Diſtin. XLII.Qō II.

Diſtin.maxīe arduus ⁊ difficilis propter hoc ſuperbus precipueanhelat ad ſuꝑabundātiaꝫ fortitudinis: ⁊ ideo dicit philoſophus in tertio ethicorum ꝙ ſuꝑbus vult videri audax.Qd̓ autē tendit in aliquid magnū nō ſibi proportionatuꝫpoteſt cōtingere dupliciter: aut quia illud ſimpliciter ẜmſe ⁊ abſolute deficit ſibi: ⁊ ſcd̓ꝫ hoc ē tertia ſpecies q̄ iactātia dicitur: aut quia quāuis habeat: nō tamē habet eo modo excellēti: ſicut nitit̉. Iſte autē modus excellēs eſt duplex ſcd̓ꝫ duplicē moduꝫ quo aliquid ē in cauſa excellētius qͣꝫ in cauſato. Cauſa eniꝫ abundātius: ⁊ ꝑfectius habetaliquid qͣꝫ cauſatum: ſicut ignis caloreꝫ qͣꝫ elemētata: ⁊ ẜꝫhunc moduꝫ excellētie eſt quarta ſpecies: quia vult ſingulariter videri. Item qd̓ ē cauſa nō habet ab alio: ſed a ſeinquātū ē cauſa huius quod in effectu ab alio ē: ⁊ ſcd̓ꝫ hocſunt due prime ſpēs ſuꝑbie: quia ſcd̓ꝫ primā ſpēꝫ ſuperbieattribuit ſibi hoc qd̓ hꝫ tāquā nō ab alio ſibi ſit datuꝫ. ẜmautē ſecūdaꝫ attribuit ſibi: ſicut cauſe meritorie.ergo dicēduꝫ ꝙ peccatuꝫ ſuꝑbie nōAd primum eſt in ſola cogitatiōe: ſꝫ in affectionenō eniꝫ ſuꝑbus hoc credit ꝙ aliquod bonuꝫ ſit quod nonē a deo: ſꝫ hoc modo ſe de bono quod hꝫ magnificat ac ſiab alio nō haberet. ¶ Ad ſcd̓m dicēduꝫ ꝙ merita noſtrainſufficiētia ſt̄ ad ea que pro meritis reddūtur. Et p̄tereaipſoruꝫ meritoruꝫ nō ſolū cauſa ſumus nos: ſꝫ principaliscauſa ē gratia q̄ a deo tātuꝫ ē. ¶ Ad tertiuꝫ dicēduꝫ ꝙ iactātia ſcd̓ꝫ ꝙ dicit quādaꝫ exteriorē oſtēſionē ꝑ verba vl̓geſtus eius quod intus nō habet̉ ē oppoſituꝫ veritati: ſedſcd̓ꝫ ꝙ iactātia dicit quādaꝫ excellētiaꝫ qua aīus hoīs ſeipſuꝫ extollit īterius de eo quod nō habet opponit̉ humilitati: ⁊ eſt ſpēs ſuꝑbie. ¶ Ad quartuꝫ dicēduꝫ ꝙ magnanimo oīa parua vidētur: nō qꝛ bona alioruꝫ deſpiciat: ſedquia nihil ē in humanis actibus qd̓ tāquā inſolituꝫ admiretur: cū cogitatio ſua ſit ad faciēdū maxīa queqꝫ: propterquod dicit philoſophus ꝙ magnanimus nō eſt admiratiuus. ¶ Ad quintū dicēdū ꝙ inobediētia ⁊ īgratitudo nōſunt ſpēs ſuꝑbie quaſi eēntialiter ſuꝑbiam diuidētes: ſeddicūtur ſuperbie ſpecies inquātuꝫ participant aliquid ſuperbie ſcd̓m ꝙ a ſuperbia imperātur.¶ Utꝝ oīa pctā ſint paria.Vſic proceditur. videtur ꝙD quintu) oīa pctā ſint paria. Uirtꝰeniꝫ ē equalitas q̄dam eo ꝙ eſt immedietatecōſiſtens: ſꝫ equalitas nō eſt niſi vno modo qͣgſi indiuiſibili exiſtēs. ergo illud qd̓ priuat virtutē totā eā priuat: ſed priuatio nō recipit magis ⁊ minusniſi forte ſcd̓ꝫ hoc ꝙ habitus vl̓ totus vel in parte priuat̉.ergo ⁊ peccatuꝫ quod dicit̉ per priuationē virtutis nō recipit magis ⁊ minus. ¶ Pͣ. albius ē quod ē nigro imꝑmixtius. vt philoſophus dicit: ſed quodlibet vitiuꝫ ē oīno imꝑmixtuꝫ virtuti: quia nihil virtutis ē ī vitio. ergo vnuꝫ vitiū nō eſt grauius alio. ¶ Pͣ. ſi eſſet p̄ceptū alicui ꝙ catenā nō trāſgrederetur quicūqꝫ eā trāſiret puniret̉: nec eſſetdifferētia vtrū eā per vnuꝫ paſſum vel ꝑ duos tranſiret:quia equal̓r pro vtroqꝫ puniret̉: ſed preceptū legis diuine⁊ legis naturalis ē: vt homo rectitudinē virtutis nō tranſeat. ergo qualitercūqꝫ aliquis extra rectitudinē virtutisfiat nō differt: ⁊ ita oīa peccata ſūt paria. ¶ Pͣ. eadē imperitia īponitur naute ſiue nauis in pelago ſiue ī litore ſubmergat̉: ſed ſicut nauta ꝑ artē ſuā regit nauem ne pereatita homo ꝑ virtuteꝫ ſuā regitur ne in actu peccet. ergo idēp̄iudicium virtutis qͣlitercunqꝫ homo in peccatum ruat.¶ Pͣ. ex hoc aliquid ē malum: qꝛ nocet. vt Aug. dicit: ſedomne pctm̄ mortale eqͣliter nocet: eo ꝙ quodlibet peccatum mortale priuat oēs virtutes. oīa ergo pctā mortaliaſaltem ſunt eqͣlia. ¶ Pͣ. eqͣlitas eſt in oībus virtutibus ꝓ-

pter charitatem q̄ eſt mater earum: ſicut dicitur Apoc. penulti. ꝙ latera ciuitatis ſunt eqͣlia: ſed ſimiliter oīum peccatoruꝫ mater eſt cupiditas. vt in littera dicitur. ergo oīapeccata ſunt paria.Sed contra pctm̄ nihil aliud ē qͣꝫ quedā obliqͣtioa rectitudine virtutis: ſꝫ contingit lineā vnā magis eſſe curuā qͣꝫ aliā. vt ex. 4. phyſicorum poteſt accipi. ergo contingit vnum peccatuꝫ eſſe maius alio.¶ Pͣ. ſicut falſitas eſt receſſus ab eqͣlitate veritatis: ita ⁊pctm̄ eſt receſſus ab eqͣlitate virtutis: ſed contingit eē falſitatē magis ⁊ minus: ſicut dicit philoſophus ī. 4. Metaphyſice ꝙ error eſtimātis tria eē. 5. nō ē tātus: ſicut erroreſtimantis tria eſſe mille. ergo ⁊ peccatum contingit eſſegrauius alio peccato.dicendum ꝙ ſtoycorum opinio fuit:Reſponde̓O quos Tullius imitatur. vt in libro d̓paradoxis pꝫ: omnia pctā paria eſſe: cuius poſitiōis ratiofuit: qꝛ extimauerunt bonitatē virtutis eſſe in quodā indiuiſibili ex eo ꝙ virtus nō ē niſi ex debita proportiōe oīuꝫcircūſtātiarum ad actum. quod nō contingit niſi vno modo: ⁊ ideo virtus comꝑatur his quorum ratio in indiuiſibili ē .i. que tātum vno modo contingit: ſicut comparatureqͣlitati rectitudini ⁊ centro circuli. vnde putauerūt ꝙ nihil de bonitate remaneat quātulumcūqꝫ ab hoc indiuiſibili diſcēdatur: ⁊ qꝛ ꝑ quodlibet pctm̄ ab hoc indiuiſibilidiſcedit̉: ideo putauerūt ſequi ꝙ oīa pctā eſſent paria. Sꝫhec poſitio ex. 4. falſis videt̉ ſeꝗ. Primo qꝛ ſecūdum opinioneꝫ ſocratis: que tāgitur. 6. ethicorum: ponebāt virtutē ⁊ ſcientiā idem eſſe. ⁊ ideo cum eadeꝫ ſit ſcientia rectificādi ſe in oībus hūanis actibus: ex oībus virtutibus vnāconflabāt: quā ſapientiā dicebāt. ⁊ ideo nō erat diſparitasviciorū ex oppoſitiōe ad diuerſas virtutes. hoc āt falſumeſt vt ibidē philoſophus oſtendit: qꝛ virtus preter ſciētiāeſt habitus inclinās ad id qd̓ eſt rōni conueniēs. Secūdoqꝛ rō virtutis nō eſt oīno in īdiuiſibili: qꝛ vt in ſcd̓o ethicorum dicitur: nō oportet ſemꝑ mediuꝫ attingere adhuc ꝙſit opus virtutis: ſed ſufficit circa medium eſſe: ſꝫ verū eſtꝙ ꝑfectio v̓tutis in īdiuiſibili cōſiſtit. Tertio qꝛ ⁊ ſi ratiov̓tutis oīno cōſiſteret in īdiuiſibili: nō tn̄ rō bonitatis in īdiuiſibili cōſiſtit ſicut nec rō ꝑfecti: eo ꝙ cōtingit ꝑfectionē ꝑfectiōi ſuperaddi: quaꝝ vnaqueqꝫ rōnē bonitatis cāt.⁊ ideo minor eſt bonitas ſi due ꝑfectiōes ſubtrahātur qͣꝫſi vna tātum: ⁊ ẜm hoc ſi nō eſſet virtus niſi quādo actuseſſet ꝑfectus ſcd̓m oēs circūſtātias oīno ad mediuꝫ ꝯcurcurrentes: tamē vnaqueqꝫ circunſtātia ſuā bonitateꝫ haberet. ⁊ ideo peior actus eſſet in quo corrumperētur duecircunſtātie qͣꝫ in quo corrumperetur tantum vna. Quarto quia ⁊ ſi ratio bonitatis in indiuiſibili ſit: ⁊ negatio ſcd̓ꝫmagis ⁊ minus nō dicat̉ ī ſe: tn̄ quātū ad cām ſuā intenditur ⁊ remittit̉: ſicut dicit̉ magis cecus cui ex toto erutusē oculus qͣꝫ ꝗ ex aliquo humore ad pupillā ꝯcurrēte viſuꝫamittit: qͣꝫuis vterqꝫ cecus ſit: ⁊ ꝑ hūc modū etiā inequalitas dr̄ ſcd̓ꝫ magis ⁊ minꝰ: qꝛ diſtātia ab eqͣlitate que equalitatē tollit poteſt eſſe maior vel minor: ⁊ ꝑ hūc etiā modūẜm maiorē vel minoreꝫ diſtantiā a bonitate poſſet actusdici magis vel minus malus. ⁊ ideo ſimpl̓r ꝯcedendū eſt:vnū pctm̄ alio grauius eē: hoc āt cōtingit duobus modis.vno mō ex parte ipſius pctī in ſe. alio mō ex parte peccantis. Ex ꝑte pctī in ſe accidit maior vel minor grauitas pctīex illa cā ex qͣ ꝗs actus malus ẜm ſe dicit̉. hͦ autē eſt ẜꝫ ꝙactus diſcordat a rectitudine rōnis. vnicuiqꝫ eniꝫ natureindita eſt naͣlis quedā inclinatio in ſuū finē. ⁊ ideo in rōneeſt quedam naͣlis rectitudo per quā in finē īclinat̉. ⁊ ideoillud qd̓ abducit a fine illo eſt diſcordans a rōne: ⁊ qꝛ lexnaturalis ē ẜꝫ quā ratio recta ē. Ideo Augu. dicit ꝙ pctm̄