinuat̉ cū re viſa: n̄ videbit̉. Sic ergo ī vanū ponit̉luce egredi a viſu. ¶Ad rōnē āt p̄dicte opinionis:cū .ſ. dr̄ ꝙ volēs videre acute n̄ aꝑit oculos: ſꝫ potīus cōſtrīgit. ℟. ꝙ hoc n̄ fit ꝙ lux expͥmat̉ vl̓ emittat̉ a viſu: ſꝫ potiꝰ vt chryſtallinꝰ hūor vniat̉ ac virtus viſiua ⁊ adiuuetur ⁊ ꝯfortetur: qꝛ virtꝰ vnita ēſortior diuiſa. Un̄ natura ordīauit cilia eminētia ⁊groſſa ⁊ nigra: vt adiuuēt viſū: ne ꝯfūdatur diſgregatꝰ a luce vl̓ lumīe exteriori. Cuiꝰ ſignū eſt ꝙ cumaliꝗs vult videre ſubtiliter ⁊ acute obūbrat viſuꝫ.vt ꝑ vmbrā virtꝰ viſiua ꝯgregetur. Alb. ⁊ Tho. ī cōmento ſuꝑ li. de aīa.Fit ergo uiſio per receptionē ẜm Ariſtotelē n̄ ꝑ emiſſionē radioꝝ ab oculis. Ad quā viſionē corꝑalē neceſſe ē quatuōr ꝑ or
dinē ꝯcurrere. Et pͥmū ē color ī obiecto viſus. Color .n. mouet diaphanū ad ſui ſuſceptionē: ꝗ motꝰn̄ eſt local̓ ſꝫ motꝰ alteratōis: q̄ alteratio ē motus adformā q̄ eſt qͣlitas rei viſe. Ubi ſciendū ꝙ color incorꝑe colorato ē qualitas ꝯpleta ī ſuo eē naturaliī medietate āt eſt qualitas īcōpleta ẜm eſſe rōnaleScd̓ꝫ qd̓ reqͥrit̉ ad viſionem eſt diaphanū .i. aliqd̓corpꝰ ꝑſpicuū puta: vitrū: aqͣ vel aer: qꝛ ſi īter viſibile ⁊ viſū n̄ eſſet mediū trāſparens ſꝫ vacuū: cū ī vacuo n̄ poſſit eſſe ꝯtactꝰ tūc viſibile n̄ īmutaret: ⁊ viſus n̄ īmutaret̉. Tertiū qd̓ reꝗͥrit̉ ē lumē qd̓ lum̄ ēneceſſariū: n̄ ꝗdē ex ꝑte colorꝭ ꝗ de ſe ē viſibil̓: ſꝫ exꝑte diaphani. Nā color cū ſit lux obſcurata. ex admixtōe corꝑis opaci n̄ mouet diaphanū ꝑfecte ⁊ īvltīa diſpoſitōe: ſꝫ lumē ī vltīa diſpoſitōe facit diaphanū receptiuū colorꝭ. Quartū qd̓ reꝗͥritur ē potentia ſenſitiua ſiml̓ cū orgāo. potentia .n. ſenſitiuaeſt pͥncipiū viſiōis: q̄ potentia exercetur ꝑ corpꝰ. etē iuxͣ cerebrū īteriꝰ vbi ꝯiūgūtur duo nerui ex oculis procedētes. Organū etiā reꝗͥritur .i. oculus qd̓n̄ dꝫ eē igneū neqꝫ aereū: ſꝫ aqͣuꝫ ẜꝫ Ariſto. Et hocrōe ꝑſpicuitatꝭ: n̄ ẜm ꝙ aqua. ꝑſpicuū .n. aqueum ⁊magꝭ conẜuat qͣꝫ aex ⁊ magꝭ rep̄ſentat. Tho. ⁊ Alb. īcōmento de aīa. ¶ De ꝗn̄qꝫ ſenſibꝰ corporis hi figurātur per ꝗn̄qꝫ porticꝰ piſcīe: de ꝗbꝰ dr̄ Io. v. Inhis iacebat ml̓titudo magna languentiū. Aqua piſciue ſignificat mollē ⁊ fluendā carnē: circa quamſunt qn̄qꝫ ſenſus. Ul̓ meliꝰ. Piſcina ī qua lauabātur oues ſacrificande ⁊ deo offerende: propter qd̓dicebatur ꝓbatica ⁊ probaton hebraice qd̓ ē ouislatīe. ⁊ ſignat penitentiā ī qͣ lauātur a ſordibꝰ ſpūalibꝰ aīaꝝ oues xp̄i. Quinqꝫ porticꝰ circa eā ſunt ꝗnqꝫſenſus pͥncipia peccatoꝝ. In his iacet ꝗ īfirmꝰ ē perpctm̄ ꝗeſcens ī hiꝰ ſenſatōibꝰ ⁊ q̄ ſequūtur ex eis.Ex his oportet exire ꝗ vult ſanari ⁊ ītrare ī piſcināpeni tentie: ⁊ hoc pꝰ monitōeꝫ aq̄ ab angelo. .i. poſt p̄dicatoris vl̓ ſacerdotꝭ admonitōem: vl̓ angeli inſtigationem aūt dei īſpirationem. virtute āt crucis q̄ibi dr̄ fuiſſe tc̄ abſcondita: ſanatur vnꝰ tm̄. i. ꝗ ī vnitate fidei ⁊ charitatꝭ penitentiam agit: ⁊ ꝗ pͥor. i. ꝗ hꝫſolicitudinem .i. diglientiā ad hoc. Hi etiam figurātur per quinqꝫ reges in terra promiſſionis quoscruci affigi precepit Ioſue. Hi. n. ſenſus vſurpantſibi dominiū ſuper aīaꝫ. Sed chriſtus ieſus iubetcruce modeſtie ⁊ auſteritatis mortificari vt exponitOrigenes ſuper penta. Unde chriſtus. Luc. xiiij.Qui nō accepit crucē ſuā ⁊c̄..§. II.In porticu ergo viſusiacet multitudo lāguentiū ſpiritualiter multiplicit̓quia ſicut nobilior ſenſus ita ꝑiculoſior. Et p̄cipueEx lepra laſciuie.Ex idropeſi auaricie.Ex cecitate inuidentieUiſus ſi non refrenatur multum inducit ad laſciuiā ⁊ luxuriā. Un̄ Cren̄. iij. dicitur Oculus meusdepredatus eſt animam meaꝫ in cūctis filiabus vrbis mee. In hꝰ exēplū ⁊ figuram Bina q̄ egreſſa ē de