Druckschrift 
Secunda pars (1489)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Compendium theologie

Et manifeſtatio ꝓprie excellētie. Inanisglorie ſeptē a beato Grego. xxxj. moral̓. filie aſſignant̉ .ſ. īobediētia. iactātia. hypocriſis. contētio ꝑtinacia. diſcordia nouitatuꝫp̄ſumptio. Quarū numerus ſeu ſufficientia ſic ſumit. Finis inanis glorie vt ſupͣ dictum ē. eſt manifeſtatio ꝓprie excellētie. Admanifeſtatōem aūt ꝓprie excellētie pōt qͥsduplicit̓ tendere. Uno mō directe. alio mōindirecte. Si directe aūt ſit ꝑ verba aut ſit ꝑfacta. Si ꝑ verba tūc eſt iactātia. Si per facta. Aut illa facta ſunt vera ⁊ aliquam ammiratōeꝫ importātia/ alias nulla cōſequeretur gloria. ⁊ tūc eſt nouitatuꝫ p̄ſumptio.Nam eas ſolent hoīes magis ammirari.Si aūt per facta ⁊ aliquā āmiratōeꝫ vt dictum ē habētia. ſed tn̄ nō vera īmo ficta. ettūc eſt hypocriſis. Si aūt tēdat hō ad manifeſtatōeꝫ ꝓprie excellētie ſecundo modoſ. indirecte. Et hoc pōt cōtingere quadrupliciter .ſ. vel ꝙͣtū ad intellectū. vel ꝙͣtū advoluntatē. vel ꝙͣtū ad locutionē. vel ꝙͣtuꝫad factū. Si primo modo .ſ. ꝙͣtum ad intellectum. ⁊ tūc eſt ꝑtinacia. per quam ſcꝫ homo ad ſuā excellentiā oſtēdendā nimis innititur ſue ꝓprie excellētie nolens cedē ſententie meliori. Si ſcd̓o modo ſcꝫ ꝙͣtum advoluntatē. ⁊ tūc eſt diſcordia. ꝑ quā ſcꝫ hōad ſuā excellentiā oſtētandā/ nō vult a propria volūtate diſcedere vt in aliū ſeu ī alioconcordet. Si tertio modo .ſ. ꝙͣtum ad locutionē ⁊ ſic eſt cōtentio. per quā ſcꝫ homoad ſuā excellentiā ſtētandā: clamoſe v̓biscontra alium litigat volens vincere ⁊ obtinere. Si quarto modo ſcꝫ ꝙͣtum ad factuꝫ⁊ ſic eſt inobedientia: per quā ſcꝫ homo adſuam excellentiā oſtētandam: nō vult exequi p̄ceptū ſuꝑioris ne exequendo videat̉in aliquo inferior.De vicio ſeu pecca Tto inuidie.Ubſequēter de inuidia tractandum venit. Que ẜm Auguſ. eſtdolor ſeu odiū felicitatis alieneScd̓m v̓o Ioh̓. damaſcenū. eſtpriſticia de alienis bonis. Et dicit̉ inuidiaa nō videndo qꝛ ſcꝫ bona alioꝝ videre nonpoteſt ſeu nō libenter videt. Et qꝛ diſplicētia boni alterius q̄ interius habetur poteſt

quodāmodo ꝑ actū viſionis exterius denotari ſeu ꝑcipi ideo ꝓprie dicit̉ inuidia anō vidēdo .i. nō libēter videndo. Nā ſicutdicit Seneca. Quicqͥd mēte fugimus ingeſtū oculis vix videmꝰ. Et ideo illa intenordiſplicētia/ ꝓprie inuidia d̓r Ip̄ius aūtinuidie qͥnqꝫ ꝑ Grego. aſſignant̉ filie. xxxj.moral̓. ſcꝫ odiū. ſuſurratō. detractio. exultatio in aduerſis ꝓximi. aflictio in eiꝰ ꝓſperꝭ Quarū numerꝰ ſeu ſufficiētia ſic accipit̉In conatu em̄ inuidie. qn̄ ſcꝫ aliqͥs contraaliū inuidia in aīo motus ip̄am ad effectūꝑducere nitit̉/ aliqͥd eſt tanꝙͣ principiū aliquid tanꝙͣ mediū. aliqͥd tanꝙͣ terminꝰ ſeufinis. Illud aūt qd̓ ē tāꝙͣ principiū ē vt primo inuidus apud alios verbo diminuatgloriā ſeu famā hoīs. Et hoc pōt contingere dupliciter. Uel in occulto. ⁊ tūc eſt ſufurratio. que eſt qn̄ aliquis malum occulte deſuo ꝓximo dicit. eius famā denigrādo Etiuxta Iſido. dicit̉ a ſono locutōis. quia ꝓprie fit in aure ⁊ ſecrete. nō in facie hominūUel tēdit inuidus gloriam alterius diminuere in manifeſto ſeu in apto. ⁊ tūc eſt detractio q̄ eſt qn̄ aliquis aꝑte malum de ſuoꝓximo dicit. eiuſqꝫ fama denigrat. ledit etdiminuit. Et tn̄ circa iſta duo pctā aduertendū. qꝛ ẜm Thoma ip̄a in materia ꝯueniūt ⁊ etiā in forma ſine mō loquēdi. quiavtrobiqꝫ malū de ꝓximo occulte d̓r. Et intellige hic occulte .i. nō audiēte eo de qͦ ſicmalū dicit̉. Et hinc eſt ꝙ ꝓpter iſtā ſimilitudinē vnū ꝓ alio ſepe ſumit̉. Differūt tamen in ſpecie reſpectu finis ad quē fert̉ intentio. Nā principalis intētio detractoriseſt famā ꝓximi denigrare. Un̄ illa p̄cipuemala de ꝓximo ꝓfert. ex qͥbus ip̄e ꝓximꝰinfamari poſſit vel eiꝰ fama diminui. Suſurronis v̓o intētio pͥncipalis ē illū cui ſicinuidet: ꝑ mala de eo dicit ab amicicia aliorum ſeꝑare. Detractor etiā ꝓprie ē qͥ aꝑte ⁊in facie hominū/ mala de aliquo loquiturSuſurro aūt ad ptē ⁊ ſecrete ⁊ quaſi in aure vt iam tactuꝫ eſt. Illud aūt qd̓ eſt tanqꝫmediū/ eſt qͦ inuidus facto ꝑ ſę nec ꝑ aliuꝫcōmodū ⁊ vtilitatē ſeu ꝓfectū alterius impediat ſeu diminuat. Et tūc aūt illd̓ face̓ ⁊adimplere pōt. Et tunc exinde venit ⁊ orit̉exultatio in aduerſis ꝓximi. aut nō. ⁊ tuncexinde venit ⁊ orit̉ afflictio in ꝓſperis ꝓx