Tractatus nonus
Quid ſi voluerimꝰ traducere mathematicā ad rem nr̄am. ¶ Hiſci. Uide oro qͥdagas. qꝛ nō hꝫ euchariſtie ſacr̄m/ emulamacriore. q̄ ꝑ ſuas acribologias. id ē demonſtratōes potiſſimas/ ⁊ ꝑ cōes animi conceptiones oppugnare nos ſatagit Cōſtat aitꝙ ſi due quātitates iuxta ponāt̉ ⁊ neutraalterā excedat ambe ſunt eqͣles. Iteꝝ ſi abeqͣlibꝰ ineqͣlia demas. q̄ remanēt ſunt ineclia. Totū ē maiꝰ ſua ꝑte. Et ita de ceterisper ſe notis. Ecce v̓o clamat iſta. Ecce corpus hūanū ſolite quātitatis applicat̉ hoſtie ꝑuule nec tn̄ excedit vl̓ excedit̉. ¶ Magiſter. Eſſet vtinā nobis intellectualisiſte vigor eleuatꝰ ſuꝑ fantaſiā ⁊ imaginatōnē quēadmodū fuit ī maria ꝑſpicuuꝫ eſſetſtatim ꝙ aduerſus hoc ſacr̄m mathematice poſitōis nihil ꝯcludūt. Poſſemꝰ inſuꝑex diuerſis eloquijs filiaꝝ mathematice q̄ſūt Ariſmetrica Geometria Muſica perſpectiua Aſtronomia/ gratas acciꝑe ꝓ nobis manuductōes. Sed ad ꝯpēdiū ſatꝭ ſithic explodere q̄ obiecta ſunt ꝑ diſtinctōeꝫquid ē quātitatē applicare quātitati. Authoc fit dimēſiue aut ꝯmēſuratiue vel circūſcriptiue. ⁊ ita mathematicas ꝯceptōes n̄negamus. aut applicatio fit tm̄ modo diffinitiue ⁊ nō localiter. quēadmodū aīa ratōnalis applicat̉ corꝑi ſuo tota ī toto ⁊ totain qualibet ꝑte. nō localit̓. Et ſuꝑ hoc nihil ad mathematicā. cui de eſt intellectual̓oculus fide purgatꝰ vt poſſit diuinum hocmyſteriū intueri. Demꝰ q̄ſo/ deū plꝰ noſſeꝙͣ mathematicꝰ naturalis pōt intelligē. Sifilia eius aſtrologia potuit inueſtigare licꝫvmbralit̓ ⁊ imꝑfecte: v̓ginē beatā/ geſtare īgremio pueꝝ celitus ī ſigno v̓ginis/ quemaliqui ih̓m vocāt (ſicut teſtis eſt albumaſar) Nō abnegemus partū nr̄e v̓ginis. qꝛcalis decꝫ partus deū. ¶ Diſci. Omi. Eſeris illa ꝓ nūc fauorem fidei ſonātia. ⁊ 4ad defenſionē ꝓpriā intēde docens quēadmodū quātū corpus/ alteri poſſit coaptari mō nō quātitatiuo. qm̄ exēplū de aīa rōnali nullū ē vere. caret ei quātitate ¶ Magiſter. Fiat hoc ꝑ ꝯuerſionē panis ī corpus xp̄i iaꝫ exiſtēs accidētibus panis remanētibus. Ita ꝙ iam corpus xp̄i/ nō eſt hiclocatū in hoſtia/ ꝑ dimēſiones ꝓprias ſed ꝑillas q̄ panē efficiebāt. Et qꝛ quelibet pars
panis trāſſubſtātiata ē in totū corpus xp̄i.ꝓpterea totū ē in tota hoſtia. ⁊ totū in qualibet ꝑte. nō plus hn̄s poſitōeꝫ ad locū dimenſiuā ꝙͣ aīa nr̄a. ¶ Diſci. Et ſi p̄ſupponat hec reſpōſio tua/ rem valde mirabilem: nō tamē ita deo impoſſibilē quin ſubſit ſibi cuꝫ voluerit poſſe. Neqꝫ em̄ maiuseſtimo eē rē mutare ī aliā/ ꝑ potētiā obedientialē creature ꝙͣ rē ex nihilo ꝓducere Squid dicet̉ ẜm poſitōeꝫ illoꝝ q̄ ꝯtēdūt panis ſubſtātiā remanere. tāꝙͣ ſit facilior adſaluādū hec poſitio. ¶ Magr̄. Immov̓o difficilior ⁊ hereticalis. tū qꝛ dānata pereccl̓iaꝫ. tū qꝛ tollit verā exiſtētiā corꝑis xp̄iin hoc ſacr̄o. Nō em̄ remanet via vel ratōſaluādi verā pn̄tiā actualē corꝑis xp̄i/ niſiquia trāſſubſtantiatus ē panis in ip̄m. ſedſaluat̉ mō dicto. Fallitur itaqꝫ ph̓oꝝ ⁊ mathematicoꝝ imaginatio qͣſi totum corpusſit extēſum ⁊ exteſiue ſub dimēſionibꝰ hoſtie. ita ꝙ ꝓpria quātitas ſit rō ſibi eſſendiin loco. qͣſi ꝓpterea ſit reſpectus ad locuꝫſicut ē ad inuicē ꝑtibus in toto. neqꝫ tamēdimēſiones panis remanētes afficiunt corpus xp̄i vel inherēt ſibi. ſed per ſe ſtant abomni corꝑe ſeꝑate. Un̄ ſicut dicimus nospetrū videre/ dum videmus ſua accidētiavel figurā. Ita dicimꝰ nos videre corꝑꝰ xp̄idū videmꝰ accidētia panis illiꝰ qͥ in ipſumtrāſſubſtātialit̓ ꝯuerſus ē. ¶ Diſci. Cauſam aꝑis cur p̄dictꝰ error dū putat̉ eē facilior deſtruit totā fidē huiꝰ ſacr̄i d̓ vera exn̄tiacorꝑis xp̄i ſub ſpēbꝰ panis q̄ nō ſolum figurāt ſed ꝯtinēt. Alioquin ſi nō ꝯtinerēt nōplus eēt hoſtia adorāda ꝙͣ petra deſerti. q̄xp̄m figurabat Petra aūt erat xp̄s ait apoſtolus. Sic de figuris om̄ibus alijs. Sic d̓imaginibꝰ ⁊ picturis ⁊ litteris curreret argumentū. Deniqꝫ nec fides haberet meritum nec veritate xp̄i verbū. nec efficaciameiꝰ ſacr̄m. ¶ Mgr̄. Adde ꝙ fieret iniuria p̄dicatoribus pͥmitiue eccl̓ie doctis abore ꝓprio btē v̓gīs. Sicut ⁊ paulus aſſeritſe hac veritatē a dn̄o accepiſſe. Poſſem adducere mira ſuꝑ hac trāſſubſtātiatōe monſtrata per alia. Inſuꝑ manuducere legisvtriuſqꝫ mira. exēplo ambrōſij/ promptuꝫeēt. Sꝫ ſi ſenſus deficit ad firmadū cor ſincerū ſola fides ſufficit. ¶ Diſci. Sufficit mihi plane ꝙͣuis claritas intellectual̓-