Druckschrift 
1 (1495)
Entstehung
Seite
LXXVIv
Einzelbild herunterladen
 

Secūdā pars breuiloquij

ſunt in diſtinctiōes temporū .ſ. diei ẜm lucēſolis motū firmamēti. mēſis ẜm motū lune in circulo obliquo. anni ẜm motū ſolis īeodē circulo. tempoꝝ ꝟo ẜm variū planeta motū. diſtantiā ꝯcurſum. aſcēſum deſcēſum. retrogradationē ſtatū. ex quibꝰ oritur diuerſitas in tꝑibus. Per virtutē aūtcalorē influūt ad ꝓductionē eoꝝ ex elemētis generant̉. excitādo. p̄mouēdo. cōciliādoita ẜm cōciliationē ꝯtrariorū ab equalitate remotā influūt in mineralia. ẜm cōciliationē ab equalitate minꝰ longinquā in vegetabilia. ẜm cōciliationē equalitati ꝓximātem in ſenſibilia. ẜm ꝟo cōciliationē eqͣlemin corꝑa humana. que diſpoſita ſunt ad nobiliſſimā formā que eſt aīa rational̓ ad quāordinat̉ terminatur appetitꝰ om̄is natureſenſibilis corꝑalis. vt eam que eſt formaens. viuēs. ſentiēs intelligens. qͣſi ad modum circuli intelligibilis reducat̉ ad ſuuꝫprincipiū in quo ꝑficiat̉ beatificet̉. Et qm̄in illud tēdit libeꝝ arbitriū. ideo quantuꝫad arbitrij libertatē p̄cellit omnē virtutemcorꝑalē. ac hoc cūcta nata ſunt ſibi ſeruire. nihil aūt ſibi dn̄ari habet niſi ſolus deꝰ. fatū ſiue vis poſitiōis ſideꝝ. Et ꝓptereaindubitāter veꝝ eſt ſumꝰ finis oīum eorūque ſunt. om̄ia corꝑalia facta ſunt ad humanū obſequiū. vt ex illis om̄ibꝰ accendat̉homo ad laudandū amandū factorē vniuerſoꝝ. cuiꝰ ꝓuidētia cūcta diſponūt̉. Hecaūt ſenſibilis corꝑaliū machina eſt tanqͣꝫdam domꝰ a ſummo opifice homī fabricata. donec ad domū veniat manufactamin celis. vt ſicut aīma modo rōne corporis. ſtatꝰ meriti nunc eſt in terris. ſic aliqn̄ corpus rōne aīme ſtatꝰ premij ſit in celis.CapitulūDe modo deſcribēdi p̄dicta ī ſacra ſcpͥturaXiam dictis colligit̉ ſicut deꝰ resordinate codidit qͣntū ad tꝑs. et ordinate diſpoſuit q̄ntū ad ſitu. ſic etiam ordinate gubernat quantū ad influētiā ſcriptura ordinate narrat quantū ad doctrine ſufficientiā. licet ita explicite deſcribat diſtinctionē orbiū. nec celeſtiū. nec elementariū. paꝝ aūt nihil dicat de motibuſ virtutibꝰ corpoꝝ ſuꝑioꝝ. de mixtionibꝰelemētoꝝ elementatoꝝ. qd̓ plus eſt nihilexplicite narrat de cōditione ſuꝑnoꝝ ſpirituū. maxime deſcribit iſtud vniuerſum īeſſe productū. Ratio aūt ad intelligenti

am p̄dictoꝝ hec eſt. Quia pͥmū pͥncipireddat ſe nobis cognoſcibile ſcripturaꝫ creaturā. libꝝ creature ſe manifeſtavt pͥncipiū effectiuū. librū ſcripture vt pͥncipiū reparatiuū. principiū reparatiuūpoteſt cognoſci niſi cognoſcat̉ effectiuumideo ſacra ſcriptura licet principaliter agatde operibꝰ reꝑationis. debet nihilominusagere de oꝑe cōditionis. inqͣntū tamcit in cognitionē pͥmi pͥncipij efficiētis reficientis. ideo ip̄a eſt cognitio ſublimis eiſalutaris. Sublimis qꝛ de pͥmo principioeffectiuo. qd̓ eſt deꝰ creator. Salutaris qͥade pͥmo pͥncipio reꝑatiuo. qd̓ eſt xp̄s ſalua.tor mediator. Rurſus qꝛ ſublimis eſtvtpote qꝛ agit de pͥmo principio ente ſunmo. ideo deſcēdit ad deſcribēdas ſpecles entiū naturas motꝰ virtutes differentias. ſꝫ ſtat in quadā generalitate. in qua īplicant̉ ſpecialia. deſcribēdo ſcꝫ ꝯditionermūdi quantū ad diſpoſitionē influentiaꝫquo ad naturā luminoſam. opacā. peruiam in generalitate quadā. Et qm̄ pͥmupͥncipiū de quo agit habet in ſe ordinē nat̉ein exiſtēdo. ordinē ſapiētie in diſponēdo. ordinē bonitatꝭ in influēdo. ita ordo nature habet in ſe ſimultatē equalitatē. ordo ſapientie ꝯſiderat pͥoritatē poſteritatē. ordoinfluētie ſuꝑioritatē inferioritatē. ad īſinuandū ordinē nature determinat ſcͥra iuxta qd̓ deū oꝑari decebat in pͥncijante tꝑis decurſum fuerit illa triplex natura de eſſe in eſſe ꝓducta. dicit. In pͥncipio creauit deꝰ celū terrā. ſpiritꝰ dei ferebat̉ ſuꝑ aquas. Ubi noīe celi inſinuat̉ natura luminoſa. noīe terre natura opaca.mine aq̄ natura peruia. ſiue ꝑſpicua. ſiuetrarietati ſubiecta. ſiue ſupra ꝯtrarietatē cleuata. Ubi etiā inſinuat̉ trinitas et̓na .ſ. pat̉in noīe dei creātꝭ. filiꝰ ī noīe pͥncipij. ſpūſſanctus in noīe ſpūs dei. Et ſic intelligēdū eſtillud qd̓ dr̄. Qui viuit in eternū creauit omnia ſil̓. qꝛ ea creauit ī chaos oīmode ꝯͣſiōis ẜm finxer̄t poete. ꝓduxerit hācplicē naturā. ſummā in ſūmo. mediā in medio. infimā in infimo. nec etiā creauit ī eſſeoīmode diſtinctiōis. celū eſſet ꝑfectumterra incōpoſita. natura ꝟo media qͣſi mum tenēs nōdū eſſet ad ꝑfectā diſtinctiodeducta Ad inſinuandū aūt ordinē ſapentie ī diſponēdo determīat triplex natura ſil̓ fuit diſtincta ornata. ſed iuxta