Capitulum.PreceptumTercium

imponit oneroſas ſubditis nō ꝑtinētes ad vtilitatem cōmunem. ſed magis ad ꝓpriam cupiditatem aut gloriam vel etiam ex autoritate ſic cuꝫaliquis legem fert vltra cōmiſſaꝫ ſibi autoritatem ſiue poteſtate vel etiam ex forma. puta cuꝫ inequaliteronera multitudinis diſpenſantur etiam ſi ordinent̉ ad bonum ꝯmuneEt hmōi ſunt magis violentie ꝙͣ leges. Tales nō obligant in foro conſcientie niſi forte propter vitanduꝫſcandalum vel turbacionem ꝓpterqd̓ etiam homo iuri ſno cedere debꝫſꝫm illud Math. v. Qui te angariauerit mille paſſus vade cum eo aliaduo. et qui abſtulit tibi tunicam daei et palium. Alio modo leges pn̄teſſe iniuſte ꝑ cōtrarietatem ad bonum diuinum ſicut leges tirannoꝝinducētes ad idolatriā vel qd̓libetaliud qd̓ eſt cōtra legem diuinā ettales nullo mō licet obſeruare qꝛſic̄ d̓r Act. iiij. Obedire oꝑtet deomagis ꝙͣ hominibus. hec Tho.f ¶ Sed qualiter peccant leges iniquas ſtatuentes. Rn̄. Rai. in ſumm.qui cōdunt leges iniquas vel ſtatuta cōtra legem dei vel cōtra libertatem eccleſiaſticam vt ſolent facere pleriqꝫ principes et cōmunitateſcirca vſuras ſoluendas vel nō repetendas coram iudice eccleſiaſtico ⁊multa alia equipollentia ip̄o iure n̄valent leges ſue cōtra maiorem ſcꝫdeum. facientes igit̉ et cōſencientes peccat mortaliter et eoꝝ heredes nō ſuccedant nulla cōſuetudineobſtante immo niſi amoniti tales leges obmiſerint excōmunicatī ſunt.Item qui damnificati ſunt occaſione talium legum tenent̉ ſtatuēteset heredēs eoꝝ ad reſtituciōem. te-

nentur etiam in ſolidū qui induxerunt principem ad condendū talesleges. Item om̄es obſeruantes peccant mortaliter et tenent̉ ad reſtituciōem omniū eoꝝ que taliū legūoccaſiōe lucrati ſunt. hec de ſummaIoh. li. ij. G ¶ Quarto ſcire tenent̉ ſinguli homines dicit Tho. j.ij. q. lxxvij. ar. ij. ea que ad eoꝝ ſtatum ꝑtinent vel officiū vt religioſus ea que ſunt religionis ſacerdosep̄s. iudex ſcabinus artifex mechanicus et ſimiles ea que ad eoꝝ officium ꝑtinent ſine quoꝝ ſcientia nonpoteſt quiſqꝫ debitū actum exercere H ¶ Quinto quilibet ſcire tenet̉ aliqualiter tꝑe quo vult eucariſtiā reciꝑe an ſit ſine peccato mortali vel nō qꝛ alias indigne manducans ſibi iudiciū manducat et bibit.de qua ſcientia loquit̉ apoſto. j. co.xj. ꝓbet aūt ſeip̄m homo et ſic de illo pane edat .i. examinet ꝑ diſcuſſionem cōſcīam ſuā. q̄ qualiter fieri oꝑteat habes s. iij. p̄cepto de cōmunione. Et vt cancellarius dicit tractatu de pollucōe nocturna. ſufficit talis certitudo qualem in materia morali cōſueuimus expetere q̄ certitudo vocat̉ moralis ſiue ciuil̓is. ⁊ adhanc certitudinē moralē ſufficit vtplurimū ꝙ ſi homo accedes ad miſſam celebrandā diſcuſſerit cōſcientiam ſuam ſicut feciſſet ꝓ magna relucranda aut in cōmodo graui deuitando. et ꝙ nō ſit ſibi conſcius poſthanc diſcuſſiōem de peccato mortatali aut de propoſito peccandi mortaliter. quod inſuper non noſcat. ſealiquod impedimentum legittimuꝫꝑ excomuicacōem aut irregularitatem habere hec ille ad idem traditidē. iij. regulas ī ſuo triꝑtito quas