Druckschrift 
Opuscula
Entstehung
Köln 24. XII. 1486
Seite
LXXIIIv
Einzelbild herunterladen
 

Tertia parsCentiloquij

tur corpori vt motor mobili: ⁊ eſt ſecūda ⁊ vt ꝑfectio ꝑfectibili: ⁊ ſic ē tertia. Per alias vero qͣttuor q̄ ſequuntur diffinitur vt aīa ⁊ ſpūs. ita ꝙ qͣrtaeſt ꝑ ꝯparationē ad creaturas generalit̓: qͥnta ꝑ cōparationē ad corpꝰ qd̓ ꝑficit: ſexta ꝑ cōparationē ad deū tanqͣꝫad ſuā cām efficientē: ſeptima ꝑ cōꝑarationē ad deū vt fineꝫ vltimū. citraquē nō p̄t rōnalis qͥetari. De diuiſiōe potētiaꝝ ẜm magr̄osin qͥnqꝫ mēbra Ca. xxEquit̉ videre diuiſionē potētiarū aīe ad qͣrū notitiā habendaꝫquādruplex ē diuiſio ꝑcurrēda Unadiuiſio ẜm magr̄osᶻ eſt in qͥnqꝫ membra ſcꝫ in ſenſualitatem: ſenſuꝫ: imaginationē: rōnē: ⁊ intellectu. Senſualitas ẜm magiſtros eſt illa potētiā queſenſificat corpus ⁊ mouet ⁊ appetit eaque ſūt delectabilia corpori ⁊ refugitnociua. Senſus eſt illa vis aīe qͣ hōcognoſcit res corporales pn̄tes. Imaginatio ē illa vis aīe que intuet̉ rescorporales abſentes. Rō eſt illa visaīe qͣ aīa inter bonū ⁊ malū: inter verum et falſum diſcernit infra ſe. Intellectꝰ eſt illa vis aīe qͣ aīa apprehenditres immaterialesᶻ ⁊ intelligibiles: vtanimam angelū ⁊ deū. Iſtoꝝ qͥnqmēbroꝝ ſufficiētia ſic p̄t ſumi. Aīa ēqͣſi ouo ſicut dicit Augꝰ. eſt aīa ⁊ ſpiritꝰ. Aīa: in qͣntū corpꝰ ꝑficit et viuificat. ſpūs: in qͣntū ſine corpore cōſideratur ⁊ ſeparata perdurat. ẜm veroꝙ eſt aīa cōparat̉ ad corpꝰ: ⁊ corpꝰ adaīam: ⁊ ſic cōgruit aīa corpori ⁊ aptatur ei vt influat ei vitam ⁊ ſenſum. ethec potētia aīe dicit̉ ſenſualitas. Cōgruit etiā corpꝰ aīe et aptat̉ ei vt percorpꝰ ꝑficiat̉ qͣntū ad vitā inferioremet hec potētia dicit̉ ſenſus. Senſusaūt eſt duplex: ſcꝫ interior qͥ dicit̉ imaginatio. et exterior qui cōiter diciturſenſus: vt viſus qui ſit per oculum ⁊

auditus per aurem: ⁊ ſic de alijs. Ip̄avero aīa in qͣntū ſpūs: dicit̉ duplicemhabere aſpectū. Unū reſpectu inferioꝝ ⁊ vnū reſpectu ſuꝑioꝝ. ẜm ꝙ dicitAugꝰ. ꝙ aīa duas hꝫ partes ſcꝫ vnāad ſuperiora reſpicientē: et aliā ad inferiora Inferiorem magiſtri appellātrōnem. ſuperiorem vero intellectum De diuiſione potētiaꝝ ẜm naturales in tria mēbraCa. xxiEcunda vero diuiſio ẜm naturales eſt in tria membra. Scd̓menim ꝙ anima comparatur ad actus:tres ſunt anime potentie ad actuꝫ triplicem ordinate. Tres quidem ſuntactus anime: primi ſcilꝫ vegetare: ſentire: ⁊ ratiocinari. Et ẜm hoc diſtinguitur triplex anime potentia. ſcꝫ vegetabilis: ſenſibilis: et rationalis.Nota tamen ꝙ vegetabilis eſt animain plantis. Senſibilis eſt anima inbrutis Rationalis eſt anima in hominibus. In homine aūt non ſunt tresanime: ſed tres potentie ſunt dicendein vna anima. Uegetabilis appetit eſſe. ſenſibilis bene eſſe. rationalis optime eſſe. Uegetabilis ſubdiuiditur ingeneratiuam et nutritiuam. Generatiua eſt ad conſeruationem eſſe vniuerſalis ſcilicet ſpeciei. Nutritiua adconſeruationem eſſe ſingularis ſcilicꝫindiuidui. Nutritiue duplex eſt actſcilicet nutrire. et iſte actus ſemper ēneceſſarius. augmentare: et iſte ſolumeſt neceſſarius vſqꝫ ad rei completionem. vnde nutriuntur ſemper animalia non autem ſemper augmentantur. Uis ſenſibilis diuiditur in apprehenſiuam et motiuam. Apprehenſiuadiuiditur in ſenſum particularē ⁊ ſenſum cōmunē ſiue in ſenſum exteriorem et interiorē. Sēſus particularisſiue exterior diuidit̉ in quinqꝫ ſenſus