hētur. vt maris ⁊ femine ꝯiunctio. piteroꝝ educatō. cōis oīm poſſeſſio. qeius p̄cepta in lege ⁊ in euāgelio cōtinētur. vt qd̓ tibi vis fieri mihi facqd̓ nō tibi. noli. Sic potes in terris viuere iure poli. vt di. j. in prīci. di.pōderet. alias ꝯſideret. ij. q. vj. decreto. de ma. ⁊ obe. dilecti. vbi includitius cepit ab exordio rōnalis creature. nec variatur tꝑe. ſed eſt immutarialis poteſtas. vt de maio. ⁊ obe. ca. ſolite. ex qͥbus iura duplicia prodienes. decreta ſeu decretales epiſtole. circa que oīa verſatur ip̄m ius. Et coincidit cōiter cā materialis cū ſubiecto. ¶ Vnde ſubiectuꝫ iuris canonicieſt Bonum eccleſiaſticū fidelium directm̄ deciſionem ſinguloꝝ negocioꝝcōtinens rerum eccleſiaꝝ vtilitatem cōſeruans. Vel eſt homo catholicusparicos excuſat. iuxͣ regulā. Ignorātia facti. nō iuris excuſat. vt de regulisiuris. c. ignorātia. li. vj. q̄ regula duos hꝫ articulos prīcipales. Primꝰ ꝙignorātia facti quēlibet excuſat. maxīe dum ē ignorātia facti ꝓbabil̓. tuoem̄ in toto excuſat ignoranteꝫ. vt in. l. error facti. Ede iu. ⁊ fac. ig. Qd̓ em̄ꝑ me nō ſtat mihi īputari nō debet. vt in. c. imputare. de re. iu. li. vj. ¶ Secūdus articulus ē. ꝙ ignorātia iuris neminē excuſat. qꝛ ius qͥlibet ſcire tenetur. ⁊ nemini licet ip̄m ignorare. vt in. l. regula. ff. de iu. ⁊ fac. ig. Debenius ergo ſciam iuris oēs appetere. ne in ꝯtēptum dei nos incidere cōtingat. Nā ꝯtēptores canonū peccāt in ſpm̄ſcm̄. cuius iſtīctu niſu ⁊ grā ip̄iſacri canones editi ſūt. vt. xxv. q. j. violatores. ⁊ ca. nulli phas. ¶ Preqͦ ſciendū. ꝙ ius ē ars boni ⁊ eq̓. cuius merito qͥs nos ſacerdotes appellatid eſt ſua iura cuilibet miniſtrātes. ff. de iuſ. ⁊ iu. l. j. ℟º .ij. Eſt āt ius noinē generale. Et lex ē ſpēs iuris. Etiā ius d̓r p̄ceptū ſeu ordinatio prīcipātis vel dn̄i circa ſb̓ditos. Et ſic ius triplex diſtīguit̉. qꝛ tal̓ ſuperior priopa̓s. aut ē deus. ⁊ tūc d̓r ius d̓inum. aut ē natura. ⁊ d̓r ius natua̓le primenū. aut eſt hō. tunc d̓r ius hūanuꝫ ſcꝫ gētiuꝫ vel ciuile vel poſitm̄. Ius naturale eſt cōe ōni nationi. eo ꝙ vbiqꝫ inſtīctu nature. nō aliqͣ ꝯſtitutōneiure naturali oīa ſūt cōia. ideſt cōicāda tꝑe nccītatis. Nemo em̄ ꝓp̓um dicat qd̓ cōe eſt. vt di. xlvij. ca. ſicut hi in medio. ⁊ illud ius eqͥſſimū eſt. qꝛNō furtuꝫ facies. Nō mechaberis. Nō occides. Nō ſuſcipies voceꝫ mēdacij. Cxo. xxj. Et. xxiiij. Deutro. v. c. Ozee. vij. ca. cū multis ſimilibus. Hocbile. plenuꝫ ⁊ ꝑfectū. di. v. in pͥnci. ⁊ di. viij. in pͥnci. Sed ius poſitm̄ eſtcōſtitutio hominis. variabilis ⁊ imꝑfecta. Et ſubdiuiditur in canonicū⁊ ciuile. Nam ſicut ex duobus cōponitur homo. ſcꝫ materia ⁊ forma. Sicdue ſunt dignitates in eccīa militante. ſcꝫ pontificalis autoritas. ⁊ imperunt. Papa eniꝫ conditor canonū. ⁊ imꝑator legum. ex quo iam patet cāefficiens vtriuſqꝫ iuris Sed cā materialis iuris poſitiui. eſt leges ⁊ cano