patet ex dcīs. Nā finis iuris ē bonos ⁊ ſciētes efficere. non metu ſoluꝫnonū. Alij ſūt decreta pōtificū. Alij ſtatuta ꝯcilioꝝ. Nā canontutū in ꝯcilio generali vel ꝓuinciali factū altoritate epiſcopoꝝ. vt de codinaliū. ad ꝯſultatōem alicuius reſcribit ⁊ rn̄det. vt de reſcrip. ca. j. ⁊ gl.canonica inſtitutō. Aliqn̄ dogma. qꝛ ꝯſiſtit ī doctrina fidei xp̄iane. de cōdi. v. c. fi. Aliqn̄ mādatū. qꝛ ꝯſiſtit in doctrina de moribꝰ. di. liiij. deniqꝫAliqn̄ interdictū. qn̄ nulla pena adijcit̉. de cōſe. di. iij. nō oportꝫ. Et quoſanctio. qn̄ pena adijcit̉. xxvij. q. iiij. Si qͥs vere. Hic etiam decretales inplurali nuero vtimur ꝓ libro in quo dcā capitula que etiā decretales dicuntur continētur. ¶ Venio nunc ad libros. ¶ Primum igitur librū iuris canonici qui decretū dicitur cōpoſuit magiſter Gracianus. Non qͥdeꝫinueniendo. ſed dicta ſanctoꝝ patruꝫ in diuerſis diſperſa voluminibꝰ inſimū Cēteſimū Nonageſimūterciū. Fuit etiā ille Gracianꝰ vnus de tribꝰdirigibilis rare canonico in bonū humanū ſimiliter ⁊ d̓inum. Nam ſicut̉ſcīa ſupponitur ſcīe. ita ſb̓iectū ſubiecto. ⁊ ph̓ie moral̓. cui ſcīa iuris vtriuſqꝫ ſubordinat̉. Subiectū eſt bonū humanū. igitur. ⁊cͣ. ¶ Sic ſubiectuꝫ iuris ciuil̓ eſt hō polliticus ꝯſtitutōibꝰ legalibꝰ dirigibil̓ ſimpliciterin bonum hūanum ad reipublice vtilitatē ꝯſeruādum. ¶ Cā final̓ ſatisnarū. veꝝ etiā exhortatōe p̄mioꝝ. ¶ Cā vero formal̓ duplex ē. ſcꝫ formatractādi. q̄ eſt modus agēdi vt diffinituꝰ. diuiſiuꝰ. p̄ceptiuus. ꝓhibitiuus. ⁊ exēploꝝ poſituiꝰ. Et forma tractatus. q̄ ꝯſiſtit in diuiſiōe libroꝝtotaliuꝫ in ꝑtiales. ⁊ ꝑtialium in titulos ſeu rubricas. ⁊ tituloꝝ in capitula. leges. paragͣphos. vel rn̄ſa. ⁊cͣ. vt infra dicetur. ¶ Vn̄ ius canonicūin qͣtuor libris prīcipalibꝰ nobis eſt traditū ¶ Primꝰ liber eſt Decretū¶ Secūdus Decretales. ¶ Terciꝰ Sextus liber. ¶ Quartus Clemētine ſcꝫ Cōſtitutōes. ¶ Pro quo ſciendū. ꝙ drā eſt inter decretū. canonē.⁊ decretalē epiſtolā. Hec drā notat̉ di. iij. §. porro. vbi dicit gracianꝰ. Caꝓp̓e d̓r ſtaca. j. Decretū vero eſt ſtatutū qd̓ papa de cōcilio cardinaliū. ad nulliꝰ tn̄ꝯſultatōem ſtatuit. ⁊ in ſcriptis redijt. vt de reſcrip. c. pn̄ti. Hic autē decretuꝫ ſumitur pro noīe libri in quo decreta ſanctoꝝ patrū deſcripta ſūtCapitur etiā aliter decretuꝫ. de re. ec. nō alie. ca. j. li. vj. in glo. magna infine. vbi ponitur drā inter decretū. autoritatē. ⁊ ꝯſenſū vel collaudatōemiudicis. ⁊cͣ. Sed decretal̓ epiſtola d̓r. quā papa ſolus. vel de cōcilio carin. §. oēs hec ſpēs. di. iij. Etiaꝫ inuenitur hoc decretale. vt. xxv. ꝙ j. omniadecretalia. indifferēter tn̄ decreta. canones ⁊ decretales. ius canonicuꝫ nūcupātur. vel canones. ⁊ vnum ſepepro reliquo ſumitur. Vocatur etiamvnum volumē debite ⁊ ordinate colligendo. Et hoc circa Annū dn̄i Millea iij