Druckschrift 
Secunda pars (1489)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De natura ⁊ qualitate conſcientie

conſcientiā formatā facere/ etiā ſi erronesſit. ſic ſcꝫ ꝙ rō in ſic diſcutiēdo deliberādoac diffiniēdo errauerit eſt pctm̄. Timorv̓o ꝯſcīe ſeu ſcrupulus ē. qn̄ nō ſic finalit̓.i. poſt diſcuſſione ⁊ deliberationē ex diffinitiua ſnīa iudicat̉ ⁊ firmat̉ aliqͥd eē faciendū aūt ꝓſequēdū. vel nō faciēdū aūt vitādū. ſed mens int̓ dubia vaciliat. neſciensqͥd ſit melius. nec ad qͥd potiꝰ teneat̉. Nōtn̄ qͦ qͦmō vellet omittē aliqͥd ſciret eē placitū d̓ine volūtati. Et ꝯͣ iſtū timorē ſeu ſcrupulū ꝯſcīe face̓ nō ſꝑ ē pctm̄. lꝫ ꝑiculoſusvalde ſit. ⁊ ꝙͣtū fien p̄t abijciēdus et extinguēdus. Cauſe iſtoꝝ inferius ſubiunget̉. Pro qͦ ſciēdū ꝙ int̓ cetera q̄ ſuꝑ pn̄tiꝰmatīa ꝯſcīe ꝑ doctores tractāt̉. due ſo-lent lꝫ diuerſimode formari ⁊ det̓mīari q̄ſtiōes. Ex quaꝝ det̓mīatiōe/ tā ſtatī dictaꝙͣ adhuc inferiꝰ in hac eadē mat̓ia dicēdaꝙͣ etiā pl̓a alia q̄ in hoc tractatu circa materiā pctōꝝ mortalis ⁊ venialis tractata ſt̓⁊ adhuc forſan tractabūt̉ clariꝰ ītelligi poterūt. Prima igit̉ q̄ſtio ſic tractari ſolita ē.Utꝝ ꝯſcīa errās obliget. Scd̓a vtꝝ ꝯſcientia eirans/ excuſet. Circa prima iſtaruꝫduarum queſtionū.Utrum ſcꝫ conſcientia errās obliget: qd̓ vt ponit. b. Tho. prīaſcd̓e ſue ſūme ē idē in effectu ꝙ q̄rere. vtrūvolūtas a rōe errāte diſcordās ſit mala ⁊peccet. Cōformit̉ ad aliqͣ ſupͣ tactoꝝ/ triplcem diſtinxerūt nōnulli actuū qͣlitatē. vicꝫꝙ aliqͥ ſūt de ſe ex ſuoqꝫ gene̓ ſeu naͣ boni.Alij ſūt de ſe ex ſuoqꝫ gene̓ ſeu natura mali. Alij ſūt indifferētes .ſ. qͥ de ſe ex ſuoqꝫ genere ſeu natura nō hn̄t ꝙ ſint boni vel mali. vt leuare feſtucā d̓ t̓ra vl̓ mouere manū Dicūt gͦ in effectu. ꝙ reſpectu actuū duarū pͥmaꝝ qͣlitatū/ ſi rō vel ꝯſcīa de ip̄is iudicet ⁊ dictet ẜm veꝝ eoꝝ eē. ſuāqꝫ ꝓpriamnaturā. vtputa qꝛ aliqͥd qd̓ de ſe ex ſuoqꝫgenere ſeu natura bonū ē rō iudicet vt bonū. ⁊ exinde ꝯſcīa dictat hoīem teneri ad illud faciēdū. vel aliqͥd qd̓ de ſe ex ſuoqꝫ genere ſeu natura malū ē rō iudicat vt malū.⁊ exinde ꝯſcīa illud dictat eē ꝓhibitum. etſic nō faciēdū. Nullus eſt ibi error īmo rectum iudiciū. Eadē etem̄ rōne p̄cipiūt̉ bona ⁊ ꝓhibēt̉ mala. Sed ſi rō vel ꝯſcientia

de p̄dictis actibus iudicet et dictet ꝯͣ verūeē. ſuamqꝫ ꝓpriā naturā/ vtputa qꝛ aliqd̓de ſe ex ſuoqꝫ genere ſeu natura bonuꝫ eſt:rō iudicat vt malū ⁊ exinde ꝯſcīa illud dictat eē ꝓhibitū ⁊ ſic fugiēdū. vel aliqͥd deſe ex ſuoqꝫ genere ſeu natura malū rō iudicat vt bonū. ⁊ exinde ꝯſcīa dictat homineꝫteneri ad illud faciēdū. tūc ibi ē manifeſtuſerror. taliſqꝫ ratio ⁊ conſciētia dicit̉ erransEt eodē mō reſpectu actuū tercie qualitatis. ſi rō vel conſciētia de eis dictet et iudicet ꝯͣ veꝝ eoꝝ eē ſuāqꝫ ꝓpriā naturā. vtputa/ qꝛ aliqͥd d̓ ſe ex ſuoqꝫ genere ſeu naturaē indifferēs. rō iudicet bonū vel malum. ⁊exinde ꝯſcīa dictet hominē teneri ad illudfaciēdū vel ꝓhibitū ⁊ ſic nō faciendū. Eſtetiā ibi error. ſed nō tātus. eritqꝫ talis ratioſeu ꝯſciētia errās. ſed nō tm̄ ſicut in caſu p̄cedēti. Iuxͣ q̄ dicūt inſuꝑ p̄dicti ꝙ ratōvel conſciētia circa actus tercie qͣlitatis errans. ſcꝫ qui d̓ ſe ex ſuoqꝫ genere ſeu natura ſunt indifferētes. ſiue ſit in p̄cipiendo ſiue in ꝓhibēdo obligat. ita ꝙ volūtas a tali rōne taliqꝫ conſcientia ſic errante diſcordans .i. contrariū illius qd̓ ſic iudicāt ⁊ dictant faciēs eſt mala ⁊ peccat. Sed ratō vl̓conſciētia circa actus duaꝝ primaꝝ qualitatū errans iudicādo .ſ. ⁊ dictādo ea que d̓ſe ex ſuoqꝫ genere ſeu natura bona ſunt vl̓neceſſaria ad ſalutem mala eſſe ⁊ ſic prohibita ⁊ fugienda. vel ea que d̓ ſe ex ſuoqꝫ genere ſeu natura mala ſunt bona eē. ⁊ ſic exdebito facienda nō obligat. Un̄ in talibꝰvoluntas a tali rōne taliqꝫ conſciētia ſic errante diſcordans. contrariūqꝫ illius qd̓ ſiciudicat ⁊ dictat faciēs. nō eſt mala nec peccat. Et ratio pōt eē. qꝛ nullo mō videri poteſt ꝙ aliquis ad id qd̓ de ſe ex ſuoqꝫ genere ſeu natura malū eſt poſſit ⁊ maxime adhoc ꝑͦ errorem rationis ⁊ conſcientie teneri ſeu obligari. cū illud potius ex ſeipſo ꝓhibitum videat̉. Ergo cum ad tale quidquis obligatus non exiſtat. īmo econtrario videat̉ ab illo ꝓhibitus videt̉ ꝙ illudnon faciendo nulla ratione peccare poſſetīmo potius mereatur. Similiter nec ab eoqd̓ de ſe ex ſuoqꝫ genere ſeu natura bonuꝫeſt. poſſet. quis ⁊ maxime adhuc ꝑ erroremrōnis ⁊ ꝯſciētie vt tactū ē ꝓhiberi. cū potiijs ex ſeip̄o faciēdū videat̉. Ergo cū a tali