Tractatus
fi. Ad hoc dico ꝙ non ē mutuū. ⁊ emptorfacit fructꝰ ſuos ſine ꝑiculo vſure. licꝫ vēditor iuxta vēditōis formā poſtea recuꝑet p̄diū. Et hͦ intelligas niſi in fraudē vſurarū ſit facta tal̓ vēditio vel ꝯditio. qd̓ p̄ſupponit̉ ex his ꝯiecturis .ſ. ex eo ꝙ modicū ēp̄ciū reſpectu valoris rei. vt extra de em̄. etven. ad nr̄aꝫ. Itē ex eo ꝙ aliqͥd ꝑſoluit vltͣſūmā receptā. puta fuit vedita ꝓ centū ⁊ ēin pacto ꝙ cū reſcindet̉ vēditio/ reddant̉cxx. exͣ de pigneribꝰ Illo nos. Iteꝫ ex eo ꝙemptor ꝯſueuit exerce̓ vſuras. vt in p̄dictadecretali ad nr̄aꝫ Idē hoſti. v̓. ix. Et bern̄.in glo. ſuꝑ. c. Cōqueſtꝰ Hec ibi. ¶ Fac̄ etiāUilhelmꝰ ꝯpilator optīe ſūme de vitijs etv̓tutibꝰ tractatu d̓ auaricia ꝑte d̓ vſura Dinūerās ꝯͣctū cēſualē int̓ vſurarios hāc aſſignat ratōeꝫ. qꝛ res lōge ꝓ mīori p̄cio recipit̉ ad ānuā pēſionē ꝓpt̓ pactū redimēdi.Cōcludit̉ ergo ꝑ argumētū a ꝯͣrio ſenſu ſinō det̉ p̄ciū minus nō erit ꝯͣctus vſurariꝰ/ſaltē ex hac radice. ¶ Porro nō legi theologos alios/ ponētes in forma caſuꝫ nr̄m.ſed ꝯcludit̉ rōnabilitas eiꝰ ex alijs dictisſuis atqꝫ fundamētis ⁊ ſpēalit̓ ſi attendat̉qͥd dicūt vſurā formal̓r eē. ¶ De iuriſtꝭ autem vidi pl̓es allegatos. qͦs original̓r nondū inſpexi niſi Ber. gloſatorē decretaliū. c.ꝯqueſtꝰ. de vſuris. ī gloſa. ij. circa finem ibiItē ſi vēdo. In qͣ gloſa nocat pecuniā numeratā poſſe dari ad pōpā vel oſtētatōꝫ ſicut etiā dari pōt ꝓ īpignoratōe qͦ caſu dic̄aliqͥd poſſe ſumi vltra ſortē. Loquit̉ inſuꝑde p̄cio vltra ſortē adiudicato in fauorē eocleſie Sanctꝰ tho. ſentit idē qd̓ pͥus d̓ pecunia nūerata. Un̄ ptꝫ ꝙ malignātibꝰ vix poteſt claudi aditꝰ ad vſurā. Poter̄t enī fingēvel ſuū int̓eſſe vel aliqͥd ſil̓e. ¶ Sūt alij ꝓcaſu nr̄o allegati ſic̄ dn̄s Hoſti. in dicto. c.ꝯqueſtꝰ. Sicut. H. boijc. qͥ p̄dictos recitatnec īprobat. Sicut Ber. ī ſūma. de vſura. ī§. iij. ¶ Ceteꝝ d̓ redditibꝰ ad vitā ꝙ liceāttenet exp̄ſſe dn̄s de palude/ vbi prius. allegās ⁊ rn̄dēs. Qui ꝓpt̓ea tenet artē cāpſoriamlicitā nō adducēs aliā rōeꝫ ꝙͣ ꝙ eccl̓iatolerat eā. Hoctor iſte p̄terea pones opīonēdurādi. qͥ ſctm̄ Tho. inſeqͥt̉. tenet illud qd̓dictū ē de receptōne mutui ad vſurā ita tn̄ꝙ dans nō abneget a ſe ius repetēdi/ ſicutnec poteſt ꝓpter intereſſe reipublice. Prete
rea doctor ſubtilis in quarto ponit caſumſexte ꝓpoſitōnis ſecūde ꝑtis noſtre: approbans illū ⁊ laudās ⁊ addens ꝙ legitime p̄ſcribens rem prius alienā/ non tenet̉ in foro cōſcientie dum ſibi cōſtiterit eam fuiſſealienam reſtituere/ faciente hoc legis autoritate. ⁊ negligentia cuſtodientiuꝫ res ſuaspuniente. Concordat p̄dictus de paludein quarto ſuo.Attentioᵐ 10.E¶ Attendat̉ ꝙ ſuꝑ caſu ꝑticulari fueruntinqͥſita plurīa ꝯſilia ꝑitoꝝ/ etiā theologoꝝin varijs locis ⁊ collatōibꝰ noīatim Conſtantie in reformatorio. ⁊ ad ꝑtem ⁊ in ſcedulis ſubſcriptis ⁊ qͥ vidit teſtimoniū phibuit ꝙ ꝯtractus p̄dictus ⁊ ſil̓es. ſunt licitiDoctores aūt viuētes nō minorē hn̄t autoritatē doctrinalit̓ exponēdi ſacrā ſcripturam vel interp̄tādi iura ꝙͣ mortui. Et quinō ſcripſerūt ꝙͣ qͥ ſcripſerūt. ¶ Et ideo fruſtra fit aliqn̄ tot allegationū multiplicatōCōfeſtim vt vnus aliqͥd ſcripſit. ⁊ ꝯtemnitur viuentiū ꝯſiliū qͥ ſepius attēdere magpoſſunt circūſtantias ꝑticulares. ẜm quasvariari iudiciū ſepe neceſſe ē. quēadmodūdicunt exꝑientiſſimi medicoꝝ in hoībꝰ ſanandis. ꝙ regule generales tradite ſub arte/ vix inueniunt̉ practicabiles abſqꝫ exceptione. multo magis in moralibꝰ hoc euenit/ ꝙͣto plures ſunt mutatōes animoꝝ ꝙͣcorpoꝝ. Propterea neceſſitatꝰ eſt ph̓us duꝫmediū v̓tuts inqͥreret dicere/ ꝓut ſapiensiudicabit. ¶ Patet exinde quorūdam nimia humilitas vel vanitas. qui reqͥſiti dicere qͥd ſentiāt de aliquo caſu morali cōfugiunt ſtatim ad allegatōes ſuꝑ allegatōes⁊ ad gloſas ſuꝑ gloſas/ dimiſſis etiaꝫ qn̄qꝫtextibus. aut pͥncipijs vniuerſalibꝰ ad quedebet reſolutio fieri dicētes. Iſte ſic ſentit.alter ſic ſentit. alter approbat eū. alter ſencit cū iſto/ qͥbus recte dici pōt. Dic nō quodalij ſcripſerūt. ſed qͥd tuip̄e dicis vl̓ ſentisDicit ei Ariſto. vj. ethicoꝝ. ꝙ iudicia prudentiū ⁊ expertoꝝ habēda ſunt ꝓ pͥncipijsvbi etiā nullā aſſignarēt ratōeꝫ. quoniamex multis exꝑientijs ⁊ ſtudijs euenit illudCara (id eſt p̄cioſa) datur longo prudētiatꝑis vſu. Sic in medicina/ ſic in omni arteUnde orta ē illa maxīa a ſapiēte ⁊ ph̓is pe