Druckschrift 
1 (1495)
Entstehung
Seite
CIXv
Einzelbild herunterladen
 

Prima pars centiloquij

rum qd̓ loquit̉. tamē aliud ſentit ī ꝯſcientiaItē poteſt dicere falſum mentiendonec peccādo. vt qn̄ fallit̉ adhibita tn̄ debitadiligētia. Diuidit̉ autē mendaciū diuiſion trimēbri .ſ. in mendaciū officioſum. pernicioſum iocoſum. Officioſum eſt qd̓ iuuatPernicioſum qd̓ nocet. Iocōſum qd̓ delectat. Diuidit̉ aūt diuiſione octimembri ſicOcto ſunt genera mēdacioꝝ. Primū quodfit in doctrina religionis. vt dicere chriſtuꝫ eſſe de virgine maria natū. Secūdū qd̓nulli ꝓdeſt alicui obeſt. vt mendaciū detractionis. ſi quis eſt teſtis falſus in cauſa criminali. Tertiū quod alicui obeſt vt ꝓſit alijvt aliquis ſit teſtis falſus in cauſa pecuniaria. Quartū qd̓ fit ſola mentiendi libidine.Quintū qd̓ fit cupiditate placēdi aut delectandi ſuaui eloquio. vt mendaciū adulationis. Sextū quo qͥs mentit̉ cōſeruandapecunia alicuiꝰ. Septimū quo qͥs mentit̉ cōſeruāda vita alteriꝰ. Octauū quo quismentit̉ cōſeruāda caſtitate alteriꝰ. Nullohoꝝ mendacioꝝ eſt mētiendū. Dat autē talem regl̓am Auguſtinꝰ. qͣnto aliqd̓ mendaciū magis accedat ad primū tāto maiuseſt peccatū. qͣnto magis recedit a pͥmodacio. tāto minꝰ eſt peccatū. Poſt mēdaciū quo veritas deſtruit̉. ſequit̉ periuriuꝫveritas cōtemnit̉. Sed qꝛ periuriū eſt violatio iuramēti. pͥus videndū eſt de iuramēto qͣntū ad eſſentiā. ſic orare eſt īuocare deum in teſtē ſue locutionis. Quantū ad licētiam. ſic iurare licet ꝓpter pacem iuſticiācōſeruandā vel amiciciā cōfirmandā. Propter veritatē aſtruendā. ſic Paulꝰ frequēter iurabat. Propter calumniā vitandā. ſic̄iurant actor reus. Propter fidelitatē ſeruandā. ſic iurant pͥncipes regi. Quantū adformā. ſic eſt forma cōceſſa. vt iurare deum. Et hec variat̉. in veteri teſtamētodicebat̉. viuit dn̄s .i. deū viuuꝫ. In eccl̓iapͥmitiua dicebat̉. teſtis eſt mihi deꝰ .i. teſtemdeū inuoco. Modo vero dicit̉. deū. Et ēforma cōceſſa. vt iurare idola. Ꝙtumad comites. ſic dicit̉ iuramentū tres debet comites habere .ſ. veritatē. que debꝫin cōſcientia. vt nouerit ita eſſe. Iudiciū vtdiſcrete iuret deliberatione. Iuſticiamvt quod iurat̉ ſit licitū honeſtū. Quantūad differētias que ſunt due .ſ. iuramentū aſſertoriū. vt qn̄ iurat̉ vel de p̄ſenti vel de p̄terito ita eſſe vel fuiſſe. Promiſſoriū. vt iu-

rat aliquis de futuro aliquid ſe facturum.Modo videri poteſt ꝑiurij diffinitio. queeſt talis. Periurium eſt mendaciū iuramēto firmamētū. Poteſt etiā videri diſtinctio.que eſt hec. Periuriū d̓r falſa iuratio. Itēuerſa iuratio qd̓ fit qn̄ eſt illicitū qd̓ iuraturTertio d̓r trāſgreſſio iuramēti.De adulatōe. maledicto. detractione.Sectio XIIIEquit̉ videre de adulatiōe. maledicto detractōe. que cōtra rectitudinem laudis vituperij cōmittūturAdulatio aūt diffinit̉ ſic. Adulatio ē ſermolaudis alicui exhibitus intētione placendiDiſtinguit̉ aūt ſic. Eſt em̄ quedā adulatioque bonū habitū attribuit. quedā habitum extollit dicēdo maius eſſe qͣꝫ ſit. Quedam eſt que malū nutrit laudādo maluꝫ.dicēdo eſſe bonū licitū. Psͣ. Laudat̉ peccator in deſiderijs aīme ſue. iniquꝰ benecitur. Quedā eſt qua homo hoī vult plare. ꝓpter deū. laude tn̄ ꝟa. Gal̓.. Si adhūc hominibꝰ placerē .i. placere vellē. nonpter deū. xp̄i ſeruꝰ eſſem. Maledictuꝫquadruplicit̓ variat̉. Eſt em̄ maledictū ſurreptionis. de dicit Auguſtinꝰ. Si em̄ cuꝫomī facilitate temeritate maledixerimus.ad minima ꝑtinet peccata. Laſciuie eſt cualicui ex animo maledicimꝰ de quo dicHieronymꝰ. Qui negligit orꝭ maledici reſecare ꝯſuetudinē. ſi corde maledicat. imundiciā tn̄ labioꝝ oris inquinamētumincurrit. Eſt maledictū odij quod ex malo corde ꝓcedit zelo vindicte. Quartū ē maledictum iuſticie. qd̓ ex charitate ꝓcedit. ſcꝫcum alicui amico noſtro maledicimꝰ ad eiꝰcorrectionē. De his duobꝰ vltimis dic̄ gregoriuſ. Scriptura ſacra duobꝰ modis maledictū cōmemorat. aliud qd̓ approbat. alid̓qͦd cōmendat. Aliter em̄ ꝓfert̉ amore iuſticie. aliter amore vindicte Detractio ſic diffinitur. Detractio eſt aliene fame denigratōCōmittit̉ autē ſex modis. ſcꝫ bonum negamꝰ quod nouimꝰ eſſe factu. vel tacemne fiat alijs manifeſtū. vel peruertimꝰ dicendo illud mala intētione eſſe factū. Itemmalū occultū reuelādo in caſu ꝯceſſo vl̓augmētando dicēdo maiꝰ eſſe qͣꝫ ſit. vel adinueniendo mēdaciter malū qd̓ factū nonfuit. Tenet̉ autē detractor ad reſtitutioneꝫbone fame quā abſtulit. Maius em̄ bonūaufert detractor qͣꝫ raptor. dimitttūt