Qō I.Diſtin. XXXV.

Ambroſiꝰ dicit in littera. Peccatuꝫ eſt preSꝫ Colra paricatio legꝭ dine ⁊ celeſ.inobe. ¶ Pͣ. p̄ceptoruꝫ quedā ſunt affirmatiua quedaꝫ negatiua. cuꝫ ergoaliquis nihil agendo inobediēs diuinis preceptis affirmatiuis exiſtat: videt̉ ꝙ peccatū omiſſionis poſſit eſſe vbi nōeſt aliquis actus. ¶ Pͣ. nihil iuſte punit̉ niſi peccatuꝫ: ſꝫ eiqui non facit quod preceptuꝫ eſt ſibi: etiaꝫ ſi nullum actuꝫfaciat: iuſte pena infligit̉. ergo ⁊ ſi nulluꝫ actuꝫ agat aliꝗsnihilominus omittendo peccat.Reſponde C modo in actu conſiſtere: nō tamē eodd̓m: ꝙ omne peccatū oportet aliquodem modo: peccatū eniꝫ originale: ſicut rationeꝫ culpe habet: ex hoc ꝙ voluntariū eſt: non quidē voluntate propriaſed voluntate alterius: ita etiā rationē peccati habꝫ ex hocꝙ per actuꝫ alterius inductuꝫ eſt: ſed peccata actualia etiāin actu proprio illius in quo ſunt cōſiſtunt: ⁊ hoc quidē planū eſt in his que per cōmiſſionē peccant. vtruꝫ autē in peccato omiſſionis ſit aliquis actus a potētia elicitus ſuper hͦduplex opinio eſt. Quidā autē dicunt ꝙ in peccato omiſſionis ſemper oportet aliquē actum eſſe per quē aliquis retardat̉ ab expletione mandati vel precepti ſiue interiorē voluntatis: vt cuꝫ aliquis vult precepto nō obedire ſiue exteriorē: vt cuꝫ aliquis facit aliquē actum per quē ab expletione precepti impeditur ⁊ ponit̉ exempluꝫ de illo qui nimisvigilat: ⁊ non poteſt ſurgere hora debita. Sed iſta opīo nōvidet̉ neceſſitatem habere: cuꝫ enī voluntas libera ſit: necad aliquid faciēdū vel nō facienduꝫ determinet̉ poteſt hͦmodo pretermittere aliquid ꝙ eius contrariuꝫ non velit.nec de eius contrario cogitet: nec etiā de aliquo alio quodſit per ſe impedimētū eius quod facere tenet: ⁊ ſi enim aliquid velit quod qͣꝫtum in ſe nō eſt impedimentū expletionis precepti: ſicut oppoſitū cōſtat ꝙ ex hoc ꝙ vult illud nōpeccat: qꝛ illud pōt eſſe ẜm ſe licituꝫ: ſed peccat in eo ꝙ pretermittit id quod facere debet. ergo cōſtat ꝙ ille actus velexterior vel interior per accidens ad peccatuꝫ omiſſionispertinet: ⁊ ita in eo deformitas omiſſionis non fundat̉: neciteruꝫ in actu contrario precepti: qꝛ poſituꝫ eſt ꝙ talis actꝰnon ſit. cum voluntas poſſit in neutrum oppoſitoruꝫ ferri:ſicut etiam deus nec vult mala fieri: nec vult mala non fieri. nec alicui dubiū eſt ꝙ aliquo ſic ſe habente per omiſſionem peccat: qꝛ iuſte punit̉ ex hoc ꝙ preceptuꝫ non implet.vnde patet ꝙ peccatuꝫ omiſſionis in ſola negatione actusdebiti ꝯſiſtit. Et h̓ eſt alia opīo. Sed qꝛ oppoſita in idē genus reducuntur. ideo omiſſio actus peccati rationē conſequit̉ ex eo ꝙ volūtaria eſt: ſicut ⁊ actus voluntarius ratio.nem peccati ⁊ culpe habet: ⁊ huic etiā conſonāt verba philoſophi in 3º. ethycoꝝ. vbi oſtendit negligentiaꝫ ſciendi velfaciendi aliquid iuſte a legibus puniri: ex hoc ꝙ ſicut in poteſtate hominis eſt facere aliꝗd: ita ⁊ nō facere. vnde ſicutpro eo quod īdebite facit iuſte punitur: ita pro eo quod indebite dimittit.Ad primum poſita reducunt̉ in idē genus in quoergo dicenduꝫ: ꝙ ſicut dictum eſt opvel vtrunqꝫ eſt per ſe: vt patet in contrarijs ⁊ relatiuis velvnum eſt per ſe ⁊ alteruꝫ per reductionem: vt patet in pͥuatione ⁊ habitu ⁊ affirmatione ⁊ negatione. vnde habitū eſtin. 28. di. pͥmi lib. ab Augu. ꝙ in eodem genere eſt genitus:⁊ non genitus: ⁊ ideo in dicto excludit̉ etiaꝫ omiſſio dicti: ⁊in facto omiſſio facti: ⁊ ſic de alijs. non enim hoc hꝫ dictuꝫinqͣꝫtum eſt affirmatione dictuꝫ: vt ſit peccatuꝫ: ſed inqͣꝫtūeſt in volūtatis poteſtate a rectitudine finis exiens. in hocautem conuenit cuꝫ dicto affirmatiuo etiaꝫ non dicere qd̓ſimiliter eſt in poteſtate volūtatis ⁊ a recto ordine exiensfinis. ¶ Ad ſcd̓m dicendū: ꝙ peccatuꝫ omiſſionis non eſtpeccatū originale: ſed actuale: nec dicit̉ actuale: quaſi in ali

quo actu exiſtat: ſed quia ad genus actus reducit̉ cuius negatio eſt: ſicut Aug. ingenitū ingenere relationis ponit vthabituꝫ eſt in pͥmo lib. diſt. 28. ⁊ iteruꝫ ſicut actus eſt in poteſtate vnluntatis: ita ⁊ negatio eius. ¶ Ad tertiū dd̓m: ꝙomiſſio non eſt peccatū niſi ẜm ꝙ precepto affirmatiuo opponit̉. preceptuꝫ autē affirmatiuuꝫ obligat ſemper: ſed nōad ſemꝑ: ſed ad aliquod tempus determinatuꝫ: ⁊ ideo in illo tempore tantuꝫ ad quod preceptuꝫ affirmatiuū obligataliquis reus omiſſionis tenet̉. ¶ Ad quartū dicendum: ꝙmalum pluribus modis cōtingere poteſt qͣꝫ bonuꝫ: vt patꝫper Diony. ex. 4. c. de di. no. ⁊ ph̓s in. 2. ethy. non eniꝫ bonūconſiſteret niſi omnia que ad perfectionē rei exigunt̉ conueniant: quodcūqꝫ autē eorū ſubtrahat̉ ratio mali incidit.⁊ ideo meritum quod eſt quaſi quoddaꝫ iter in finem beatitudinis eē nō poteſt niſi ſit operatio ⁊ operatiōis rectitudo: ſed ſiue deſit rectitudo in ipſa operatiōe ſiue deſit ipſaoperatio erit demeritum: qd̓ eſt receſſus a fine: quod etiaꝫpatet in corporalibus: qꝛ locum corporalem nihil acquiritniſi per motum ordinatum in locum illum. poteſt autē locum illuꝫ amittere quod eſt extra ꝓprium locū dupliciter:ſiue nō moueat̉: ſed quieſcat: ſiue moueat̉ motu indebito.¶ Ad quintū dd̓m ꝙ omiſſio eſt volūtaria non quaſi actuvoluntatis in ipſam tranſeunte: ſed qꝛ in volūtatis poteſtate eſt actum non facere ſicut ⁊ facere: ⁊ ideo ſicut actus dr̄volūtarius: qꝛ eſt in poteſtate volūtatis: ita ⁊ omiſſio actꝰ.¶ Ad ſextū dd̓ꝫ: ꝙ opꝫ ꝙ malū ſemꝑ in bono ſubſiſtat: nōtamē oꝑꝫ ꝙ illud bonū in quo malū ſubſiſtit ſit actus. ⁊ iōdico ꝙ malum omiſſionis nō fundat̉ in aliquo actu: ſed inpotentia que actum ꝓducere poteſt.¶ Utruꝫ in actu exteriori ſit pctm̄.IIII.¶D quartumᵏcꝰcedit̉. Uidet̉ ꝙ peccatū nō conſiſtat in actuI exteriori: qꝛ vt in liº. de ſomno ⁊ vigilia. dicitur.ARcuius eſt potētia eius eſt actus: ⁊ eadē rōne cuiꝰeſt habitus eius eſt actus: ſed habitus v̓tutis vl̓vitij nō eſt in corpore: ſed in aīa. ergo nec actus peccati eritactus corporis: ſed anime. ¶ Pͣ. ei qui vitare peccatū nonpoteſt peccatuꝫ nō eſt imputandū: ſꝫ ſicut gladius non pōtvitare quin occidat motus ab homine: ita etiā manus velaliquod membrū nō poteſt vitare quin actum exequaturquē volūtas imperat. ergo peccatū in actu exteriori membrorū non conſiſtit. ¶ Pͣ. actus voluntatis medius eſt inter actum ītellectus .ſ. cogitationē: ⁊ actuꝫ exteriorū membroꝝ: ⁊ magis vnit̉ voluntas intellectui qͣꝫ etiā ipſis membris: ſꝫ cogitatio pure ſpeculatiua de aliquo qͣꝫtūcunqꝫ malo non eſt peccatū. ergo multo minus in exteriori actu peccatuꝫ erit. ¶ Pͣ. illud quo poſito vel remoto nihilominuseſt peccatum non videt̉ in ſe deformitatem peccati continere: ſed ſiue ſit actus exterior ſiue non: dummodo aſſit voluntas completa aliquod maluꝫ perpetrandi peccatū perficit̉ ⁊ imputat̉ ad mortē. gͦ actus exterior deformitatē nōcōtinet. ¶ Pͣ. illud quod eſt tantū ad manifeſtationē bonitatis vel malitie nō videt̉ per ſe actus malitie vel virtutis eſſe: ſed in. io. ethycoꝝ. vt ph̓s innuere videt̉ exterioresactus ſunt tantū ad manifeſtationē virtutis ⁊ eadeꝫ rōneſunt qd̓ manifeſtationē vitij. ergo in actibus exterioribusnō conſiſtit peccatuꝫ.Sed contraᵏuire peccato peccare eſt. ſꝫ mēbra exteriora peccato ẜuire dicunt̉. ad Ro.6º. Sicut exhibuiſtis membra veſtra ⁊cͣ. ergo in actu exteriori membroꝝ pctm̄ conſiſtit. ¶ Pͣ. nihil prohibetur legediuina niſi peccatum: ſed lex diuina nō tm̄ ꝓhibet actus īteriores: ſed etiam exteriores: adeo vt de his etiam diuerſa precepta dent̉: vt pꝫ Exodi. 20. Non mechaberis: ⁊ nonconcupiſces vxorē ⁊c̄. ergo nō ſi ſoluꝫ in actu interiori: ſꝫ ēt